Hiện thực hóa chiến lược phát triển logistics: Tăng tốc chuyển đổi xanh – số

Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Chiến lược) với mục tiêu Việt Nam trở thành trung tâm logistics của ASEAN và thế giới, đóng vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng khu vực.

Cảnh Quốc tế Long An (tỉnh Tây Ninh).

Động lực thúc đẩy phát triển bền vững

Theo Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) Trần Thanh Hải, lần đầu tiên Việt Nam có một chiến lược toàn diện, dài hạn và đồng bộ nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành logistics, mở ra cơ hội đưa Việt Nam trở thành trung tâm logistics của khu vực và quốc tế. Qua đó, góp phần giảm chi phí, đồng thời nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng và thúc đẩy tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế.

Chiến lược này đã đặt trọng tâm vào đẩy mạnh đầu tư xây dựng, hình thành các trung tâm logistics quy mô lớn, hiện đại tại các vùng kinh tế trọng điểm. Đồng thời, đầu tư nâng cấp hệ thống cảng biển, cảng hàng không, cảng cạn và hệ thống đường sắt liên vận quốc tế…

Bên cạnh đó, Chiến lược cũng ưu tiên phát triển hạ tầng logistics phục vụ thương mại điện tử, kho thông minh và logistics đô thị xanh nhằm giảm chi phí vận tải và nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng.

Nhằm cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển logistics theo định hướng của Chính phủ, nhiều địa phương đã và đang lên kế hoạch, chương trình hành động cụ thể.

Tại tỉnh Tây Ninh, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược trên địa bàn tỉnh. Đây là bước đi quan trọng nhằm phát triển logistics trở thành ngành dịch vụ có giá trị gia tăng cao, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững của địa phương.

Theo kế hoạch, mục tiêu tổng quát của Tây Ninh là phát triển hệ thống logistics hiện đại, hiệu quả, gắn với chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế, đồng thời phát huy lợi thế vị trí địa lý, kết nối vùng và tiềm năng phát triển công nghiệp - thương mại của tỉnh.

Tây Ninh đang triển khai Chiến lược phát triển dịch vụ logistics giai đoạn 2026 - 2035, tầm nhìn đến 2050. Ảnh: Cổng thông tin điện tử Tây Ninh

Trong giai đoạn 2026 - 2035, tỉnh đặt mục tiêu dịch vụ logistics đóng góp từ 5 - 7% GRDP; tốc độ tăng trưởng ngành đạt bình quân 12 - 15% mỗi năm; tỷ lệ doanh nghiệp thuê ngoài dịch vụ logistics đạt 70 - 80%. Bên cạnh đó, 80% doanh nghiệp logistics sẽ ứng dụng chuyển đổi số và 70% lao động trong ngành được đào tạo chuyên môn kỹ thuật.

Một trong những định hướng trọng tâm là hình thành hệ thống trung tâm logistics đồng bộ, hiện đại. Theo quy hoạch, tỉnh sẽ phát triển 15 trung tâm logistics tại các khu vực phù hợp quy hoạch sử dụng đất, gắn với phát triển hạ tầng giao thông và công nghệ thông tin. Đồng thời, phấn đấu xây dựng ít nhất một trung tâm logistics hiện đại ngang tầm quốc tế, đóng vai trò đầu mối kết nối chuỗi cung ứng trong khu vực và toàn cầu.

Tầm nhìn đến năm 2050, ngành logistics của tỉnh Tây Ninh được định hướng phát triển bền vững với tỷ trọng đóng góp từ 7 - 9% GRDP; 100% doanh nghiệp logistics ứng dụng chuyển đổi số; 90% lao động được đào tạo chuyên môn và hình thành ít nhất hai trung tâm logistics hiện đại có khả năng kết nối quốc tế.

Để đạt được các mục tiêu trên, kế hoạch đã đề ra nhiều nhóm nhiệm vụ và giải pháp đồng bộ như hoàn thiện cơ chế, chính sách; đẩy mạnh đầu tư hạ tầng logistics; tăng cường liên kết vùng; phát triển thị trường dịch vụ logistics; nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp; thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và phát huy vai trò của các hiệp hội ngành hàng.

Trong đó, việc phát triển hạ tầng logistics gắn với hệ thống giao thông vận tải đa phương thức, cửa khẩu biên giới, thương mại điện tử và chuỗi cung ứng nông sản được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Đồng thời, tỉnh Tây Ninh cũng chú trọng thu hút các nhà đầu tư lớn, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả vận hành và giảm chi phí logistics.

