Hà Nội: Cần có hệ thống thẻ vé liên thông đường sắt đô thị dùng chung

Đoàn giám sát tiến hành khảo sát tại khu Depot Phú Lương của tuyến đường sắt đô thị 2A (Cát Linh - Hà Đông). Ảnh: VH

Báo cáo đoàn giám sát, đại diện Hanoi Metro cho biết, thời gian qua, đơn vị đã tiếp nhận và vận hành thương mại an toàn tuyệt đối tuyến 2A (Cát Linh - Hà Đông) và đoạn trên cao tuyến 3.1 (Nhổn - ga Cầu Giấy). Dù tổng chiều dài khai thác hiện tại mới đạt 21,5km, khoảng 2,2% tổng mạng lưới quy hoạch tầm nhìn 100 năm, nhưng lượng hành khách lựa chọn tàu điện làm phương tiện di chuyển hàng ngày đã tăng trưởng rất ấn tượng qua từng năm, từng bước khẳng định vai trò là "khung xương sống" dẫn dắt và tái cấu trúc không gian giao thông đô thị bền vững.

Tuyến 2A từ khi đưa vào khai thác từ năm 2021 đến hết tháng 7-2026 đã thực hiện hơn 380 nghìn lượt tàu chở khách, tương ứng 5,10 triệu km vận hành. Số lượt tàu bình quân ngày tăng từ 194,1 lượt năm 2021 lên 229,4 lượt trong 7 tháng đầu năm 2026, trong khi tỷ lệ hoàn thành biểu đồ và tỷ lệ chạy tàu đúng giờ đều đạt trên 99%, cho thấy năng lực tổ chức khai thác và độ tin cậy vận hành của tuyến được duy trì ổn định trong quá trình khai thác.

Tuyến 3.1 đưa vào khai thác năm 2024 đến hết tháng 7-2026 đã thực hiện hơn 156 nghìn lượt tàu chở khách, tương ứng 1,286 triệu km vận hành. Số lượt tàu bình quân ngày tăng từ 197,8 lượt năm 2024 lên 224,0 lượt trong 7 tháng đầu năm 2026, trong khi tỷ lệ hoàn thành biểu đồ và tỷ lệ chạy tàu đúng giờ đều đạt trên 99%, cho thấy tuyến được tổ chức khai thác ổn định, bảo đảm yêu cầu về độ tin cậy và chất lượng vận hành. Tuyến 3.1 mới khai thác đoạn trên cao dài 8,5 km với 8 ga, chưa kết nối với đoạn đi ngầm và chưa hình thành mạng lưới liên thông với tuyến 2A, nên hệ số lấp đầy thấp hơn tuyến 2A.

Hanoi Metro đã chủ động tích hợp hệ thống kiểm soát vé AFC thế hệ mới, liên thông dữ liệu dân cư VNeID và liên kết với các ứng dụng công nghệ giao thông đa dạng khác. Đây là hướng đi đúng đắn nhằm nâng cao trải nghiệm của người dân Thủ đô khi tiếp cận đường sắt đô thị.

Trung tâm điều độ, vận hành (OCC) toàn tuyến đường sắt 2A (Cát Linh - Hà Đông). Ảnh: VH

Tuy nhiên, đoàn giám sát cũng nhận định, vấn đề lớn của công ty hiện nay là “điểm nghẽn” về gánh nặng trợ giá và đơn giá đặt hàng. Hiện nay tỷ lệ trợ giá từ ngân sách thành phố cho hoạt động vận hành đường sắt đô thị vẫn đang ở mức rất cao, chiếm từ 80% đến 90% chi phí vận hành. Trong khi đó, việc áp dụng cơ chế "đơn giá tạm thời" đặt hàng dịch vụ kéo dài từ năm 2021 đến nay chưa được quyết toán dứt điểm, gây khó khăn rất lớn cho việc hạch toán chi phí chuẩn xác và đánh giá hiệu quả tài chính dài hạn của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, sự thiếu đồng bộ công nghệ và hệ thống vé giữa các tuyến. Do các tuyến hiện hữu được tài trợ bởi các nguồn vốn ODA khác nhau, dẫn đến quy chuẩn kỹ thuật, hệ thống tín hiệu và đặc biệt là hệ thống thẻ vé độc lập, chưa thể liên thông liên tiếp. Nếu không có giải pháp tích hợp kỹ thuật triệt để trước năm 2030, chi phí quản lý vận hành và bảo trì sẽ tăng lên rất lớn và gây bất tiện cho người dân.

Tại buổi làm việc, phụ trách Hội đồng thành viên, Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Đường sắt Hà Nội Lê Bằng An kiến nghị thành phố chấp thuận chủ trương và bố trí nguồn lực triển khai hệ thống thẻ vé liên thông dùng chung cho toàn bộ mạng lưới đường sắt đô thị; giao Hanoi Metro làm đầu mối quản lý, vận hành hệ thống. Có như vậy mới giải được bài toán đồng bộ công nghệ và hệ thống vé giữa các tuyến.

Ông Lê Bằng An cũng kiến nghị thành phố sớm phê duyệt phương án giá quyết toán hợp đồng đặt hàng các năm từ 2021 đến nay; ban hành đơn giá chính thức thay cho đơn giá tạm thời để làm cơ sở xác định chi phí, doanh thu và đánh giá hiệu quả đầu tư. Đồng thời cần hoàn thiện mạng lưới tuyến buýt gom, bãi trông giữ phương tiện cá nhân và không gian đi bộ tiếp cận nhà ga.

Quang cảnh buổi làm việc của Đoàn giám sát với Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị Hà Nội. Ảnh: VH

Thay mặt Đoàn giám sát, Phó Trưởng ban Đô thị, HĐND thành phố Hà Nội Trần Khánh Hưng ghi nhận, đánh giá cao nỗ lực của Hanoi Metro trong 5 năm qua.

Đối với những khó khăn của Hanoi Metro, Phó Trưởng ban Đô thị đề nghị các sở, ngành của thành phố phải vào cuộc xây dựng đơn giá định mức đúng, đủ; nội địa hoá trang thiết bị.

Đồng chí Trần Khánh Hưng cũng đề nghị Hanoi Metro cần chủ động có phương án khai thác tài sản, thúc đẩy quảng bá truyền thông hơn nữa việc kết nối các tuyến tiện ích liên thông để có thêm nhiều người dân sử dụng đường sắt đô thị. Trong thời gian tới, Phó Trưởng ban Đô thị, HĐND thành phố cho biết thành phố sẽ hoàn thiện thêm nhiều tuyến đường sắt đô thị, do đó Hanoi Metro cần hoàn thiện mô hình để hoạt động hiệu quả hơn trong thời gian tới.