Hà Nội đổi mới đầu tư hệ thống thoát nước

Đổi mới phương thức đầu tư theo lưu vực

Chất vấn về tiến độ thực hiện Quy hoạch thoát nước Thủ đô được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt từ năm 2013, đại biểu Trần Thị Thanh Tú (Tổ đại biểu 23) cho biết, đến nay, tỷ lệ đầu tư các hồ điều hòa mới đạt khoảng 18,4%, còn các công trình thoát nước đạt khoảng 20%, là một trong những nguyên nhân khiến tình trạng úng ngập tại khu vực trung tâm thành phố chưa được giải quyết căn bản.

Đại biểu Trần Thị Thanh Tú (Tổ đại biểu số 23) chất vấn. Ảnh: Thành Thái

Đại biểu đề nghị UBND thành phố làm rõ lộ trình đẩy nhanh tiến độ các dự án, nêu các giải pháp, cơ chế để khai thác hiệu quả các công trình sau đầu tư, vừa phục vụ mục tiêu thoát nước, vừa phát huy giá trị gia tăng cho phát triển kinh tế.

Trả lời chất vấn, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng cho biết, sau 13 năm triển khai Quy hoạch thoát nước 725, khoảng cách giữa quy hoạch và đầu tư vẫn còn rất lớn.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng, tại lưu vực sông tả Đáy, công suất thiết kế đạt 811m³/giây nhưng hiện mới đạt 164,5m³/giây. Diện tích hồ điều hòa theo quy hoạch khoảng 5.040ha, trong khi thực tế mới đạt khoảng 1.075ha.

Để khắc phục, thành phố đang chỉ đạo điều chỉnh quy hoạch thoát nước và quy hoạch cốt nền. Dự kiến ngay trong tháng 10-2026, sau khi quy hoạch được phê duyệt, thành phố sẽ ban hành Đề án thoát nước khu vực đô thị tập trung giai đoạn 2026-2030.

Theo đề án, công suất các trạm bơm đầu mối sẽ được nâng lên khoảng 774m³/giây; diện tích hồ điều hòa tăng lên khoảng 1.250ha, đưa công suất các trạm bơm đạt khoảng 80% theo quy hoạch và diện tích hồ điều hòa tăng khoảng 50% so với hiện trạng.

Tổng nhu cầu vốn dự kiến khoảng 132.000 tỷ đồng, trong đó khoảng 32.000 tỷ đồng từ ngân sách và khoảng 100.000 tỷ đồng từ nguồn ngoài ngân sách.

Đại biểu Nguyễn Văn Đức (Tổ đại biểu 27) chất vấn. Ảnh: Thành Thái

Phó Chủ tịch UBND thành phố cho biết, thời gian tới, thành phố sẽ chuyển từ tư duy bố trí vốn theo từng dự án sang bố trí vốn theo từng nhiệm vụ, từng lưu vực và từng nguồn vốn.

Ngân sách thành phố sẽ ưu tiên đầu tư các công trình hạ tầng khung, công trình đầu mối và các công trình liên lưu vực như: Trạm bơm đầu mối, kênh dẫn, cống trục, hồ điều hòa chiến lược, các tuyến tiêu chính, những hạng mục khu vực tư nhân khó hoặc không thể đầu tư.

Bên cạnh đó, thành phố sẽ xử lý dứt điểm trong năm 2026 đối với 26/52 khu đô thị chưa hoàn thành bàn giao hạ tầng. Trường hợp chủ đầu tư không thực hiện đúng trách nhiệm sẽ không được giao dự án mới hoặc bị hạn chế tham gia các dự án khác trên địa bàn. Thành phố cũng sẽ xem xét công khai danh sách các chủ đầu tư vi phạm sau khi được UBND thành phố thống nhất.

Ngoài nguồn ngân sách, thành phố dự kiến huy động khoảng 100.000 tỷ đồng từ xã hội hóa, đối tác công tư (PPP), ODA và các nguồn vốn hợp pháp khác để triển khai khoảng 7-10 dự án. Một số dự án xã hội hóa có thể triển khai ngay; nghiên cứu đầu tư theo hình thức PPP. Ngoài ra, thành phố cũng đưa kinh phí duy tu, vận hành vào ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án.

Xây dựng hệ thống thoát nước thông minh

Liên quan đến việc khai thác các hồ điều hòa sau đầu tư, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng cho biết, mục tiêu chính của các hồ vẫn là thoát nước nên luôn phải dành dung tích đón lũ trước mùa mưa.

Vì vậy, thành phố chỉ định hướng khai thác các khu vực ven hồ, đường dạo, công viên cây xanh và dịch vụ phù hợp; sau này sẽ giao các xã, phường quản lý, khai thác để tạo nguồn thu bù đắp chi phí duy tu, vận hành.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng trả lời chất vấn. Ảnh: Thành Thái

Trả lời chất vấn của đại biểu Nguyễn Văn Đức (Tổ đại biểu 27) về công tác quản lý hệ thống thoát nước, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng khẳng định, đây không chỉ là câu chuyện phân cấp quản lý tài sản mà là tổ chức vận hành một hệ thống kỹ thuật liên thông.

Theo đó, thành phố đã chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Sở Xây dựng ban hành quy chế phối hợp giữa hệ thống thoát nước đô thị và tiêu thoát nước thủy lợi. Theo quy chế, hai cơ quan phải phối hợp xử lý tình huống trong vòng 30 phút, phân định rõ trách nhiệm theo từng lưu vực từ vận hành cửa phai, kênh tiêu đến điều tiết dòng chảy.

Đối với các khu đô thị chưa bàn giao, sau khi hoàn thành việc bàn giao, thành phố sẽ thống nhất quản lý, vận hành. Riêng các khu công nghiệp hiện cơ bản vận hành ổn định, không phát sinh vướng mắc lớn.

Thời gian tới, thành phố cũng sẽ chuyển từ phương thức giao gói duy tu theo khối lượng công việc sang giao theo kết quả tiêu thoát nước.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng, việc quản lý sẽ được tổ chức theo ba lớp. Trong đó, hệ thống trục chính liên xã, liên phường, liên lưu vực do thành phố thống nhất quản lý; hệ thống thoát nước trong phạm vi xã, phường do chính quyền cơ sở chịu trách nhiệm xử lý nhanh nhưng vẫn phải vận hành theo bản đồ ngập và kịch bản chung của từng lưu vực. UBND thành phố đang sửa đổi Quyết định số 61 theo quy trình rút gọn để phù hợp với mô hình quản lý mới.

Đối với chất vấn của đại biểu về ứng dụng công nghệ, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng cho biết, thành phố cam kết trong năm 2026 sẽ hoàn thành triển khai hệ thống cảm biến IoT, đầu tư đồng bộ Trung tâm điều hành thoát nước thông minh, bao gồm: Hạ tầng công nghệ, hệ thống truyền dẫn, phân tích dữ liệu và điều hành thông minh nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành hệ thống thoát nước trên toàn địa bàn.

Hồng Thái