Hà Nội đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, nâng cao hiệu quả quản lý

Người dân thực hiện thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công Hà Nội. Ảnh: Phạm Mạnh

Phân cấp gắn với năng lực thực thi ở cơ sở

Hà Nội là một trong những địa phương đẩy mạnh triển khai công tác phân cấp, phân quyền xuống tận cơ sở. Kể từ sau thời điểm thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, thành phố Hà Nội đã có 126 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 51 phường và 75 xã. Do đó, khối lượng công việc cần phải giải quyết rất lớn, đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và các ban, ngành trên địa bàn.

Trước thực tế đó, thành phố Hà Nội xác định bảo đảm nguồn lực, đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền không chỉ là yêu cầu trong tổ chức bộ máy mà còn là giải pháp chiến lược nhằm nâng cao năng lực điều hành phát triển kinh tế - xã hội, tạo động lực thực hiện mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân trên 10% giai đoạn 2026-2030.

Tại xã Thanh Trì, sau 1 năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã thực hiện 927 nhiệm vụ quản lý nhà nước, trong đó 142 nhiệm vụ được phân cấp và 17 nhiệm vụ được ủy quyền. Cùng với việc nhận thêm nhiệm vụ, xã chuẩn hóa quy trình, theo dõi tiến độ trên môi trường số và duy trì điểm hỗ trợ dịch vụ công số. Tỷ lệ hồ sơ tiếp nhận trực tuyến đạt 77,97%, thanh toán trực tuyến đạt 100%, trên 99% hồ sơ thủ tục hành chính được giải quyết đúng và trước hạn.

Những con số trên cho thấy chính quyền cơ sở đang từng bước bắt nhịp với khối lượng công việc được giao. Khi quy trình được chuẩn hóa, tiến độ được theo dõi trên môi trường số và người dân được hỗ trợ ngay tại cơ sở, những nhiệm vụ được phân cấp mới có điều kiện chuyển thành kết quả cụ thể trong phục vụ người dân.

Còn tại phường Ô Chợ Dừa, yêu cầu nâng cao khả năng thực hiện nhiệm vụ được cụ thể hóa bằng việc đẩy mạnh chuyển đổi số. Phường đã triển khai cao điểm thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm về chuyển đổi số, tập trung vào chuẩn hóa dữ liệu, số hóa hoạt động của cơ quan nhà nước, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử, thúc đẩy thanh toán và kinh doanh số.

Cùng với đó, phường kiện toàn Tổ chuyển đổi số cộng đồng, xác định đây là lực lượng trực tiếp hỗ trợ người dân tại từng tổ dân phố sử dụng các ứng dụng, tra cứu thông tin, thực hiện dịch vụ công trực tuyến và tiếp cận các tiện ích số. Phường cũng hướng tới hỗ trợ hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa ứng dụng nền tảng số, thanh toán số, hóa đơn điện tử, thương mại điện tử; từng bước hình thành các tuyến phố kinh doanh không dùng tiền mặt và đưa sản phẩm, dịch vụ tiêu biểu của địa phương lên môi trường số.

Những việc làm cụ thể của phường Ô Chợ Dừa cho thấy chuyển đổi số ở cơ sở ngày càng trở thành một bộ phận của năng lực quản trị. Từ chuẩn hóa dữ liệu, số hóa hoạt động của cơ quan nhà nước đến hỗ trợ người dân thực hiện dịch vụ công trên môi trường điện tử, công nghệ đang được đưa vào từng khâu của quá trình quản lý, phục vụ.

Hiệu quả được nhìn từ những con số

Những kết quả tại cơ sở là một phần trong quá trình Hà Nội đổi mới phương thức quản trị, đưa nhiều nhiệm vụ về gần người dân, doanh nghiệp hơn. Để thực hiện mục tiêu này, thành phố đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền theo phương châm “cấp nào gần dân, sát dân, giải quyết hiệu quả nhất thì giao cấp đó thực hiện”.

Theo đó, thành phố đã rà soát toàn diện 2.007 nhiệm vụ quản lý nhà nước thuộc 14 lĩnh vực. Sau khi thực hiện phân cấp, ủy quyền, tổng số nhiệm vụ cấp xã phải thực hiện là 926 nhiệm vụ. Cùng với đó, Hà Nội đang triển khai 661 thủ tục hành chính được ủy quyền từ thành phố và các sở, ngành xuống cơ sở, tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp giải quyết công việc ngay tại địa phương.

Kết quả cho thấy hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính được nâng lên rõ rệt. Thời gian giải quyết công việc được rút ngắn từ 3 đến 5 ngày; tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn và trước hạn đạt 95,77%. Từ ngày 1-7-2025 đến 31-1-2026, thành phố đã giải quyết hơn 2,26 triệu hồ sơ hành chính thông qua cơ chế phân cấp, ủy quyền, tiết kiệm khoảng 63,5 tỷ đồng chi phí xã hội. Riêng 4 tháng đầu năm 2026 tiếp tục tiết kiệm trên 37 tỷ đồng cho người dân và doanh nghiệp.

Đặc biệt, việc ủy quyền nhiều thủ tục trong các lĩnh vực đất đai, xây dựng, đầu tư và đăng ký kinh doanh đã góp phần rút ngắn quy trình xử lý, giảm chi phí tuân thủ, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và nâng cao mức độ hài lòng của người dân.

Thực tiễn triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại Hà Nội cho thấy, phân cấp, ủy quyền không chỉ là giải pháp đổi mới tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị nhà nước mà đang góp phần tạo điều kiện để thành phố thực hiện mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số trong giai đoạn 2026-2030.

Ở cấp thành phố, yêu cầu số hóa và kết nối dữ liệu được đặt ra ở quy mô lớn hơn. Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Cù Ngọc Trang cho biết, chuyển đổi số được xác định là điều kiện quan trọng bảo đảm cho mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành hiệu quả.

Theo Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, sau 1 năm triển khai, chuyển đổi số không còn là nhiệm vụ kỹ thuật đơn lẻ mà đã trở thành nền tảng cho hoạt động quản trị trong bộ máy mới. Trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, dữ liệu được xác định là hạ tầng thiết yếu tương tự như điện, nước và giao thông. Dữ liệu không chỉ phục vụ công tác quản lý, điều hành mà còn là điều kiện để chính quyền thành phố kết nối hiệu quả với 126 xã, phường và phục vụ người dân thông qua các dịch vụ công.

Sau 1 năm triển khai, thành phố đã hình thành nhiều nền tảng dữ liệu quan trọng, từng bước số hóa và kết nối các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, hỗ trợ giải quyết gần 4 triệu hồ sơ thủ tục hành chính mỗi năm. Thành phố cũng đã ban hành khung kiến trúc số và kiến trúc dữ liệu thống nhất.

Từ những chuyển động ở cơ sở đến những kết quả trên toàn thành phố, hiệu quả cải cách hành chính đang được thể hiện bằng những thay đổi cụ thể trong cách giải quyết công việc. Phân cấp, ủy quyền đưa nhiệm vụ về gần dân hơn; chuẩn hóa quy trình và theo dõi tiến độ giúp công việc được tổ chức rõ hơn; số hóa và kết nối dữ liệu tạo thêm điều kiện để các khâu xử lý được thực hiện thuận lợi, thống nhất.

Khi những thay đổi đó được triển khai đồng bộ từ xã, phường đến cấp thành phố, cải cách hành chính không chỉ góp phần nâng cao chất lượng phục vụ mà còn tạo thêm điều kiện để Hà Nội cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, huy động nguồn lực xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.