Hạ tầng phía Nam một năm nhiều đột phá

Trục đường cao tốc Bắc-Nam đã mở ra không gian phát triển cho nhiều đô thị phía Nam. Ảnh: Đ.Xá.

Cao tốc “nối liền một dải non sông”

Sau mốc thời gian năm 2010, khi một đoạn khoảng 60km đường bộ cao tốc từ TPHCM đi Trung Lương (tỉnh Tiền Giang, nay là Đồng Tháp) được thông xe khai thác tới nay, mạng lưới đường bộ cao tốc khu vực phía Nam đã nhân gấp hàng chục lần con số đó. Với chủ yếu được hoàn thành vào giai đoạn 2022-2025. Trọng tâm quan trọng nhất của mạng lưới này là trục cao tốc Bắc-Nam với 2 đoạn từ TPHCM đi Cà Mau (gần 300km) và từ TPHCM đi ra các tỉnh miền Trung, miền Bắc. Trục cao tốc Bắc-Nam, bắt đầu tư tỉnh Lạng Sơn, đi qua hơn hai mươi tỉnh thành phố và kết thúc ở mũi Cà Mau (tỉnh Cà Mau) không chỉ là một đại công trình giao thông mà còn như một tuyến đường thiên lý nối liền một dải non sông, gắn kết hầu hết các địa phương cả nước.

Nếu năm 2025 đã rất nhiều cây số đường cao tốc được hoàn thành thì năm 2026 này, những tuyến đường vẫn sẽ tiếp tục được xây dựng, nối dài hơn nữa. Trong số này, được chờ đợi hơn cả là công trình cao tốc Cà Mau-Đất Mũi và dự án cầu đường Đất Mũi-Hòn Khoai, đều nằm ở tỉnh Cà Mau. Dự kiến, khi hoàn thành (năm 2028), vùng đất địa đầu cực Nam của Tổ quốc không chỉ là Đất Mũi như bao năm qua mà sẽ kéo dài ra tận cụm đảo Hòn Khoai. Khi đó, những dòng ô tô, xe gắn máy sẽ lưu thông tới Hòn Khoai, cụm đảo nằm cách xa đất liền hơn 10 hải lý (gần 20km) về phía Nam, giúp hành trình “mở cõi phương Nam” kéo dài hơn nữa.

Hiện nay, trục cao tốc Bắc Nam gần như đã hoàn thiện thì năm 2026 này, người dân đang tiếp tục chờ đợi cao tốc phía Tây (tức đường Hồ Chí Minh) và cao tốc trục ngang. Vài năm về trước, khi những cây cầu như Mỹ thuận (1 và 2), Rạch Miễu (1 và 2), cầu Cần Thơ, Vàm Cống, Đại Ngải, Cao Lãnh… được bắc qua dòng chính sông Mê Kông đã biến giấc mơ chinh phục những dòng sông của người dân đồng bằng sông Cửu Long thành hiện thực. Trong năm 2026 này, người dân vùng châu thổ lại tiếp tục tiến xa hơn khi tạo ra hành lang dọc theo dòng chính sông Mê Kông là cao tốc trục ngang Châu Đốc-Cần Thơ-Sóc Trăng (dọc theo sông Hậu) và An Hữu-Cao Lãnh cùng Cao Lãnh-Dinh Bà cũng như An Hữu-Trà Vĩnh (dọc theo sông Tiền). Từ những cây cầu bắc qua sông cho tới trục đường cao tốc đi dọc theo dòng sông thực là một bước tiến lớn, không chỉ về hạ tầng mà còn là giấc mơ, khát vọng trong kỷ nguyên mới.

Nếu như năm 2026, trục cao tốc Bắc-Nam ở khu vực phía Nam đã đưa vào khai thác thì cùng thời gian này, song song với việc sáp nhập địa giới hành chính, nhiều tuyến cao tốc mang ý nghĩa “nối rừng với biển”, nối “miền cao với đồng bằng” cũng đã bắt đầu được xây dựng, dần rõ hình hài. Trong số này, quan trọng nhất là trục cao tốc Gia Nghĩa-Chơn Thành (dài 124km, khởi công tháng 8/2025), Gia Nghĩa - Bảo Lộc - Phan Thiết (dài 140km, sắp khởi công) hay Dầu Giây-Tân Phú-Bảo Lộc-Liên Khương (dài gần 200km, đã khởi công)… Nếu cao tốc Bắc-Nam mang ý nghĩa liên kết thì các đường cao tốc sau này giúp mở ra không gian mới, kéo gần hơn các đô thị lớn phía Nam lại gần nhau hơn.

Những công trình thay đổi đời người

Năm 2025 vừa qua đã có rất nhiều các dự án hạ tầng lớn ở khu vực phía Nam được khánh thành, khởi công. Từ những công trình có nguồn vốn vài chục tỷ đồng cho tới hàng ngàn, thậm chí hàng chục ngàn tỷ đồng.

