Hệ lụy khó lường

Tuy nhiên, đằng sau cơ hội có thêm thu nhập này là những nguy cơ đáng lo ngại về quyền riêng tư, an toàn dữ liệu và quyền kiểm soát hình ảnh cá nhân. Khi khuôn mặt có thể trở thành một loại tài sản thương mại, việc đánh đổi quyền kiểm soát danh tính để nhận một khoản thù lao trước mắt, có thể dẫn đến những hệ lụy khó lường.

Ảnh minh hoạ: AI

Tại Trung Quốc, sự bùng nổ của các bộ phim ngắn ứng dụng AI đang thúc đẩy hình thành thị trường cấp phép hình ảnh cá nhân. Một số nền tảng trực tuyến cho phép người dùng đăng ký, tải ảnh chân dung, ảnh toàn thân, xác minh danh tính và ký thỏa thuận ủy quyền để các đơn vị sản xuất sử dụng hình ảnh trong những sản phẩm do AI tạo ra. Người tham gia thậm chí có thể tự đặt mức giá và lựa chọn loại nội dung mà họ đồng ý xuất hiện.

Mức thù lao cho việc sử dụng hình ảnh một người bình thường trong một video ngắn có thể vào khoảng 100 nhân dân tệ (15 USD), trong khi một số nền tảng đưa ra mức giá tối thiểu 500 nhân dân tệ (75 USD). Với diễn viên chuyên nghiệp, khoản phí có thể lên tới vài nghìn, thậm chí chục nghìn nhân dân tệ. Những con số này đang thu hút sự chú ý của nhiều người, đặc biệt là giới trẻ muốn tận dụng ngoại hình để tạo thêm nguồn thu nhập mà không cần trực tiếp tham gia sản xuất phim.

Chính khoản thu nhập tức thời này đã thu hút đông đảo giới trẻ. Song, theo các chuyên gia, giá trị thương mại thực tế của khuôn mặt một người bình thường rất bấp bênh. Với tốc độ tiến bộ chóng mặt của công nghệ AI hiện nay, các nhà sản xuất hoàn toàn có thể tự thiết kế những nhân vật sinh động thông qua câu lệnh mà không cần phụ thuộc vào người thật. Vì vậy, nguồn thu nhập kỳ vọng từ việc cho thuê hình ảnh là vô cùng ngắn hạn và không ổn định.

Đáng báo động hơn, mối hiểm họa lớn nhất nằm ở các điều khoản pháp lý phức tạp. Luật sư Li Yunkai từ Công ty Luật Bắc Kinh Tianyuan chỉ ra rằng các thỏa thuận ủy quyền thường rất mập mờ, có thể trao quyền cho bên thứ ba sử dụng hình ảnh vào vô số mục đích thương mại, huấn luyện mô hình AI hoặc cấp phép lại. Người tham gia rất khó kiểm soát việc khuôn mặt của mình có bị lợi dụng vào các quảng cáo sai sự thật, nội dung phản cảm hay các vụ lừa đảo tinh vi hay không.

Theo Luật Bảo vệ Thông tin Cá nhân của Trung Quốc, dữ liệu khuôn mặt được xếp vào danh mục thông tin cá nhân nhạy cảm. Khác với mật khẩu hay mã PIN, khuôn mặt là tài sản sinh trắc học không thể thay thế khi đã bị rò rỉ. Ngay cả khi người dùng thu hồi giấy phép, dữ liệu đã ngấm sâu vào các mô hình huấn luyện AI sẽ rất khó để xóa bỏ triệt để, để lại hệ lụy an ninh mạng kéo dài suốt đời.

Một khuôn mặt có thể mang lại khoản thu nhập nhất thời, nhưng nếu mất quyền kiểm soát hình ảnh của chính mình, cái giá phải trả sẽ lớn hơn rất nhiều. Trước khi quyết định đánh đổi dữ liệu sinh trắc học lấy lợi ích trước mắt, mỗi cá nhân cần cân nhắc kỹ lưỡng về phạm vi, thời hạn ủy quyền và những rủi ro pháp lý tiềm ẩn để tránh rơi vào cạm bẫy công nghệ khó gỡ.