Hải Phòng mở rộng không gian phát triển đô thị hướng biển

Tái cấu trúc không gian phát triển

Hải Phòng là đô thị ven biển, được bao bọc bởi hệ thống sông ngòi lớn như sông Cấm, sông Lạch Tray, sông Văn Úc, sông Thái Bình…, đồng thời sở hữu đường bờ biển dài và vùng biển rộng. Trong bối cảnh quỹ đất nội đô ngày càng hạn hẹp, lấn biển để mở rộng diện tích, không gian phát triển trở thành xu thế tất yếu, phù hợp với đặc thù của một TP cảng công nghiệp - dịch vụ.

Những năm gần đây, định hướng phát triển Hải Phòng trở thành trung tâm công nghiệp, logistics và dịch vụ cảng biển quốc tế đã được xác lập rõ trong các quy hoạch cấp quốc gia và địa phương. Trong đó, mở rộng không gian đô thị về phía biển được xác định là một trụ cột quan trọng, góp phần tái cấu trúc không gian phát triển, giảm áp lực cho khu vực nội đô, đồng thời hình thành các cực tăng trưởng mới.

Cảng container quốc tế Hateco Hải Phòng là cảng thông minh đầu tiên tại Việt Nam với cổng ra, vào tự động, cầu tàu bán tự động, có thể đón những tàu lớn nhất thế giới.

Một dấu mốc quan trọng là ngày 4/12/2024, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1511/QĐ-TTg về việc thành lập Khu kinh tế ven biển phía Nam Hải Phòng với quy mô khoảng 20.000ha. Khu kinh tế này được định hướng phát triển thành trung tâm công nghiệp, logistics và cảng biển hiện đại, đóng vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng khu vực và quốc tế. Đây được xem là bước đi chiến lược, tiếp nối quá trình, mở rộng đô thị hướng biển mà Hải Phòng triển khai thời gian qua. Việc hình thành Khu kinh tế ven biển phía Nam không chỉ mở ra dư địa phát triển mới mà còn khẳng định quyết tâm của TP trong việc khai thác hiệu quả lợi thế địa kinh tế, địa chiến lược của một đô thị cửa biển.

Tại Kỳ họp thứ 29 (kỳ họp thường lệ giữa năm 2025), HĐND TP Hải Phòng đã thông qua kế hoạch sử dụng đất 5 năm giai đoạn 2021 - 2025, trong đó đáng chú ý là việc điều chỉnh tăng 930,41ha diện tích đất tự nhiên do lấn biển. Phần lớn diện tích đất tăng thêm này được dành cho phát triển khu công nghiệp và hạ tầng giao thông, phù hợp với định hướng phát triển công nghiệp, logistics và đô thị hiện đại. Việc điều chỉnh quỹ đất không chỉ đáp ứng nhu cầu trước mắt mà còn tạo nền tảng cho các chiến lược phát triển dài hạn, bảo đảm tính chủ động trong thu hút đầu tư và triển khai các dự án quy mô lớn.

Mở đường cho không gian phát triển mới

Trong nhiệm kỳ mới, TP Hải Phòng xác định rõ việc tận dụng lợi thế đô thị ven biển là một trong những tiềm năng, thế mạnh nổi bật; không chỉ phục vụ phát triển công nghiệp cảng biển mà còn hướng tới xây dựng các khu đô thị hiện đại, khu du lịch - dịch vụ cao cấp, gắn với bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Theo quy hoạch chung TP đến năm 2045, tầm nhìn 2050, Hải Phòng đặt mục tiêu trở thành đô thị biển hiện đại, thông minh, trung tâm kinh tế biển lớn của cả nước. Không gian đô thị lấn biển sẽ được phát triển theo hướng hài hòa giữa kinh tế, xã hội và môi trường, bảo đảm an ninh - quốc phòng và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Ở khu vực phía Đông (đặc khu Cát Hải) với định hướng phát triển đô thị cảng biển và dịch vụ hàng hải quốc tế, với Cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng tại Lạch Huyện đang tiếp tục đầu tư mở rộng, trở thành đầu mối xuất nhập khẩu quan trọng của miền Bắc, có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn, kết nối trực tiếp với các tuyến hàng hải quốc tế. Ở khu vực phía Đông Nam, Hải Phòng định hướng xây dựng khu trung tâm thương mại - dịch vụ, khu thương mại tự do trong Khu kinh tế ven biển phía Nam với khu cảng - công nghiệp Đồ Sơn, phát triển các khu công nghiệp sinh thái ven biển, kết hợp với trung tâm dịch vụ hàng hải quốc tế. Định hướng này góp phần thúc đẩy chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu kinh tế TP từ mô hình công nghiệp - dịch vụ truyền thống sang kinh tế tri thức, kinh tế xanh, phù hợp với xu thế phát triển đô thị hiện đại, bền vững.