Anh Nguyễn Văn Tuấn, 42 tuổi, sinh ra và lớn lên ở xã Đại Phước (tỉnh Đồng Nai). Hơn 20 năm qua, anh Tuấn đều mỗi ngày ít nhất 2 lần di chuyển trên một con phà nhỏ từ nhà ở phía Đồng Nai để di chuyển sang khu vực quận 7 cũ (TPHCM) học tập, làm việc. Là một trong những đoạn sông lớn nhất phía Nam (nơi sông Soài Rạp hợp với sông Sài Gòn), những ngày mưa gió, chuyến phà nhỏ bé chòng chành, thậm chí phải tạm dừng để đảm bảo an toàn. Vì thế, khi nghe tin cầu Phú Mỹ 2 (bắc qua sông Soài Rạp) được xây dựng, nối từ xã Đại Phước qua khu vực quận 7 cũ, anh Tuấn cảm nhận rõ ràng giấc mơ đã thành hiện thực dù công trình chưa chính thức khởi công. Bởi chỉ những ai ngày ngày đi trên chuyến phà nhỏ vượt qua dòng sông rộng tới 3-4km mới cảm thấy cây cầu có ý nghĩa lớn lao đến nhường nào. Theo thông tin từ HĐND TPHCM, dự án cầu Phú Mỹ 2 vừa được đồng ý chủ trương, sẽ khởi công trong ít tháng tới. Dự án cầu có chiều dài khoảng 6,3km với nguồn vốn lên đến hơn 23.000 tỷ đồng. Khi hoàn thành, dự án sẽ giúp cho vùng đất hẻo lánh ở tỉnh Đồng Nai nối liền với những khu đô thị hiện đại ở TPHCM như Thủ Thiêm, Phú Mỹ Hưng… vốn chỉ cách nhau có 1 dòng sông.

Cũng trong năm 2026 này, hàng chục cây cầu có ý nghĩa vô cùng quan trọng sẽ được khởi công nhằm nối liền TPHCM và Đồng Nai. Ngoài cầu Phú Mỹ 2 nêu trên, các công trình cầu khác như Cát Lái, Nhơn Trạch 2 đều có vốn đầu tư hàng ngàn, thậm chí hàng chục ngàn tỷ đồng. Bên cạnh các cây cầu nối tỉnh Đồng Nai và TPHCM cũ đang chuẩn bị được xây dựng thì song song với đó, hàng loạt cây cầu nối Đồng Nai và khu vực TPHCM mới (tỉnh Bình Dương cũ) cũng sắp được khởi công. Đó là các công trình cầu Thạnh Hội 2 (vốn 1.300 tỷ đồng, cầu Tân An-Lạc An (vốn 1.120 tỷ đồng), cầu Tân Hiền-Thường Tân… đều là những công trình quan trọng, giúp kết nối sâu rộng các địa phương.

Cuối cùng, quan trọng nhất trong các dự án hạ tầng phía Nam được hoàn thiện thời gian này chính là sân bay Long Thành (tỉnh Đồng Nai), một trong những sân bay lớn nhất thế giới. Nằm cách các phường trung tâm của TPHCM như Sài Gòn, Bến Thành, Xuân Hòa… chừng 50km, sân bay Long Thành đã đón những chuyến bay đầu tiên nhưng sẽ chỉ khai thác thương mại ở thời gian giữa năm 2026. Việc đưa vào khai thác sân bay Long Thành, với các đường bay quốc tế không chỉ mở ra không gian phát triển cả vùng Đông Nam bộ mà còn giúp hàng chục tuyến đường quanh sân bay Tân Sơn Nhất (phường Tân Bình, TPHCM) bớt áp lực kẹt xe hơn. Với hàng chục triệu lượt hành khách quốc tế mỗi năm, khi các đường bay quốc tế được khai thác ở Long Thành, dự kiến những tuyến đường kẹt xe như Cộng Hòa, Trường Sơn, Trường Chinh… sẽ không còn ám ảnh cư dân nhiều địa phương TPHCM như hàng chục năm qua. Ngoài ra, với vị trí trung tâm của vùng Đông Nam bộ, sân bay cũng được kỳ vọng tạo ra cú hích về giao thông, du lịch, kinh tế… ở nhiều đô thị lân cận nhờ mạng lưới đường bộ cao tốc chằng chịt tỏa đi ra đây.

Có thể nói, năm 2026 là năm “chốt” lại của một chặng đường đột phá về xây dựng hạ tầng cũng mở ra một kỷ nguyên mới, với nhiều dự án lớn hơn sẽ được bắt đầu, cùng những kỳ vọng lớn lao.

Đoàn Xá