Gửi cả tuổi trẻ bên máy chạy thận

Không dám mơ về hạnh phúc riêng

Những ngày giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ, khi nhiều gia đình đang tất bật dọn dẹp nhà cửa, chuẩn bị mâm cỗ sum vầy thì tại Khoa Thận nhân tạo, Bệnh viện Thanh Nhàn (Hà Nội), nhịp sống vẫn lặng lẽ trôi theo tiếng máy chạy thận đều đặn.

Ở nơi ấy, Tết đến không rộn ràng pháo hoa hay lời chúc mà hiện hữu trong từng ca lọc máu, nơi nhiều bệnh nhân, trong đó không ít người còn rất trẻ đang bền bỉ níu giữ sự sống.

Nằm trên giường bệnh, cô gái trẻ Nguyễn Quế A. (22 tuổi, Hà Nội) với dáng người mảnh khảnh không giấu được vẻ mệt mỏi. A. phát hiện mắc suy thận cách đây khoảng 3 năm, khi cơ thể gần như không có biểu hiện rõ rệt ngoài cảm giác mệt kéo dài.

Ban đầu, cô nghĩ đó chỉ là hệ quả của việc thường xuyên thức khuya, về muộn do đặc thù công việc. Chỉ đến khi đi khám, A. mới bàng hoàng nhận kết luận suy thận giai đoạn 4.

"Thời điểm phát hiện bệnh, tôi sống một mình ở Hà Nội, bố mẹ đi làm xa. Lúc đầu rất buồn và hoang mang nhưng rồi tự nhủ bệnh đã đến thì phải chấp nhận, cố gắng giữ tinh thần lạc quan để tiếp tục sống và làm việc", Quế A. chia sẻ.

Để duy trì sự sống, cô gái trẻ Nguyễn Quế A. đang neo mình với chiếc máy chạy thận (Ảnh: Kim Thoa).

Hiện nay, cô vẫn cố gắng duy trì công việc để có thêm thu nhập trang trải cuộc sống và chi phí điều trị. Mỗi tuần, A. phải chạy thận 3 lần, cách một ngày lại vào viện một lần. Việc chạy thận đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống, kể cả những ngày lễ, Tết.

"Nếu không chạy đúng lịch, cơ thể rất mệt và khó chịu. Sau mỗi lần chạy xong cũng cần thời gian nghỉ ngơi để hồi phục sức lực", cô nói.

Từ khi mắc bệnh, Quế A. buộc phải thay đổi hoàn toàn lối sống, đặc biệt là chế độ ăn uống, phải ăn nhạt, hạn chế thực phẩm theo khuyến cáo của bác sĩ, uống nước đúng chỉ định.

Cô cũng thường chia sẻ câu chuyện của mình với bạn bè, khuyên họ chú ý hơn đến sức khỏe, không bỏ bữa, hạn chế đồ mặn, trà sữa, nước ngọt, không thức khuya và duy trì lối sống lành mạnh.

Khi nhắc đến hạnh phúc lứa đôi, A. chỉ khẽ cười: "Bị bệnh rồi nên không dám mơ xa, chỉ mong đủ sức khỏe để đi làm, có tiền trang trải bệnh tật".

Ở một góc giường bệnh khác, Trịnh Đắc Thắng (SN 2002, Hà Nội) nằm lặng lẽ, tay cắm kim truyền, gương mặt lộ rõ sự mệt mỏi. Thắng phát hiện mắc bệnh Lupus từ năm 2015, đến năm 2018 thì biến chứng viêm thận.

"Tôi biết mình bị bệnh thận từ khi còn học lớp 7. Từ đó đến nay, cuộc sống gần như gắn chặt với bệnh viện", Thắng nói. Hiện tại, cậu phải chạy thận định kỳ cách một ngày một lần.

Gia đình, đặc biệt là mẹ, luôn sát cánh chăm sóc Thắng trong suốt quá trình điều trị. Trước khi phát hiện bệnh, Thắng từng có thói quen thức khuya, chơi game và uống nước ngọt khi còn đi học.

Năm 2018, cậu từng đi làm để phụ giúp gia đình, nhưng khi sức khỏe suy giảm, bệnh tiến triển nặng hơn, Thắng buộc phải nghỉ việc. "Bây giờ tôi không thể lao động như trước, cuộc sống chủ yếu xoay quanh việc điều trị", Thắng ngập ngừng.

Những vết lồi to của động mạch là dấu vết của quá trình chạy thận nhân tạo kéo dài của Thắng (Ảnh: Kim Thoa).

Không chỉ những người trực tiếp mang bệnh, nỗi đau còn lan sang cả gia đình. Bạn Lê Diễm Quỳnh Phương (Lĩnh Nam, Hà Nội) cho biết anh trai mình 29 tuổi vừa phát hiện suy thận giai đoạn cuối cách đây hai tháng. "Gia đình tôi rất sốc, bố mẹ suy sụp vì anh còn quá trẻ", Phương nói.

Anh trai Phương bị câm điếc bẩm sinh, sống và làm việc xa nhà. Có thời gian anh tăng cân nhanh lên gần 90kg, rồi chỉ sau vài tháng sụt hơn 20kg. Gia đình nghĩ do công việc vất vả, sinh hoạt không điều độ, chỉ đến khi anh xuất hiện các triệu chứng đau đầu, khó thở, nhức mỏi người, đi khám mới phát hiện suy thận giai đoạn cuối và phải chạy thận ngay.

Cũng như các bệnh nhân khác, anh trai Phương phải tuân thủ nghiêm ngặt về chế độ ăn, uống, ngủ nghỉ.

"Gia đình nấu riêng đồ ăn, cố gắng bồi dưỡng để anh có thêm sức", Phương chia sẻ.

