Hành trình từ binh nghiệp đến văn chương

Trung tướng, PGS.TS Nguyễn Đức Hải (thứ 2, từ trái qua) trong buổi ra mắt tác phẩm mới.

Trong câu chuyện với chúng tôi, chất lính và chất văn hòa quyện trong từng lời kể của ông. Từ những bài học về "thế trận lòng dân", "vị thế chiến lược" đến nghị lực vượt khó, vươn lên trong cuộc sống, ông vẫn đau đáu truyền lại cho thế hệ hôm nay những giá trị đã được đúc kết từ thực tiễn chiến trường và chặng đường binh nghiệp.

Người chỉ huy có tấm lòng nhân ái

Từng kinh qua nhiều cương vị công tác như: Tư lệnh Quân đoàn 3 (nay là Quân đoàn 34), Viện trưởng Viện Chiến lược quốc phòng (nay là Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam), ở cương vị nào, bạn bè, đồng nghiệp đều gặp ở Trung tướng, PGS.TS Nguyễn Đức Hải tinh thần nhiệt huyết trong công việc, nghĩa tình, nhân văn trong cuộc sống.

Nhắc về cuộc đời binh nghiệp của Trung tướng Nguyễn Đức Hải, nhiều người thường nhớ đến hình ảnh một người chỉ huy không chỉ giỏi thao lược mà còn đầy ắp nghĩa tình. Những năm tháng giữ cương vị Tư lệnh Quân đoàn 3, ông đã để lại những dấu ấn đậm nét. Dấu ấn sâu đậm nhất có lẽ là câu chuyện xây dựng mối đoàn kết quân - dân, tạo sự đồng thuận để người dân tỉnh Đắk Lắk bàn giao hơn 1,1 ngàn hécta đất xây dựng Trường bắn Quân đoàn 3. Thành quả ấy đến nay vẫn được Quân đoàn 34 cùng nhiều đơn vị trên địa bàn Tây Nguyên kế thừa, phát huy hiệu quả trong huấn luyện và diễn tập.

Theo ông, đó là kết quả của quá trình vận động, kết nối bền bỉ với cấp ủy, chính quyền và nhân dân địa phương. Ông hiểu rằng, muốn xây dựng quân đội vững mạnh, trước hết phải xây dựng mối đoàn kết quân - dân gắn bó. Sự đồng thuận của lòng dân chính là “tấm khiên” vững chắc nhất cho bất kỳ công trình quốc phòng nào.

Trung tướng, PGS.TS NGUYỄN ĐỨC HẢI đã trọn vẹn với binh nghiệp và tiếp tục bền bỉ trên hành trình văn chương. Điều ông để lại không chỉ là những công trình nghiên cứu hay những trang sách mà còn là tư tưởng về “thế trận lòng dân” được chắt lọc từ thực tiễn, từ trải nghiệm của một người lính. Đó cũng là lời nhắc rằng, giá trị cao quý nhất của mỗi con người là được cống hiến cho Tổ quốc, bằng trí tuệ, trách nhiệm và trái tim còn nguyên nhịp yêu thương.

Nhắc đến những thời khắc cam go, ký ức của đồng đội vẫn vẹn nguyên hình ảnh vị tướng Nguyễn Đức Hải trên các mặt trận cứu nạn, cứu hộ. Đó là những thời điểm người lính không đối mặt với quân thù, mà với sự khắc nghiệt của thiên tai. Ông luôn có mặt ở những nơi gian khó nhất, trực tiếp chỉ huy, sát cánh cùng cán bộ, chiến sĩ và nhân dân vượt qua hiểm nguy.

Đặc biệt, hình ảnh Thiếu tướng Nguyễn Đức Hải quyết đoán điều động cả xe tăng lội nước cùng nhiều phương tiện đặc chủng của Quân đội tham gia cứu dân trong mùa mưa lũ vẫn được cấp ủy, chính quyền và nhân dân trên địa bàn Quân đoàn 3 khi ấy nhắc đến với sự trân trọng. Đó không chỉ là quyết định của người chỉ huy mà còn là tinh thần "vì nhân dân phục vụ" của bộ đội Cụ Hồ.

Năm 2017, khi đảm nhiệm cương vị Viện trưởng Viện Chiến lược quốc phòng, tầm vóc của ông lại được khẳng định ở một tầm cao mới. Ông đã cùng tập thể trực tiếp tham mưu hoàn chỉnh việc xây dựng Chiến lược Quốc phòng và Chiến lược Quân sự Việt Nam để Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII thông qua. Đây không phải là chuyện ngày một ngày hai mà là sự kế thừa và phát huy trí tuệ của nhiều thế hệ, được tổng kết, chắt lọc trình lên cấp trên phê duyệt. Thành công này đã đặt nền móng vững chắc cho việc mở rộng và làm sâu sắc hơn về chiến lược quân sự, quốc phòng Việt Nam trong tình hình mới; tiếp tục mở rộng và làm sâu sắc hơn quan hệ đối ngoại quốc phòng, nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế. Đó là một chiến công thầm lặng, không tiếng súng nhưng đầy ắp tầm nhìn chiến lược của vị tướng dày dạn kinh qua nhiều trận mạc.