Việc mở rộng không gian đô thị về phía biển góp phần hình thành các cực tăng trưởng mới.

Song song với quy hoạch không gian, Hải Phòng đặc biệt chú trọng đầu tư hệ thống hạ tầng giao thông chiến lược nhằm kết nối các khu vực mở rộng về phía biển với nội đô. Trong đó, tuyến đường sắt Hải Phòng - Lào Cai được quy hoạch chạy dọc từ Tây sang Đông, kết nối trực tiếp cảng biển Hải Phòng với các tỉnh Trung du, miền núi phía Bắc và hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Tuyến đường sắt này được kỳ vọng sẽ tạo “cú hích” lớn cho phát triển logistics, giảm chi phí vận chuyển, nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa xuất nhập khẩu.

Bên cạnh đó, hệ thống đường bộ ven biển, các tuyến cao tốc, cầu vượt biển và hạ tầng cảng biển tiếp tục được đầu tư đồng bộ, góp phần đưa Hải Phòng trở thành trung tâm logistics và cảng biển quốc tế quan trọng của khu vực.

Giai đoạn 2026 - 2030, Hải Phòng xác định phát triển kết cấu hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại gắn với đẩy mạnh liên kết vùng là nhiệm vụ trọng tâm. TP hướng tới vận tải đa phương thức, logistics hiện đại; tập trung đầu tư các trục giao thông động lực; hoàn thiện hệ thống cảng biển, đường sắt, hàng không; phát triển giao thông công cộng thông minh, thân thiện môi trường. Trong đó, quyết tâm thực hiện các dự án giao thông chiến lược như: Tuyến đường tốc độ cao kết nối Đông - Tây TP Hải Phòng, tuyến đường cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng, cảng biển Nam Đồ Sơn; nghiên cứu, đề xuất phương án đầu tư tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình với cảng Lạch Huyện; đẩy nhanh tiến độ triển khai các bến từ 7 - 12 Cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện.

Việc mở rộng không gian đô thị về hướng biển là chiến lược dài hạn, thể hiện khát vọng vươn ra biển lớn của TP Cảng. Với quyết tâm chính trị cao, quy hoạch bài bản và cách làm chủ động, Hải Phòng đang từng bước biến lợi thế biển thành động lực phát triển, kiến tạo những cực tăng trưởng mới, đóng góp quan trọng vào sự phát triển chung của vùng và cả nước.

Hiện nay, TP Hải Phòng đang đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án đầu tư ven biển nhằm thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp, dịch vụ và logistics.

Cụ thể, Khu công nghiệp và khu phi thuế quan Xuân Cầu có diện tích khoảng 752ha, được định hướng phát triển công nghiệp công nghệ cao, logistics và dịch vụ hỗ trợ. Cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng tại Lạch Huyện với diện tích 681,7ha tiếp tục mở rộng, nâng cao năng lực thông quan, giữ vai trò then chốt trong hệ thống cảng biển quốc gia.

Bên cạnh đó, Cảng Nam Đồ Sơn với quy mô lên tới 3.000ha được kỳ vọng trở thành tổ hợp cảng - công nghiệp - dịch vụ hiện đại, tạo cực tăng trưởng mới ở phía Nam TP. Dự án du lịch - dịch vụ Đồ Sơn và Bến Nghiêng với diện tích lấn biển 1,9ha góp phần đa dạng hóa không gian phát triển, thúc đẩy ngành du lịch biển chất lượng cao.

Thùy Linh