Hiểu đúng để đồng hành cùng trẻ tự kỷ

Giáo viên Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Phúc Tâm An hướng dẫn trẻ tự kỷ tham gia hoạt động can thiệp, rèn luyện kỹ năng giao tiếp và tương tác xã hội.

Cơ hội từ can thiệp sớm

Một bé gái 5 tuổi ở xã Nga Sơn từng khiến gia đình lo lắng khi bước sang tuổi lên 3 vẫn chậm nói, ít giao tiếp, hạn chế tương tác và thường thu mình trong thế giới riêng. Từ sự phát hiện sớm của gia đình, trẻ đã được đưa tới can thiệp và hỗ trợ phát triển tại Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Phúc Tâm An Nga Sơn. Sau 2 năm, trẻ đã biết giao tiếp bằng ngôn ngữ, chủ động tương tác với giáo viên, bạn bè và hòa nhập tốt hơn trong các hoạt động.

Phụ huynh của trẻ chia sẻ: “Cháu tiếp thu được nhiều hơn, về nhà nói chuyện nhiều hơn, giao tiếp với bạn bè và bố mẹ tốt hơn. Đến nay, gia đình rất mừng vì sự thay đổi của cháu”.

Hiện Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Phúc Tâm An Nga Sơn đang hỗ trợ, can thiệp cho khoảng 60 trẻ rối loạn phổ tự kỷ. Mỗi trẻ được đánh giá riêng về khả năng phát triển để xây dựng kế hoạch hỗ trợ phù hợp.

Theo các chuyên gia, giai đoạn từ 2 đến 4 tuổi, đặc biệt trước 3 tuổi, là thời điểm quan trọng để can thiệp cho trẻ tự kỷ. Đây là giai đoạn não bộ còn khả năng thích nghi và phát triển tốt, do đó việc phát hiện sớm sẽ giúp trẻ có thêm cơ hội cải thiện kỹ năng giao tiếp, nhận thức và hòa nhập xã hội.

Bà Trịnh Thị Lụa, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Phúc Tâm An Nga Sơn, cho biết: “Chúng tôi xây dựng chương trình can thiệp cá nhân hóa cho từng trẻ, có sự phối hợp giữa giáo viên, chuyên gia và gia đình. Ngoài thời gian học tại trung tâm, phụ huynh được hướng dẫn cách đồng hành, luyện tập cùng con tại nhà để nâng cao hiệu quả can thiệp”.

Không bỏ lỡ “thời điểm vàng”

Rối loạn phổ tự kỷ là một dạng rối loạn phát triển xuất hiện sớm ở trẻ với nhiều mức độ biểu hiện khác nhau. Trẻ tự kỷ thường gặp khó khăn trong giao tiếp, tương tác xã hội, phát triển ngôn ngữ hoặc có các hành vi lặp đi lặp lại.

Tuy nhiên, trên thực tế, không ít phụ huynh còn nhầm lẫn giữa chậm nói, hiếu động với rối loạn phổ tự kỷ, dẫn đến tâm lý chờ trẻ lớn sẽ tự cải thiện và bỏ qua cơ hội sàng lọc sớm.

Bác sĩ CKI Trịnh Thị Phương, Bệnh viện Nhi Thanh Hóa, cho biết: “Các dấu hiệu như trẻ ít giao tiếp bằng mắt, không phản ứng khi gọi tên, chậm phát triển ngôn ngữ, ít tương tác với người xung quanh hoặc thường xuyên lặp lại một số hành vi là những biểu hiện cần được lưu ý”.

“Khi nhận thấy trẻ có những dấu hiệu bất thường, cha mẹ nên đưa trẻ đi sàng lọc càng sớm càng tốt. Can thiệp sớm, đúng phương pháp sẽ giúp trẻ phát triển các kỹ năng cần thiết và tăng khả năng hòa nhập”, bác sĩ Trịnh Thị Phương khuyến cáo.

Giáo viên Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Phúc Tâm An hướng dẫn trẻ tự kỷ tham gia hoạt động can thiệp, rèn luyện kỹ năng giao tiếp và tương tác xã hội.

Dù hiện nay chưa có phương pháp điều trị khỏi hoàn toàn rối loạn phổ tự kỷ, nhưng nhiều trẻ đã có những tiến bộ tích cực nhờ được hỗ trợ đúng cách. Trong hành trình đó, sự kiên trì, yêu thương và đồng hành của gia đình có vai trò đặc biệt quan trọng.

Lan tỏa nhận thức, xây dựng môi trường hòa nhập

Nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về trẻ tự kỷ, Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa đã phối hợp với UBND xã Nga Sơn, Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Phúc Tâm An và Mạng lưới tự kỷ Việt Nam tổ chức Hội thảo “Nâng cao nhận thức về trẻ tự kỷ trong cộng đồng và phương pháp hỗ trợ sớm”.

Ông Mai Văn Sâm, Phó Chủ tịch UBND xã Nga Sơn, cho rằng: “Để trẻ tự kỷ vượt qua rào cản, phát triển bản thân và hòa nhập xã hội cần có sự thấu hiểu, kiên nhẫn và đồng hành của gia đình, nhà trường và cộng đồng. Chính quyền địa phương sẽ tiếp tục quan tâm, tạo điều kiện cho các chương trình giáo dục đặc biệt, các hoạt động hỗ trợ trẻ em, đồng thời huy động sự tham gia của các tổ chức, đoàn thể trong việc xây dựng môi trường thân thiện, bình đẳng”.

Theo bà Phạm Thị Kim Tâm, Chủ tịch Mạng lưới tự kỷ Việt Nam, điều quan trọng nhất để trẻ tự kỷ hòa nhập là sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội. Trong đó, trẻ cần được phát hiện sớm, can thiệp đúng phương pháp và được học tập trong môi trường phù hợp.

Mỗi trẻ tự kỷ đều có khả năng phát triển nếu được trao cơ hội đúng lúc. Khi những rào cản về nhận thức và định kiến được tháo bỏ, thay vào đó là sự thấu hiểu, yêu thương và hỗ trợ, trẻ tự kỷ không chỉ có thêm cơ hội tiến bộ mà còn có thể tự tin khẳng định giá trị của mình trong cộng đồng.

Bài và ảnh: Kim Dung