Hàng loạt chính sách mới có hiệu lực từ ngày 1/3/2026

Đổi mới quy hoạch, tạo đột phá cho đầu tư

Luật Quy hoạch năm 2025 (Luật số 112/2025/QH15), được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, có hiệu lực từ ngày 1/3/2026, tiếp tục hoàn thiện hệ thống quy hoạch theo hướng đồng bộ, thống nhất từ cấp quốc gia đến địa phương.

Luật đặt trọng tâm vào đơn giản hóa thủ tục, tăng cường phân cấp, phân quyền và xử lý tình trạng chồng chéo giữa các loại quy hoạch. Đáng chú ý, chính sách mới cho phép triển khai các dự án đặc biệt, cấp bách không hoàn toàn phù hợp với quy hoạch hiện hành, sau đó thực hiện điều chỉnh theo trình tự rút gọn, qua đó tháo gỡ vướng mắc kéo dài trong hoạt động đầu tư.

Nhiều chính sách mới chính thức có hiệu lực từ ngày 1/3/2026, tác động tới nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Ảnh minh họa: TTXVN

Quy trình lập quy hoạch cũng được đổi mới theo hướng triển khai đồng thời thay vì tuần tự, góp phần rút ngắn thời gian và chi phí.

Theo khoản 1, Điều 49, Luật Quy hoạch năm 2025, quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng và quy hoạch tỉnh được đánh giá thực hiện theo định kỳ 5 năm hoặc đột xuất khi phát sinh yêu cầu điều chỉnh.

Trên cơ sở đó, các quy hoạch chậm triển khai, kéo dài nhiều năm sẽ được rà soát, xử lý theo quy định, góp phần khắc phục tình trạng quy hoạch chậm triển khai kéo dài, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đất đai.

Bên cạnh đó, Luật Đầu tư năm 2025, được Quốc hội thông qua ngày 11/12/2025 và có hiệu lực cùng thời điểm, tạo bước tiến quan trọng trong cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.

Luật cắt giảm đáng kể ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm; cho phép nhà đầu tư nước ngoài thành lập doanh nghiệp trước khi có dự án nếu đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường.

Đồng thời, Luật đơn giản hóa thủ tục điều chỉnh dự án; bỏ quy định phải điều chỉnh khi thay đổi tổng vốn từ 20% trở lên hoặc thay đổi công nghệ đã được thẩm định; mở rộng thủ tục đầu tư đặc biệt và phạm vi chuyển nhượng dự án. Việc bãi bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư ra nước ngoài cũng góp phần tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp mở rộng hoạt động.

Số hóa thị trường bất động sản

Một trong những nghị định mới năm 2026, Nghị định số 357/2025/NĐ-CP của Chính phủ về xây dựng và quản lý hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản, ban hành ngày 31/12/2025 và có hiệu lực từ ngày 1/3/2026. Nghị định này đánh dấu bước tiến trong xây dựng hệ thống dữ liệu thị trường bất động sản.

Theo đó, mỗi bất động sản sẽ được cấp mã định danh điện tử riêng, là chuỗi ký tự tối đa 40 ký tự, áp dụng cho từng căn hộ, nhà ở hoặc phần diện tích trong công trình xây dựng. Việc quản lý được thực hiện trên hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu quốc gia về nhà ở và thị trường bất động sản.

Theo khoản 1, Điều 35, Nghị định số 357/2025/NĐ-CP, Bộ Xây dựng công bố các thông tin tổng hợp về nhà ở và thị trường bất động sản trên phạm vi toàn quốc thông qua hệ thống thông tin tại địa chỉ https://batdongsan.xaydung.gov.vn. Việc công bố được thực hiện định kỳ hằng quý, trước ngày 15 của tháng đầu tiên của quý tiếp theo.

Bên cạnh đó, Sở Xây dựng có trách nhiệm gắn mã định danh cho nhà ở tại thời điểm đủ điều kiện đưa vào kinh doanh. Nghị định cũng mở rộng việc cấp mã định danh đối với đơn vị quản lý vận hành nhà chung cư, chứng chỉ hành nghề môi giới và các đối tượng thụ hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở, góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý.

Theo khoản 2 Điều 35 Nghị định này, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh công bố các thông tin tổng hợp về nhà ở và thị trường bất động sản trên địa bàn thông qua cổng thông tin của hệ thống và trang thông tin điện tử do địa phương quản lý, cũng theo định kỳ hằng quý trước thời hạn nêu trên.

Khung pháp lý đầu tiên cho trí tuệ nhân tạo

Luật Trí tuệ nhân tạo (Luật số 134/2025/QH15), có hiệu lực từ ngày 1/3/2026. Đây là hành lang pháp lý đầu tiên được thiết lập toàn diện cho lĩnh vực AI tại Việt Nam.

