Ho ra máu khi nào cần nhập viện cấp cứu?

Ho ra máu là một trong những dấu hiệu cảnh báo nhiều bệnh lý nghiêm trọng ở đường hô hấp, đặc biệt là các bệnh về phổi. Đây không chỉ là triệu chứng khiến người bệnh lo lắng mà trong nhiều trường hợp còn là một cấp cứu nội khoa, cần được thăm khám và điều trị kịp thời để tránh biến chứng nguy hiểm, thậm chí đe dọa tính mạng.

Nguy kịch vì ho ra máu "sét đánh"

Người đàn ông 59 tuổi ho ra khoảng 1 lít máu, suy hô hấp nguy kịch.

Bệnh viện Phổi Quảng Ninh vừa phối hợp với Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh cứu sống một người bệnh bị ho ra máu rất nặng bằng chuỗi cấp cứu liên viện, từ hồi sức tích cực đến can thiệp nút động mạch phế quản.

Người bệnh là B.T.D. (59 tuổi, phường Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh), có tiền sử điều trị lao phổi, nhập viện trong tình trạng ho ra nhiều máu, da xanh, niêm mạc nhợt và mệt lả. Các bác sĩ chẩn đoán người bệnh ho ra máu mức độ rất nặng, thiếu máu nặng, viêm phổi trên nền di chứng lao phổi, nghi ngờ tổn thương mạch máu phế quản. Người bệnh nhanh chóng được điều trị bằng thuốc cầm máu, kháng sinh cùng các biện pháp hồi sức tích cực.

Đến chiều 26/7, người bệnh bất ngờ ho ra khoảng 1.000 ml máu đỏ tươi, nhanh chóng rơi vào tình trạng suy hô hấp và tụt huyết áp. Ê-kíp cấp cứu lập tức đặt nội khí quản, cho thở máy, truyền dịch, sử dụng thuốc vận mạch, đồng thời truyền khẩn cấp 3 đơn vị khối hồng cầu để bù lượng máu đã mất và duy trì tuần hoàn.

Trong quá trình hồi sức, Bệnh viện Phổi Quảng Ninh tổ chức hội chẩn khẩn với Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh và thống nhất chỉ định nút động mạch phế quản cấp cứu. Tuy nhiên, do tình trạng hô hấp và huyết động của người bệnh chưa ổn định, hai đơn vị quyết định ưu tiên hồi sức tích cực xuyên đêm trước khi chuyển viện nhằm giảm nguy cơ tử vong trên đường vận chuyển.

Đến sáng 27/7, khi đủ điều kiện, người bệnh được chuyển bằng xe cấp cứu chuyên dụng cùng ê-kíp hồi sức đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh. Kết quả chụp mạch xác định nguyên nhân chảy máu là giả phình động mạch phế quản lớn. Các bác sĩ đã thực hiện nút động mạch phế quản thành công, kiểm soát hoàn toàn nguồn chảy máu. Hiện người bệnh tiếp tục được điều trị tại Khoa Hồi sức tích cực và tình trạng sức khỏe đã dần ổn định.

Ho ra máu là một trong những dấu hiệu cảnh báo nhiều bệnh lý nghiêm trọng ở đường hô hấp. Ảnh AI.

Dấu hiệu nhận biết ho ra máu

Ho ra máu là tình trạng máu xuất phát từ đường hô hấp dưới (dưới thanh quản), được ho hoặc khạc ra ngoài qua đường miệng hoặc mũi. Lượng máu có thể rất ít, chỉ lẫn trong đờm, nhưng cũng có thể nhiều, chảy ồ ạt và gây nguy hiểm nếu không được xử trí đúng cách.

Trước khi xuất hiện tình trạng ho ra máu, người bệnh có thể gặp một số dấu hiệu báo trước như:

Cảm giác nóng rát sau xương ức.
Ngứa họng, lợm giọng.
Có vị tanh của máu trong miệng.
Khó thở hoặc khò khè.
Sau đó xuất hiện ho hoặc khạc ra máu từ đường hô hấp.

Ở những trường hợp ho ra máu nhẹ, người bệnh thường chưa có biểu hiện toàn thân rõ rệt. Tuy nhiên, nếu lượng máu nhiều hoặc tình trạng kéo dài, người bệnh có thể xuất hiện:

Suy hô hấp cấp: Máu và cục máu đông có thể làm tắc nghẽn đường thở, gây khó thở nghiêm trọng.
Thiếu máu cấp: Người bệnh có thể xanh xao, niêm mạc nhợt, mệt lả, tụt huyết áp, thậm chí sốc do mất máu.

Đây đều là những tình trạng cần được cấp cứu ngay tại cơ sở y tế.