Kế hoạch cũng xác định rõ trách nhiệm tổ chức thực hiện của các sở, ngành và địa phương, trong đó Sở Công Thương Tây Ninh giữ vai trò chủ trì, phối hợp triển khai, theo dõi, đánh giá và tham mưu điều chỉnh phù hợp với tình hình thực tế.

Đẩy mạnh chuyển đổi xanh - số

Việc triển khai đồng bộ kế hoạch phát triển logistics không chỉ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của các địa phương mà còn tạo động lực thúc đẩy sản xuất, xuất nhập khẩu, thương mại và liên kết vùng, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế bền vững của Việt Nam trong giai đoạn mới.

Tại TP. Hồ Chí Minh, Sở Công Thương thành phố đang lấy ý kiến góp ý dự thảo Kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược phát triển dịch vụ logistics của TP. Hồ Chí Minh thời kỳ 2025 - 2035, tầm nhìn đến 2050.

TP. Hồ Chí Minh sẽ chú trọng phát triển cụm cảng - logistics thông minh tại Cái Mép - Thị Vải - Cần Giờ theo mô hình siêu cảng số và hệ thống logistics tích hợp - vận hành bằng dữ liệu lớn, tối ưu chuỗi cung ứng, giảm phát thải. Ảnh minh họa.

Theo dự thảo, một trong những quan điểm đáng chú ý của Thành phố là phát triển dịch vụ logistics TP. Hồ Chí Minh trở thành ngành kinh tế có giá trị gia tăng và hàm lượng tri thức cao, hiệu quả, bền vững cả về kinh tế, xã hội, môi trường, có nhiều lợi thế cạnh tranh với sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế. Trong đó, nâng cao năng lực cho doanh nghiệp và chất lượng hoạt động dịch vụ logistics thông qua chuyển đổi số, giảm phát thải, chuyển đổi sang các nguồn năng lượng xanh và đổi mới sáng tạo làm động lực cốt lõi, đột phá để kết nối sâu rộng vào chuỗi cung ứng và giá trị toàn cầu, góp phần quan trọng vào tiến trình hội nhập quốc tế và sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Mục tiêu trong giai đoạn 2026 - 2035 của thành phố là tốc độ tăng trưởng trung bình của ngành dịch vụ logistics hằng năm đạt 13 - 16%. Tỷ lệ doanh nghiệp thuê ngoài dịch vụ logistics đạt 70 - 80%. Chi phí logistics so với tổng sản phẩm trong nước giảm xuống tương đương 12 - 15%.

Phấn đấu giữ vững vị trí trong nhóm 5 địa phương dẫn đầu cả nước trong Bảng xếp hạng Bộ tiêu chí và thực hiện đánh giá năng lực cạnh tranh logistics cấp quốc gia và năng lực cạnh tranh logistics các địa phương.

Để đạt được mục tiêu trên, TP. Hồ Chí Minh cũng định hướng nhiều giải pháp trọng tâm. Trong đó, điểm mới là xây dựng cơ sở dữ liệu về thị trường dịch vụ logistics, bao gồm bản đồ số về hạ tầng logistics, phát triển nguồn nhân lực logistics chất lượng cao nhằm nâng cao hiệu quả và chất lượng dịch vụ logistics.

TP. Hồ Chí Minh hướng tới trở thành đầu tàu cả nước về đào tạo nguồn nhân lực chuyên nghiệp và chất lượng cao, trở thành trung tâm đào tạo nguồn nhân lực toàn vùng, có khả năng cung cấp nhân lực cho cả nước và quốc tế trong lĩnh vực logistics.

Thành phố cũng sẽ đẩy mạnh kết nối hạ tầng giao thông, dịch vụ vận tải đa phương thức và các trung tâm logistics gắn với các hành lang kinh tế trọng điểm theo hệ thống trục hạ tầng chiến lược không theo ranh giới hành chính, mà theo chức năng vùng - từ kết nối giao thông, năng lượng, dữ liệu đến logistics.

Bên cạnh đó, đẩy mạnh nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trong lĩnh vực dịch vụ logistics. Nghiên cứu ứng dụng mô hình quản lý kho thông minh, kho lạnh chuyên dùng ứng dụng chuyển đổi số giúp giảm chi phí, thời gian lưu trữ hàng hóa; tiết kiệm năng lượng và giảm lượng phát thải CO2 trong bảo quản thực phẩm sạch và nông sản.

Hoàng Chiến