Hiệu quả bước đầu từ các mô hình về IUU

Ngư dân Lê Phước, phường Phan Thiết với chiếc tàu chuẩn bị chuyến ra khơi đầu năm mới

Ngư dân đồng thuận, địa phương hỗ trợ

Tỉnh Lâm Đồng sau sáp nhập có vùng biển rộng, là 1 trong 4 ngư trường lớn của cả nước. Lâm Đồng có số lượng tàu cá đông đứng thứ 2 cả nước với trên 8.200 chiếc. Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, thời gian qua, tình hình vi phạm các quy định về khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) còn diễn biến phức tạp. Một bộ phận ngư dân nhận thức còn hạn chế, vì lợi ích trước mắt, cố tình vi phạm khai thác IUU, vi phạm vùng biển nước ngoài, vượt ranh giới cho phép để khai thác hải sản. Bên cạnh đó, tình trạng tàu cá đánh bắt thủy sản sai vùng, sai nghề ghi trong giấy phép vẫn còn xảy ra. Từ năm 2024 đến nay, các lực lượng chức năng đã kiểm tra, phát hiện, lập biên bản xử phạt vi phạm hành chính 879 vụ...

Thực tế đó đòi hỏi cần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành các quy định pháp luật của ngư dân, cùng với trao đổi thông tin, phối hợp đồng bộ giữa các ngành, cơ quan chức năng. Hiện nay, các địa phương ven biển Lâm Đồng như: Liên Hương, Phú Thủy, Phan Thiết... đã và đang hoạt động có hiệu quả ban đầu về các mô hình liên quan khai thác trên biển. Nhiều ngư dân là chủ tàu thuyền luôn ý thức về chấp hành pháp luật, nhất là quy định về IUU.

Ghi nhận tại xã Liên Hương, sau ít ngày nghỉ Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, ông Trần Thăng (thôn 2 Phước Thể, xã Liên Hương), chủ tàu BTh 95226 TS trên 16 m đã lo cho những chuyến biển đầu năm. Mỗi chuyến biển bình an trở về, cùng với những khoang cá đầy là điều mà ngư dân nào cũng mong mỏi.

Dù đang mùa gió bấc, không thuận lợi cho đánh bắt nhưng ngư dân này cho biết, tàu của ông vẫn khai thác cách bờ từ 20 - 30 hải lý. Mỗi chuyến biển, ông Thăng đều chấp hành rất nghiêm những quy định về IUU và được lực lượng biên phòng, địa phương tuyên truyền, hỗ trợ tối đa khi đánh bắt trên biển.

Thiếu tá Cao Đức Thắng, Phó Đồn Biên phòng Cửa khẩu cảng Liên Hương, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh cho biết, đơn vị quản lý 830 phương tiện tàu cá với 3.949 lao động, gồm xã Liên Hương 719 tàu và Vĩnh Hảo 111 tàu. Qua tuần tra, kiểm soát biên phòng, đăng ký, quản lý tàu cá trên địa bàn, cơ bản ngư dân hoạt động khai thác thủy, hải sản trên biển đều chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật và địa phương. Đơn vị cũng ghi nhận, trên địa bàn đơn vị quản lý, từ năm 2025 đến nay chưa phát hiện trường hợp nào vi phạm vùng biển nước ngoài khai thác hải sản trái phép cũng như các vi phạm khác liên quan đến hoạt động thủy sản...

Đánh giá về việc thực hiện mô hình “Tuyên truyền, vận động ngư dân chấp hành các quy định pháp luật về khai thác hải sản, không xâm phạm vùng biển nước ngoài” (mô hình IUU) đang được triển khai trên địa bàn, ông Đặng Thiện Viên - Phó Chủ tịch UBND xã Liên Hương cho biết: “Mô hình ra đời với sự tham gia của các phòng, ban, đơn vị liên quan, trong đó có lực lượng công an, biên phòng. Mục đích thực hiện có hiệu quả việc tuyên truyền, vận động người dân trên địa bàn nắm bắt và thực hiện nghiêm túc các quy định của pháp luật về lĩnh vực hải sản, nhất là về chống khai thác IUU. Mặt khác, tăng cường nắm tình hình dư luận, nhất là những khó khăn, vướng mắc, bức xúc của ngư dân để triển khai tuyên truyền, vận động, không để hình thành điểm nóng, phức tạp về an ninh, trật tự tại địa phương”.

Nâng cao nhận thức ngư dân

Cùng với ngư dân xã Liên Hương, nhiều chủ tàu cá khai thác xa bờ ở phường Phan Thiết có chung nhận thức về việc chấp hành pháp luật khi khai thác trên biển. Đơn cử, ngư dân Lê Phước (tổ dân phố 19, phường Phan Thiết) là chủ tàu cá BTh 97218 TS chia sẻ: "Ngay sau dịp nghỉ Tết Nguyên đán, tôi và nhiều ngư dân khác khẩn trương tiếp tục vươn khơi, bám biển. Đây vừa là mưu sinh, vừa góp phần bảo vệ vùng biển quê hương dưới sự hỗ trợ, giúp đỡ của lực lượng chức năng".

Ông Đỗ Hữu Phước - Phó Chủ tịch UBND phường Phan Thiết cho biết, toàn phường hiện có 417 chiếc, trong đó tàu cá từ 15 m đến dưới 20 m có 138 chiếc. Đến nay, địa phương không có tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài. Một trong những yếu tố để đạt được kết quả này là trong tháng 10 - 11/2025, UBND phường đã triển khai thành lập mô hình “Tổ ngư dân đoàn kết” tại tổ dân phố 20. Cùng với đó, thành lập Ban chỉ đạo, Tổ nòng cốt mô hình “Tổ ngư dân đoàn kết” cùng với sự tham gia của các lực lượng liên quan.

Hoạt động của mô hình tập trung vào công tác tuyên truyền, vận động ngư dân trên địa bàn tích cực tham gia công tác giữ gìn an ninh, trật tự, nhất là việc thực hiện các quy định về khai thác, đánh bắt thủy sản, hải sản, bám biển, đảo, bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc. Song song đó, chủ động phát hiện, tố giác tội phạm, các hành vi vi phạm trong lĩnh vực khai thác, đánh bắt, kinh doanh, mua bán hải sản, phòng ngừa các hoạt động vi phạm về IUU. Với hộ gia đình chủ tàu có tàu cá không đủ điều kiện tham gia khai thác thủy sản trên địa bàn tỉnh, địa phương thực hiện chính sách hỗ trợ, giúp bà con ổn định đời sống.

Có thể thấy, công tác quán triệt, tuyên truyền, phổ biến pháp luật đóng vai trò rất quan trọng. Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của ngư dân và toàn xã hội trong chống khai thác IUU và phát triển bền vững ngành thủy sản.

Kiều Hằng