HHT-Azitech và hành trình cấp 'Hộ chiếu xanh' cho nông sản

Nhiều năm nay, các nhà quản lý, các chuyên gia nông nghiệp đều có chung nhận định, muốn nông sản Việt xuất ngoại, không thể đi bằng tư duy "nhà có gì bán nấy". Đã đến lúc, các bên liên quan cần ngồi lại khi các thị trường lớn đã siết chặt rào cản xanh (CBAM, ESG). Một chiến lược xuất khẩu thực chiến bắt buộc phải là một phương trình kinh tế chính xác, nếu không giúp nông dân lượng hóa được rủi ro, thì sẽ bị đình trệ.

Điểm đột phá từ những vựa nông sản tỷ đồng

Nhắc đến đặc sản nông nghiệp giá trị cao, không thể bỏ qua Bưởi đỏ Đông Cao (Hà Nội) và Dưa lưới Tân Minh Đức (Hải Phòng). Mới đây, các HTX này cùng Hội làm vườn Hà Nội, Hải Phòng đã đặt "tham vọng" lớn: Chuyển đổi xanh toàn diện để đưa sản phẩm tiến sâu vào các chuỗi siêu thị quốc tế (Nhật Bản, Hàn Quốc, châu Âu).

Tại Thủ đô Hà Nội, thôn Đông Cao (xã Tráng Việt, Mê Linh) là vùng lõi duy nhất sở hữu nguồn gen bưởi đỏ "tiến Vua". Quả bưởi mang sắc đỏ rực rỡ như gấc, giữ được độ tươi 3-4 tháng. Phân khúc giá hiện tại minh chứng cho giá trị kinh tế vượt trội: 120.000 - 150.000 đồng/quả loại thường, và chạm ngưỡng 450.000 - 500.000 đồng/quả đối với hàng tạo hình “Tài Lộc.

Trong khi đó, Dưa lưới Tân Minh Đức đạt chuẩn OCOPđang là hình mẫu của nông nghiệp công nghệ cao. Với quy mô 30 ha nhà màng, nhà lưới, sản phẩm duy trì mức giá 26.000 – 35.000 đồng/kg, mang lại biên độ lợi nhuận ấn tượng: 1,2 tỷ đồng/ha/năm.

"Hộ chiếu xanh" và bài toán chi phí "sinh tử"

Tham vọng xuất khẩu là có, nhưng thực tế thị trường lại vô cùng khắc nghiệt. Tại chuỗi 3 hội thảo liên tiếp do HHT-Azitech tổ chức, thông điệp được các chuyên gia phát đi cực kỳ trực diện: Nông sản muốn xuất ngoại chính ngạch, buộc phải có "Hộ chiếu xanh" (chứng chỉ ESG) và "Căn cước số" (truy xuất nguồn gốc rạch ròi).

Bà Phạm Việt Anh, Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi xanh ESG HHT-Azitech (Thuộc trường Cao đẳng Công nghệ Cao Hà Nội- HHT) thẳng thắn: "Nông sản Việt muốn gõ cửa Mỹ, EU và Trung Quốc phải lập tức vứt bỏ tư duy sản xuất manh mún. Vào Mỹ, 'giấy thông hành' là chứng nhận FDA và Đạo luật FSMA. EU siết bằng rào cản kép GlobalGAP và thuế carbon (CBAM). Còn Trung Quốc đã khép cửa tiểu ngạch, buộc 100% lô hàng phải tuân thủ Lệnh 248, 249 về mã số vùng trồng".

Tuy nhiên, nút thắt lớn nhất để đạt được tiêu chuẩn này là bài toán tài chính. Việc chuyển đổi sang mô hình xanh, sử dụng vật tư sinh học và tem truy xuất sẽ đẩy chi phí sản xuất tăng cục bộ 15-25% trong 1-2 năm đầu. Nếu thiếu đi trợ lực từ tín dụng xanh và logistics lạnh đồng bộ, khát vọng xuất khẩu sẽ mãi giậm chân tại chỗ.

Gỡ nút thắt này, ông Phạm Bá Vĩnh, Chủ tịch Hội Làm vườn Hà Nội khẳng định, thiết chế liên kết "4 Nhà" (Nhà nông - Nhà khoa học - Nhà quản trị - Doanh nghiệp tiêu thụ) là giải pháp sống còn. Ông Vĩnh đặc biệt kỳ vọng vào năng lực thực chiến của Trung tâm ESG HHT-Azitech trong việc mang khái niệm "Chuyển đổi kép" từ tháp ngà lý thuyết cắm thẳng xuống luống cày của nông dân.

Chuyển đổi Xanh sẽ được gì?

Đồng quan điểm, Tiến sĩ Lê Xuân Rao, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Hà Nội đánh giá rất cao tính thực tiễn của mô hình “VAC tuần hoàn khép kín thế hệ mới” do Trung tâm Chuyển đổi xanh ESG HHT-Azitech đề xuất.

Sự bảo chứng từ các doanh nghiệp đầu ra như: Agri Đồng Tâm, Xác Thực Số hay VIDAS chính là mảnh ghép cuối cùng. Bây giờ là lúc phải làm rõ bà con nông dân Hà Nội, Hải Phòng tham gia Chuyển đổi Xanh sẽ được gì? Bao nhiêu?

“Ba cuộc hội thảo, tọa đàm liên tiếp tại Hà Nội và Hải Phòng vừa qua không đơn thuần là những sự kiện nghị sự tuyên truyền về chuyển đổi xanh, chuyển đổi số. Đây chính là chu kỳ "thẩm định năng lực" (due diligence) khắt khe giữa các mắt xích trong chuỗi liên kết xuất khẩu nông sản và HHT đã chứng tỏ được năng lực.

Khối nghiên cứu, Trung tâm ESG HHT-Azitech không mang lý thuyết hàn lâm đi dạy nông dân, mà gói giải pháp "VAC tuần hoàn khép kín thế hệ mới" tối ưu hóa vật tư đầu vào. Năng lực đào tạo, tư vấn của HHT một lần nữa được khẳng định. Khối doanh nghiệp tiêu thụ và công nghệ (Agri Đồng Tâm, Xác Thực Số, VIDAS) phô diễn năng lực lõi về số hóa quy trình và hạ tầng bao tiêu. Trong khi đó, Hội Làm vườn khẳng định vị thế "nhạc trưởng" khi gom thành công tư liệu sản xuất từ những nông dân ưu tú nhất”, TS Vũ Hoàng Trung, Giám đốc Trung tâm ESG HHT-Azitech chia sẻ.

Trong khi đó, CEO Agri Đồng Tâm Nguyễn Văn Lưu lại khẳng định, chiến lược đã có, hợp đồng đã ký. Vấn đề cốt lõi bây giờ, chúng ta phải có một lộ trình hành động bằng những con số thật, chứ không chỉ là lời hô hào chuyển đổi.

An Thanh