Hệ thống giao thông xứng tầm

Vai trò dẫn dắt

Bước vào Kỷ nguyên mới vươn mình phát triển với mục tiêu và nhiệm vụ nặng nề hơn, Hà Nội đang xem xét điều chỉnh các Quy hoạch của Thủ đô Hà Nội từ tầm nhìn 2065 sang nghiên cứu định hướng chiến lược dài hạn tới năm 2100, hướng tới tầm nhìn 100 năm và xa hơn; xây dựng các kịch bản phát triển theo các mốc: 2030 - 2035 - 2045 - 2050, 2065, 2085, 2100, hướng tới một Thủ đô “Văn hóa - Bản sắc - Sáng tạo”; đồng thời phát huy các thế mạnh, tiềm năng sẵn có, với hành động kết nối toàn cầu, có sức cạnh tranh ngang tầm các thủ đô phát triển trong khu vực và thế giới.

Lãnh đạo Sở Xây dựng Hà Nội chia sẻ, theo điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia mới, cả nước còn lại 34 tỉnh, TP và 6 vùng kinh tế trọng điểm. Trong đó Thủ đô Hà Nội được xác định là trung tâm của Vùng đồng bằng sông Hồng (liên kết với 6 tỉnh: Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình); Vùng Thủ đô Hà Nội (liên kết với 5 tỉnh: Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình); liên kết với Vùng trung du và miền núi phía Bắc, Vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung.

Không gian phát triển của Hà Nội được mở rộng và gắn kết chặt chẽ với Thái Nguyên, Bắc Ninh nhằm hình thành chuỗi đô thị - công nghiệp - dịch vụ công nghệ cao (điện tử, bán dẫn) dọc theo hành lang kinh tế Bắc - Nam và QL18. Với Hải Phòng, Quảng Ninh, Hưng Yên sẽ kết nối qua hành lang kinh tế Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh và cao tốc 5B, tạo thành trục động lực phát triển kinh tế biển và logistics.

Kết nối với Ninh Bình qua trục Bắc - Nam (QL1A, cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ - Ninh Bình), cao tốc Tây Bắc, Vành đai 5, hình thành hành lang công nghiệp hỗ trợ, du lịch văn hóa tâm linh và y tế chất lượng cao. Kết nối với Phú Thọ qua hành lang Xuyên Á (Nội Bài - Lào Cai), phát triển du lịch sinh thái, công nghiệp cơ khí và công nghiệp hỗ trợ.

Trục đường Vành đai 3, Hà Nội. Ảnh: Phạm Hùng

Hà Nội đóng vai trò là trung tâm, động lực chính, điều phối, dẫn dắt lan tỏa sự phát triển giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, hàng không kết nối các tỉnh lân cận với quốc tế; là trung tâm tài chính, ngân hàng, thương mại, dịch vụ logistics mang tầm khu vực và quốc tế; trung tâm du lịch quốc gia…

Hệ thống đô thị gồm TP Hà Nội và các đô thị lân cận của các tỉnh xung quanh thuộc Vùng đồng bằng sông Hồng sẽ được liên kết theo mô hình chùm đô thị, trong đó các đô thị lân cận là đô thị vệ tinh của Hà Nội nhằm chia sẻ chức năng về giáo dục, đào tạo, y tế, khoa học, công nghệ, thương mại, dịch vụ, du lịch, hạn chế sự tập trung quá mức vào đô thị trung tâm Thủ đô.

Do đó, Hà Nội sẽ là đầu mối giao thông quan trọng nhất, kết nối các tỉnh lân cận với quốc tế và các vùng khác qua hệ thống đường vành đai: 3,5; 4; 4,5; 5 Vùng Thủ đô; các tuyến đường sắt đô thị (ĐSĐT) kết nối Hà Nội với: Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình để giảm tải áp lực dân số và hình thành các đô thị vệ tinh theo mô hình TOD. Đầu tư các tuyến đường sắt tốc độ cao như: Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; Lạng Sơn - Hà Nội... giúp hàng hóa từ các tỉnh biên giới và cảng biển lưu thông qua Hà Nội. Rà soát quy mô sân bay Nội Bài và xây dựng sân bay thứ 2 vùng Thủ đô (dự kiến phía Đông Nam hoặc Nam Hà Nội) để phục vụ nhu cầu của cả vùng.

