Hai mặt của một thử nghiệm chính trị

Trên thực tế, phe đảng Cộng hòa muốn đạt 3 mục tiêu. Thứ nhất là huy động cử tri cho đảng và củng cố bộ phận cử tri trung thành với đảng Cộng hòa. Trong các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu thường thấp hơn và Tổng thống Mỹ Donald Trump được đảng Cộng hòa kỳ vọng sẽ đưa lực lượng hậu thuẫn khẩu hiệu “Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại” đi bỏ phiếu.

Thứ hai là biến cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ này trở thành một cuộc trưng cầu dân ý ở Mỹ về đường lối chính sách và thành quả cầm quyền đến nay của ông Donald Trump mặc dù bản thân ông Donald Trump không có tên trên lá phiếu.

Thứ ba là thể hiện và củng cố sự đoàn kết, thống nhất trong nội bộ đảng trước các đối thủ thuộc phe đảng Dân chủ. Mục tiêu trước mắt vì thế là cứu vãn đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử Quốc hội sắp tới.

Nhưng đằng sau những mục tiêu đó còn ẩn hiện vấn đề lớn hơn và nan giải hơn đối với đảng Cộng hòa Mỹ. Đảng này hiện cần ông Donald Trump để duy trì vị thế cầm quyền, nhưng sự phụ thuộc quá lớn vào ông Donald Trump khiến câu hỏi về tương lai càng trở nên khó trả lời đối với đảng Cộng hòa.

Mặt khác, đảng Cộng hòa cũng cần ông Donald Trump để tránh bị thất cử trong thời gian tới, tuy nhiên chính sự cần thiết ấy lại làm cho bài toán thời hậu Tổng thống Donald Trump thêm khó giải.

Nghịch lý là tên ông Donald Trump không xuất hiện trên lá phiếu bầu, nhưng đảng Cộng hòa vẫn muốn biến cuộc bầu cử thành một cuộc bỏ phiếu về ông Donald Trump. Với Tổng thống Donald Trump, điều này rất có lợi. Nếu phe đảng Cộng hòa thắng cử, ông Donald Trump có thể coi đó là sự xác nhận đối với chính sách và vai trò lãnh đạo của mình; còn nếu thất bại, ông Donald Trump có thể nói rằng chính ông không phải là người tranh cử.

Đại hội đảng cấp quốc gia hiện tại của phe đảng Cộng hòa không chỉ nhằm giải cứu phe này trong cuộc bầu cử Quốc hội sắp tới, mà còn ẩn chứa đua tranh trong nội bộ để giành quyền kế nhiệm ông Donald Trump. Vấn đề đặt ra không còn chỉ là làm thế nào để GOP (Đảng lão thành vĩ đại) - biệt danh của đảng Cộng hòa, thắng tại các cuộc bầu cử trước mắt, mà còn là ai sẽ lãnh đạo đảng sau Tổng thống Donald Trump và tiếp theo đó sẽ còn lại những gì. Tất cả các ứng cử viên tiềm năng đều phải tìm cách tạo dựng thế cân bằng khó khăn giữa việc cần sự ủng hộ của ông Donald Trump và không thể mãi đứng trong cái bóng của ông này.

Ông Donald Trump cho tiến hành đại hội đảng cấp quốc gia vì phải tìm mọi cách để phe đảng Cộng hòa không bị thất cử, đồng thời muốn bảo đảm di sản chính trị của mình và để lại một đảng Cộng hòa mà thế hệ lãnh đạo tương lai vẫn phải dựa trên nền tảng chính trị do mình tạo dựng. Vì vậy, đại hội đảng đồng thời trở thành sân khấu cho thế hệ kế tiếp của phe đảng Cộng hòa.

Đại hội này thực chất là một thử nghiệm chính trị mới của phe đảng Cộng hòa với hai mặt tác động. Trước mắt, đảng Cộng hòa cần ông Donald Trump để bảo vệ quyền lực, nhưng về lâu dài, lại phải chứng minh rằng đảng có thể tồn tại và chiến thắng về chính trị mà không có ông Donald Trump.

Câu hỏi quyết định bây giờ là phe đảng Cộng hòa có thể trông chờ ông Donald Trump làm động lực và nguồn lực tranh cử mà không lệ thuộc vào ông hay không? Nếu phe này tới đây thắng cử thì sự chi phối với đảng Cộng hòa của ông Donald Trump vẫn còn rất chắc chắn. Nếu phe này thất cử, giới hạn khả năng huy động cử tri của ông sẽ bộc lộ rõ hơn và cuộc chiến giành quyền kế nhiệm ông Donald Trump có thể sẽ càng quyết liệt.