Hà Nội: Làng nghề lá dong Tràng Cát vào vụ Tết

Là làng nghề có lịch sử hơn 400 năm, Tràng Cát từ lâu được biết đến là vùng trồng lá dong truyền thống của Thủ đô. Mỗi dịp cận Tết, sắc xanh của lá dong lại phủ kín làng quê, trở thành hình ảnh quen thuộc gắn với không khí xuân và Tết cổ truyền.

Thủ phủ lá dong hàng trăm năm tuổi ở Hà Nội tất bật vào vụ Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026

Giữ nghề lá dong ở Tràng Cát

Theo ghi nhận, từ sáng sớm, người dân Tràng Cát đã có mặt ngoài ruộng để thu hoạch lá. Dao, dây buộc, bao tải được chuẩn bị sẵn, từng tốp người nhanh tay cắt lá, phân loại, bó gọn để kịp giao cho thương lái. Không khí làm việc khẩn trương kéo dài từ sáng đến chiều muộn.

Hiện nay, làng Tràng Cát có tổng diện tích trồng lá dong hơn 20 ha, chủ yếu trên đất vườn và đất ở của các hộ dân. Nhờ điều kiện thổ nhưỡng phù hợp cùng kinh nghiệm canh tác lâu năm, lá dong Tràng Cát có đặc điểm dày, bản to, màu xanh đậm, bền lá, rất phù hợp để gói bánh chưng, bánh tét.

Người dân tất bật thu hoạch lá dong

Người dân địa phương cho biết, nghề trồng lá dong đã có từ thuở lập làng, được ghi chép trong gia phả của nhiều dòng họ. Trải qua nhiều thế hệ, nghề này vẫn được duy trì, trở thành nguồn thu nhập ổn định và là nét đặc trưng của làng quê Tràng Cát.

Thu hoạch lá dong đòi hỏi sự cẩn thận và khéo léo

Việc thu hoạch lá dong đòi hỏi sự cẩn thận và khéo léo. Người trồng sử dụng dao bổ cau cắt sát cuống lá, tránh làm tổn thương gốc cây để cây tiếp tục sinh trưởng, ra lá mới sau Tết. Theo kinh nghiệm của người dân, nếu cắt đúng kỹ thuật, cây dong có thể cho thu hoạch quanh năm, trong đó vụ Tết là vụ quan trọng nhất.

Những ngày cận Tết, nhu cầu tiêu thụ lá dong tăng mạnh. Không chỉ phục vụ thị trường Hà Nội, lá dong Tràng Cát còn được thương lái thu mua đưa đi nhiều tỉnh, thành khác. Do đó, các hộ trồng lá đều tranh thủ thu hoạch hết công suất để kịp đáp ứng đơn hàng.

Nhộn nhịp mùa thu hoạch

Quanh năm gắn bó với ruộng lá dong, bà Nguyễn Thị Mai - người có hơn 20 năm làm nghề hái lá cho biết, vụ Tết là thời điểm vất vả nhưng mang lại thu nhập khá nhất. “Những ngày sát Tết, mỗi ngày tôi hái được khoảng 7.000 - 10.000 lá. Công việc nặng nhọc nhưng thu nhập ổn định hơn, đủ trang trải chi tiêu và chuẩn bị Tết cho gia đình”, bà Mai chia sẻ.

Bà Nguyễn Thị Vân (xã Thanh Oai, Hà Nội) vui mừng vì lá dong năm nay được mùa và được giá

Cũng tất bật trong vụ thu hoạch, bà Nguyễn Thị Vân (xã Thanh Oai, Hà Nội) cho biết gia đình có một sào trồng lá dong. Dịp cao điểm, lượng đơn hàng tăng khiến gia đình phải thuê thêm lao động. “Cận Tết, nhu cầu mua lá rất cao. Mỗi ngày tôi phải thuê thêm từ 5 - 7 người mới kịp thu hoạch và giao hàng cho khách”, bà Vân nói.

Theo người dân Tràng Cát, lá dong tại làng được chia thành ba loại chính. Loại nhỏ dùng để gói bánh tét, loại vừa để gói bánh chưng bằng khuôn và loại to để gói bánh chưng bằng tay. Tùy kích cỡ và chất lượng, giá bán mỗi bó 100 lá dao động từ 60.000 đến 250.000 đồng. So với ngày thường, giá lá dong dịp Tết tăng nhẹ, song vẫn giữ ở mức ổn định nhờ nguồn cung dồi dào.

Sau khi cắt, lá dong được phân loại, lau rửa sạch sẽ rồi xếp thành từng bó gọn gàng. Một số hộ còn ủ lá theo phương pháp truyền thống nhằm giữ độ tươi và màu xanh trước khi xuất bán. Những bó lá dong xanh mướt nhanh chóng được chất lên xe, chuyển đi tiêu thụ tại các chợ đầu mối và cơ sở gói bánh.

Bà Xuân đang tất bật bó lá dong để kịp giao cho thương lái

Gia đình bà Phạm Thị Xuân, xã Tràng Cát (Hà Nội) hiện có hai mẫu trồng lá dong. Theo cô Xuân, những ngày này hầu như không có thời gian nghỉ. “Mưa hay nắng cũng phải làm liên tục. Dịp Tết tuy vất vả nhưng thu nhập khá hơn. Trừ chi phí phân bón, nhân công, mỗi mẫu lá dong lãi khoảng 15 - 20 triệu đồng”, cô Xuân cho biết.

Xe chở lá dong ra vào tấp nập, làm rộn ràng không khí làng Tràng Cát những ngày cận Tết

Những chuyến xe chở lá dong ra vào liên tục khiến không khí làng Tràng Cát những ngày giáp Tết càng thêm nhộn nhịp. Từ các trục đường chính đến những ngõ nhỏ trong làng, đâu đâu cũng phủ một màu xanh của lá dong - màu xanh gắn liền với bánh chưng, với Tết cổ truyền của người Việt.

Trong bối cảnh nhiều làng nghề truyền thống gặp khó khăn, làng nghề lá dong Tràng Cát vẫn duy trì được diện tích trồng ổn định và đầu ra tương đối thuận lợi. Đối với người dân nơi đây, lá dong không chỉ là sản phẩm nông nghiệp, mà còn là biểu tượng của nghề truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Giữa sắc xanh bạt ngàn của lá dong, người trồng gửi gắm hy vọng về một mùa xuân no đủ, bình yên và tiếp tục giữ gìn nghề truyền thống gắn với Tết cổ truyền dân tộc.

Lộc Văn Đăng