Theo đó, Luật phân loại hệ thống AI theo ba mức độ rủi ro để áp dụng cơ chế quản lý phù hợp; điều chỉnh toàn bộ vòng đời của AI từ thiết kế, phát triển đến ứng dụng. Nguyên tắc “lấy con người làm trung tâm” được nhấn mạnh, yêu cầu bảo đảm quyền con người, quyền riêng tư và an ninh quốc gia.

Đặc biệt, luật quy định rõ AI không thay thế trách nhiệm của con người; người vận hành phải duy trì quyền kiểm soát và khả năng can thiệp đối với các quyết định do AI tạo ra. Đồng thời, nghiêm cấm việc lợi dụng AI để lừa dối, thao túng nhận thức hoặc gây tổn hại cho xã hội.

Chuẩn hóa hoạt động ngân hàng và thúc đẩy an toàn giao dịch số

Trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng, nhiều quy định mới cũng chính thức có hiệu lực từ ngày 1/3/2026, hướng tới tăng cường minh bạch và an toàn hệ thống.

Theo Thông tư số 25/2026/TT-NHNN về quy định điều kiện, hồ sơ, thủ tục chấp thuận việc tổ chức lại ngân hàng thương mại, tổ chức tín dụng phi ngân hàng, tên tài khoản thanh toán của tổ chức, bao gồm hộ kinh doanh, phải phù hợp với tên pháp lý theo giấy đăng ký, chấm dứt tình trạng sử dụng tài khoản cá nhân cho hoạt động kinh doanh. Thông tư này được sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 62/2024/TT-NHNN.

Theo Điểm c1, Điều 4, Thông tư số 25/2026/TT-NHNN, quy định về việc đặt tên tài khoản thanh toán được cụ thể hóa theo từng đối tượng. Theo đó, đối với tài khoản thanh toán cá nhân, tên tài khoản phải trùng khớp với họ và tên trên giấy tờ tùy thân của khách hàng. Đối với tài khoản của tổ chức, tên tài khoản phải phù hợp với tên pháp lý trên giấy phép thành lập hoặc giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

Đối với tài khoản thanh toán chung, tên tài khoản do ngân hàng hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài xác định trên cơ sở thể hiện đầy đủ tên của các chủ tài khoản, đồng thời không được trùng với tên của các tài khoản thanh toán khác.

Cùng với đó, Thông tư số 77/2025/TT-NHNN bổ sung các yêu cầu kỹ thuật chặt chẽ đối với dịch vụ ngân hàng số. Các giải pháp xác thực sinh trắc học phải đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế nhằm phòng chống giả mạo; ứng dụng ngân hàng phải tự động ngắt kết nối khi phát hiện thiết bị không bảo đảm an toàn như bị can thiệp hệ thống, cài mã độc hoặc chạy trên môi trường giả lập.

Bảo đảm quyền lợi khi xếp lương công chức

Tại Thông tư số 1/2026/TT-BNV, Bộ Nội vụ đã hướng dẫn việc xếp lương đối với người được tuyển dụng vào công chức, trên cơ sở hệ số lương đang hưởng, phụ cấp thâm niên vượt khung (nếu có) và ngạch công chức của vị trí việc làm mới. Thông tư mới được ban hành ngày 9/1/2026.

Trường hợp người được tuyển dụng có hệ số bậc lương trong ngạch công chức mới trùng với hệ số đang hưởng, thì được xếp ngang bậc lương và tiếp tục hưởng phụ cấp thâm niên vượt khung (nếu có). Thời điểm hưởng lương mới được tính từ ngày ký quyết định xếp lương.

Trường hợp hệ số bậc lương trong ngạch công chức mới không trùng với hệ số đang hưởng, việc xếp lương được thực hiện theo từng tình huống cụ thể.

Đối với người chưa hưởng phụ cấp thâm niên vượt khung, căn cứ vào hệ số lương đang hưởng để xếp vào hệ số lương gần nhất trong ngạch công chức mới, có thể cao hơn hoặc thấp hơn.

Đối với người đang hưởng phụ cấp thâm niên vượt khung, việc xếp lương căn cứ vào tổng hệ số lương cộng phụ cấp thâm niên vượt khung đang hưởng để xác định hệ số lương phù hợp trong ngạch mới.

Trường hợp hệ số lương hoặc tổng hệ số lương đang hưởng cao hơn hệ số bậc lương cuối cùng của ngạch công chức mới, được xếp vào bậc lương cuối cùng và hưởng thêm hệ số chênh lệch bảo lưu.

Lê Vân