Hai an toàn khu - một dòng lịch sử

Nhân dân đến tham quan, dâng hương tại Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, Khu di tích lịch sử sinh thái ATK Định Hóa.

Từ đại bản doanh Trung ương đến phòng tuyến vững chắc

Trong những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp, ATK Định Hóa và ATK Chợ Đồn là hai mắt xích quan trọng, gắn bó chặt chẽ cả về địa lý lẫn vai trò chiến lược. Nếu ATK Định Hóa là An toàn khu Trung ương – nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh, Trung ương Đảng, Chính phủ và Bộ Tổng tư lệnh đặt đại bản doanh, thì ATK Chợ Đồn là phòng tuyến vững chắc, nơi nhiều cơ quan đầu não của Chính phủ và Quân đội đứng chân, đảm bảo thông tin, hậu cần cho cuộc kháng chiến trường kỳ.

Tháng 12-1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chọn ATK Chợ Đồn (địa phận xã Nghĩa Tá ngày nay) làm nơi ở và làm việc để lãnh đạo cuộc kháng chiến. Khu căn cứ cách mạng với những yếu tố “địa lợi - nhân hòa” có vị trí, địa hình thuận lợi, đảm bảo an toàn bí mật cho các cơ quan đầu não lãnh đạo cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Khoảng thời gian từ năm 1947 đến 1954, hầu hết các cơ quan Trung ương đã đóng ở khu ATK Chợ Đồn như: Báo Sự thật, Đài Tiếng nói Việt Nam, Cơ quan Vô tuyến điện, Nha Kỹ thuật quân sự, Trường Quân chính, Xưởng quân giới, Xưởng in báo Cứu Quốc, Trạm phẫu thuật Quân y; Nhà máy in tiền thuộc Bộ Tài chính…

Từ cuối năm 1947 đến năm 1954, giữa trùng điệp núi rừng Việt Bắc, bước chân của Bác Hồ và các đồng chí lãnh đạo cách mạng thường xuyên in dấu trên những con đường nối ATK Định Hóa với ATK Chợ Đồn.

Những cuộc họp quan trọng, những quyết sách mang tầm vận mệnh dân tộc được hình thành trong không gian ấy. Đỉnh cao là ngày 6/12/1953, tại Tỉn Keo (ATK Định Hóa), Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đồng chí trong Bộ Chính trị Trung ương Đảng đã ra một quyết định lịch sử: Mở Chiến dịch Điện Biên Phủ, đưa cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của dân tộc ta đi đến thắng lợi.

ATK Định Hóa và ATK Chợ Đồn là vùng đất nghĩa tình. Nhân dân các dân tộc nơi đây đã che chở, nuôi giấu cán bộ, nhường cơm sẻ áo, giữ trọn niềm tin với cách mạng. Những cái tên như Tỉn Keo, Khuôn Tát, Đèo De, Phụng Hiển, Khau Tý, Bản Ca, Nà Pậu … không chỉ là địa danh, mà là ký ức sống động của một thời “gan không núng, chí không mòn”, để: Mình về với Bác đường xuôi/ Thưa giùm Việt Bắc không nguôi nhớ Người (Việt Bắc - Tố Hữu)

Sau 9 năm trường kỳ chống thực dân Pháp, hai vùng ATK cũng khép lại những năm tháng chiến tranh gian khổ để bước sang một chặng đường mới. Trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ và suốt những năm dài xây dựng quê hương sau đó, quân và dân ATK Định Hóa, ATK Chợ Đồn vẫn một lòng son sắt với cách mạng, vừa lao động sản xuất, vừa kiên cường bảo vệ hậu phương lớn của miền Bắc, góp phần vào thắng lợi chung của dân tộc.

Đâu đó trong mỗi cánh rừng, mỗi khe sâu, len lỏi trong mỗi nẻo đường và trong trong ký ức của bao thế hệ người dân vùng ATK, những kỷ niệm, kỷ vật và tình cảm kính yêu dành cho Bác, cho Đảng vẫn lặng lẽ được gìn giữ, bền bỉ như chính mạch nguồn lịch sử nơi đây.

Di tích Bản Ca, xã Nghĩa Tá, nơi ở và làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp năm 1947.

Nối dài lịch sử - mở hướng tương lai

Ngày nay, trong không gian phát triển mới của tỉnh Thái Nguyên sau sáp nhập, mối liên hệ lịch sử giữa ATK Định Hóa và ATK Chợ Đồn càng có điều kiện được nhìn nhận đầy đủ và phát huy mạnh mẽ hơn. ATK Định Hóa và ATK Chợ Đồn không còn là những điểm đến riêng lẻ, mà đang dần hình thành một quần thể di tích cách mạng liên hoàn, bổ trợ cho nhau về giá trị lịch sử, không gian văn hóa và tiềm năng du lịch.

Từ “Thủ đô kháng chiến” năm xưa, hai vùng đất nay đang chuyển mình rõ nét. Các hạng mục di tích được quan tâm đầu tư, tu bổ. Những con đường mới mở nối các bản làng, các điểm di tích, rút ngắn khoảng cách địa lý, đồng thời kéo gần hơn dòng chảy ký ức lịch sử với đời sống hiện đại. Mỗi năm, ATK Định Hóa và ATK Chợ Đồn đón hàng trăm nghìn lượt khách tham quan, học tập, sinh hoạt truyền thống.

Song song với bảo tồn di tích, hướng đi mới cho hai khu ATK đang dần rõ nét. Ông Nguyễn Mạnh Thường, Trưởng Ban Quản lý các khu di tích quốc gia đặc biệt tỉnh Thái Nguyên, cho biết: Ban sẽ tiếp tục đề xuất đầu tư tu bổ, tôn tạo các điểm di tích; xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng gắn với mỗi di tích tại các khu ATK; tăng cường hợp tác giữa chính quyền, doanh nghiệp lữ hành, các nhà khoa học, cộng đồng, các tổ chức xã hội nhằm phát huy giá trị di tích gắn với hoạt động du lịch.

Nhìn lại hành trình 80 năm, ATK Định Hóa – ATK Chợ Đồn không chỉ là ký ức thiêng liêng của một thời khói lửa, mà đang trở thành nền tảng quý giá cho tương lai. Trong dòng chảy phát triển của tỉnh Thái Nguyên hôm nay, hai khu di tích như “hai căn cứ – một trái tim”, tiếp tục song hành, lan tỏa giá trị lịch sử, bồi đắp niềm tự hào và mở ra những hướng phát triển bền vững.

Vi Diễn