Trung tướng Nguyễn Đức Hải là người chỉ huy bản lĩnh, luôn đặt kỷ luật quân đội lên hàng đầu. Ở ông, đồng đội, cấp dưới thấy sự nhân văn sâu sắc trong cách quản lý con người. Ông không chỉ điều hành bằng mệnh lệnh mà còn bằng sự thấu cảm với hoàn cảnh từng cán bộ, chiến sĩ.

Từ binh nghiệp đến văn chương

Mới đây, chúng tôi được mời tham dự lễ ra mắt tác phẩm mới, trong đó Trung tướng, PGS.TS Nguyễn Đức Hải đã “trình làng” 3 tác phẩm gồm: Địa Chiến lược chính trị quân sự Tây Nguyên; Thế trận lòng dân và Phong ba biển tình.

Khi tôi đặt câu hỏi: Động lực nào Trung tướng, PGS.TS Nguyễn Đức Hải tiếp tục cầm bút để có những tác phẩm này, ông cười bảo: Văn chương không phải là sự giải trí lúc về già, mà là phương thức để ông tiếp tục thực hiện sứ mệnh của mình. Ông mang tất cả chất liệu từ thực tiễn, chiến lược quốc phòng, số phận con người cụ thể vào từng tác phẩm.

Cuốn sách Địa chiến lược chính trị quân sự Tây Nguyên là kết tinh của những năm tháng ông gắn bó với mảnh đất này, nơi ông nhìn thấy núi rừng hùng vĩ, thấy được yêu cầu cấp bách trong việc bổ sung, hoàn chỉnh chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Còn tác phẩm Thế trận lòng dân là bản anh hùng ca về mối quan hệ gắn bó quân - dân. Ông khẳng định: Mọi chiến lược quân sự, dù hiện đại đến đâu cũng không thể phát huy hiệu quả nếu thiếu "thế trận lòng dân". Cuốn sách không chỉ là tài liệu tham khảo có giá trị trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân, nhất là ở các địa bàn chiến lược mà còn khẳng định sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong bảo vệ vững chắc chủ quyền của Tổ quốc.

Nếu Thế trận lòng dân mang đậm hơi thở chiến lược thì Phong ba biển tình lại là nốt trầm giàu cảm xúc về tình người và nghị lực sống. Tác phẩm khắc họa những con người có thật, từ người lính đến những số phận bình dị, đã vượt qua muôn vàn thử thách để vươn lên trong cuộc sống. Qua từng câu chuyện, ông không chỉ truyền cảm hứng về ý chí, nghị lực mà còn bộc lộ một góc nhìn nhân văn, sâu sắc về con người và cuộc đời.

Khi được hỏi ông muốn nhắn gửi điều gì với những người cầm bút trẻ? vị tướng già chân thành: “Viết không chỉ là kể chuyện mà phải thấu suốt và tôn trọng giá trị lịch sử”. Theo ông, con chữ cũng cần sự nghiêm cẩn như người lính chuẩn bị cho một trận đánh. Chỉ khi mang trong mình khát vọng cống hiến, trang viết mới có sức lay động và sống được với thời gian.

Nhìn lại chặng đường đã qua, từ một vị tư lệnh dày dạn trận mạc đến tác giả của 7 đầu sách, ở Trung tướng, PGS.TS Nguyễn Đức Hải luôn hiện hữu một sự nhất quán: dù trong quân ngũ hay khi cầm bút, ông đều tận tâm phụng sự Tổ quốc. Nếu trước đây, ông góp sức bảo vệ đất nước bằng bản lĩnh và trí tuệ của người lính thì hôm nay, ông gìn giữ những giá trị lịch sử, văn hóa bằng ngòi bút.

Có lẽ vì thế, với ông, hạnh phúc không chỉ nằm ở những tấm huân chương hay cương vị từng đảm nhiệm mà còn ở những trang sách vẫn được tiếp tục viết và những điều tâm huyết còn gửi lại cho thế hệ sau. Ông chính là minh chứng sáng ngời cho tinh thần người lính - những người luôn biết cách làm cho cuộc đời nở hoa ngay cả trên những mảnh đất sỏi đá nhất.

Nguyệt Hà