Ho ra máu có thể là dấu hiệu của những bệnh nào?

Ho ra máu không phải là một bệnh mà là triệu chứng của nhiều bệnh lý khác nhau. Những nguyên nhân thường gặp gồm:

Lao phổi: Đây vẫn là một trong những nguyên nhân phổ biến tại Việt Nam.
Giãn phế quản: Các phế quản giãn bất thường, dễ viêm nhiễm và chảy máu.
Ung thư phổi: Ho ra máu kéo dài, đặc biệt ở người hút thuốc lá nhiều năm, cần nghĩ đến khả năng ung thư phổi.
Nhiễm trùng phổi: Bao gồm viêm phổi, áp xe phổi, nấm phổi hoặc nhiễm sán lá phổi.
Tắc động mạch phổi: Có thể gây tổn thương mạch máu phổi và ho ra máu.
Bệnh tim mạch: Một số bệnh như hẹp van hai lá hoặc phù phổi cấp cũng có thể gây ho ra máu.
Các nguyên nhân khác: Rối loạn đông máu, chấn thương ngực, dị vật đường thở hoặc bệnh lý mạch máu.

Ho ra máu có nguy hiểm không?

Ho ra máu luôn là dấu hiệu cần được đánh giá y tế. Trong nhiều trường hợp, đây có thể là biểu hiện của các bệnh lý nghiêm trọng đang tiến triển.

Nếu người bệnh ho ra máu với số lượng lớn, máu có thể làm tắc nghẽn đường thở, gây suy hô hấp cấp. Đồng thời, mất máu nhiều còn có thể dẫn đến tụt huyết áp, sốc giảm thể tích và nguy cơ tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

Ngay cả khi lượng máu ít nhưng tái diễn nhiều lần, người bệnh vẫn cần được thăm khám để xác định nguyên nhân và điều trị triệt để.

Để tìm nguyên nhân gây ho ra máu, bác sĩ sẽ khai thác bệnh sử, tiền sử bệnh lý, thăm khám lâm sàng và chỉ định các xét nghiệm cần thiết.

Các phương pháp thường được sử dụng gồm:

Chụp X-quang tim phổi: Giúp phát hiện các tổn thương ở phổi và định hướng nguyên nhân.
Chụp cắt lớp vi tính (CT) ngực: Có giá trị cao trong phát hiện giãn phế quản, khối u phổi, tổn thương mạch máu hoặc tắc động mạch phổi.
Xét nghiệm máu: Đánh giá mức độ thiếu máu, tình trạng đông máu, nhiễm trùng và chức năng gan, thận.
Khí máu động mạch: Đánh giá tình trạng suy hô hấp và thiếu oxy.
Nội soi phế quản: Giúp xác định vị trí chảy máu, đồng thời lấy bệnh phẩm để tìm vi khuẩn, nấm hoặc tế bào ung thư.
Xét nghiệm đờm: Tìm vi khuẩn lao, các loại vi khuẩn khác, nấm hoặc tế bào ác tính.
Xét nghiệm nước tiểu: Được chỉ định khi nghi ngờ các bệnh tự miễn có tổn thương phổi.

Việc lựa chọn phương pháp chẩn đoán sẽ phụ thuộc vào tình trạng lâm sàng và nguyên nhân nghi ngờ ở từng người bệnh.

Cần phân biệt ho ra máu với nôn ra máu

Không phải trường hợp nào khạc ra máu cũng là ho ra máu. Bác sĩ cần phân biệt với:

Nôn ra máu: Máu xuất phát từ đường tiêu hóa trên như dạ dày hoặc thực quản.
Chảy máu vùng tai - mũi - họng hoặc răng miệng: Máu có thể chảy xuống họng rồi được khạc ra ngoài. Việc xác định đúng nguồn gốc của máu có ý nghĩa rất quan trọng trong chẩn đoán và điều trị.

Khi nào cần đến bệnh viện ngay?

Người bệnh cần đến cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu ngay nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

Ho ra nhiều máu hoặc máu chảy liên tục.
Khó thở, tím tái.
Đau ngực dữ dội.
Choáng váng, tụt huyết áp hoặc ngất.
Ho ra máu kèm sốt cao kéo dài hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.

Do đó, không nên chủ quan với triệu chứng ho ra máu, dù chỉ xuất hiện một lượng nhỏ. Thăm khám sớm giúp phát hiện nguyên nhân, điều trị kịp thời và hạn chế tối đa các biến chứng nguy hiểm, đặc biệt đối với những bệnh lý như lao phổi, ung thư phổi hay giãn phế quản.

BS. Nguyễn Văn Dũng