Chùm đô thị hướng tâm

Hà Nội cũng đã xác định cấu trúc phát triển theo mô hình “Chùm đô thị hướng tâm”. Trong đó, Thủ đô là Đô thị trung tâm hạt nhân, đầu não, đóng vai trò kết nối vùng và liên vùng quốc tế. Các đô thị thuộc tỉnh xung quanh là hệ thống đô thị vệ tinh và đối trọng, được phân vai chức năng rõ ràng để hỗ trợ, chia sẻ áp lực và tạo động lực phát triển chung cho cả vùng.

Theo đề xuất quy hoạch mới của UBND TP, sẽ xác lập không gian Thủ đô Hà Nội là một tổng thể đô thị thống nhất, với quy hoạch cấu trúc đô thị theo mô hình Chùm đô thị Đa cực - Đa trung tâm, Đa tầng - Đa lớp, TP Văn hóa, bản sắc, sáng tạo, phát triển sáng, xanh, sạch đẹp, thích ứng với biến đổi khí hậu với 9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn, các đô thị vệ tinh và các thị trấn được phân cách bằng hành lang xanh, rừng, vành đai xanh, nêm xanh, sông, hồ, liên kết bằng hệ thống giao thông vành đai, hướng tâm kết hợp 9 trục động lực, với các vành đai, hành lang kinh tế, thúc đẩy liên kết vùng.

Chuyên gia giao thông, thạc sĩ Lê Trung Hiếu cho rằng, TP đã xác định đúng hướng khi nghiên cứu phát triển đô thị nén với không gian cao tầng tại khu vực trung tâm, giảm mật độ xây dựng và phát triển không gian ngầm, trên cơ sở liên kết mô hình TOD, ga tàu điện ngầm, phát triển các không gian công cộng, thương mại dịch vụ, tiện ích công cộng, hạ tầng kỹ thuật ngầm, đa tầng, kết hợp chứa nước, thoát nước, chống ngập úng. Như vậy sẽ tiết kiệm không gian mặt đất, dành thêm diện tích cho không gian xanh, công cộng, bảo tồn, xây dựng, phát huy các không gian cảnh quan tự nhiên, rừng, hành lang xanh, vành đai xanh, nêm xanh, sông, hồ, bảo đảm môi trường bền vững. Đồng thời, TP cũng định hướng kiểm soát khai thác phát triển không gian tầm thấp (dươí1.000m) cho mục tiêu kinh tế - xã hội.

Trên cơ sở đó, Hà Nội đã xác lập 9 trục không gian, hành lang kinh tế, đô thị bám theo các tuyến giao thông huyết mạch gồm: trục Nhật Tân - Nội Bài/Bắc Thăng Long - Nội Bài, xương sống hình thành Đô thị phía Bắc cửa ngõ đối ngoại. Trục Hồ Tây - Cổ Loa - sân bay Gia Bình, không gian kết nối trung tâm đến vùng kinh tế mới phía Đông Bắc và Bắc Ninh. Trục QL5/cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, kết nối Hà Nội với cửa ngõ ra biển. Trục QL1A/cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ, hành lang kinh tế chủ đạo kết nối Hà Nội với mạng lưới kinh tế quốc gia phía Nam và Vùng duyên hải. Trục QL21B/QL21C, “hành lang kép” vừa hỗ trợ giảm tải cho QL1A vừa là trục không gian xanh - văn hóa đặc thù. Trục QL6/Hà Đông - Xuân Mai phục vụ phát triển chuỗi đô thị sinh thái kết nối đô thị trung tâm với đô thị vệ tinh Xuân Mai và cửa ngõ vùng Tây Bắc. Trục Đại lộ Thăng Long/Hồ Tây - Ba Vì kết nối đô thị trung tâm với Cực tăng trưởng phía Tây. Trục QL32/đường Tây Thăng Long kết nối đô thị trung tâm với Đô thị vệ tinh Sơn Tây và vùng thượng lưu sông Hồng - Phú Thọ. Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng, không gian xanh trung tâm gắn với văn hóa sáng tạo dọc sông Hồng.

Có thể thấy Hà Nội đã được định vị rõ vai trò, hướng tới những mục tiêu cụ thể và lớn lao hơn trong Kỷ nguyên mới. Muốn đáp ứng yêu cầu đó hạ tầng cần đi trước dẫn dắt quy hoạch, là nền tảng để kiến thiết vùng đô thị Hà Nội.

Minh Tường