Với bạn Nguyễn Hồng Liên (SN 1990, Hà Nội), 5 năm gắn bó với giường bệnh khiến chị thấm thía hơn bao giờ hết giá trị của sức khỏe. Liên phát hiện mắc suy thận vào năm 2020, khi dấu hiệu duy nhất chỉ là cảm giác mệt mỏi kéo dài.

Phóng viên trò chuyện cùng bệnh nhân suy thận (Ảnh: Kim Thoa).

Là người bán hàng nước ban ngày, không thức khuya nhưng do giờ giấc ăn uống thất thường, thỉnh thoảng sử dụng nước ngọt cô đã chủ quan với sức khỏe của mình.

"Khi đi khám, tôi bàng hoàng biết mình đã suy thận giai đoạn cuối và phải chạy thận ngay", Liên kể. Từ đó cuộc sống của cô bị đảo lộn hoàn toàn. Mỗi tuần ba lần vào viện, công việc gần như không thể tiếp tục. Là mẹ của hai con nhỏ, Liên càng chịu thêm áp lực kinh tế và tinh thần. May mắn chồng và gia đình luôn ở bên động viên, đưa cô đi điều trị đều đặn.

Bệnh tật không chỉ lấy đi sức khỏe mà còn thay đổi hoàn toàn quan niệm sống của chị Liên. Chị nhắc nhở các con ăn uống điều độ, ngủ nghỉ đúng giờ, hạn chế tối đa đồ ăn, thức uống bên ngoài. Gia đình chủ động nấu ăn tại nhà để bảo vệ sức khỏe.

Đã 5–6 năm liên tiếp đón Tết trong bệnh viện, với chị Liên không khí Tết nơi đây mang một sắc thái rất khác. "Các bác sĩ, điều dưỡng luôn quan tâm, động viên. Những người bệnh với nhau cũng chia sẻ, an ủi để cùng cố gắng", chị nói.

Những thói quen tưởng nhỏ gây hậu quả lớn

Trao đổi với Người Đưa Tin, ThS.BSCKII Nguyễn Đăng Quốc – Trưởng khoa Thận nhân tạo, Bệnh viện Thanh Nhàn cho biết, xu hướng người trẻ mắc suy thận và chỉ được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn đang ngày càng gia tăng.

Đáng lo ngại, nhiều trường hợp có mối liên hệ chặt chẽ với các bệnh lý rối loạn chuyển hóa và lối sống thiếu lành mạnh, những yếu tố âm thầm bào mòn sức khỏe thận theo thời gian.

Tại Bệnh viện Thanh Nhàn, tỷ lệ bệnh nhân trẻ tuổi phải lọc máu chiếm khoảng 10–15% tổng số người bệnh, chủ yếu ở nhóm dưới 40 tuổi.

"Đây không còn là con số nhỏ và có xu hướng tăng dần trong những năm gần đây", BS Quốc nhấn mạnh.

Theo phân tích của Trưởng khoa Thận nhân tạo, người trẻ phát hiện suy thận thường rơi vào hai nhóm chính. Nhóm thứ nhất là những trường hợp trước đó hoàn toàn chưa được chẩn đoán bệnh, đến khi đi khám thì chức năng thận đã suy nặng, buộc phải lọc máu ngay để duy trì sự sống.

ThS.BSCKII Nguyễn Đăng Quốc – Trưởng khoa Thận nhân tạo, Bệnh viện Thanh Nhàn (Ảnh: Kim Thoa).

Nhóm thứ hai là các bệnh nhân đã từng được phát hiện mắc bệnh nền, đặc biệt là những bệnh liên quan đến rối loạn chuyển hóa, làm gia tăng nguy cơ suy thận sớm nếu không được kiểm soát tốt.

Qua thực tế thăm khám và điều trị, BS Quốc chỉ ra nhiều nguyên nhân phổ biến dẫn đến tình trạng này. Trước hết là lối sống và chế độ ăn uống thiếu lành mạnh. Nhiều người trẻ hiện nay lao động với cường độ cao nhưng lại ít quan tâm đến dinh dưỡng và rèn luyện thể chất.

Việc sử dụng đồ ăn nhanh ngày càng phổ biến, trong khi các thực phẩm này thường chứa nhiều dầu mỡ, chất béo, dễ gây rối loạn chuyển hóa, nền tảng của nhiều bệnh lý mạn tính, trong đó có bệnh thận.

Bên cạnh đó là thói quen sinh hoạt không điều độ. Không ít thanh niên thường xuyên thức khuya, làm việc ban đêm, ăn nhiều đạm, sử dụng bia rượu. Những thói quen này có thể gây ra các rối loạn chuyển hóa âm thầm, diễn tiến kéo dài và ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng thận mà người bệnh không hề hay biết.

Một nguyên nhân khác được BS Quốc đặc biệt lưu ý là tâm lý chủ quan về sức khỏe. "Đa số người trẻ rất ít khi khám sức khỏe định kỳ. Họ thường nghĩ mình còn trẻ, còn khỏe, mệt mỏi chỉ là nhất thời rồi sẽ tự khỏi", bác sĩ nói.

Chính sự chủ quan này khiến nhiều trường hợp chỉ phát hiện bệnh khi đã bước sang giai đoạn nặng, không chỉ làm quá trình điều trị trở nên phức tạp hơn mà còn gây khó khăn trong việc truy tìm nguyên nhân ban đầu.

Theo BS Quốc, bệnh thận là nhóm bệnh lý có diễn biến âm thầm, các triệu chứng thường không rõ ràng và chỉ bộc lộ khi tổn thương đã tiến triển nặng. Vì vậy, phát hiện sớm là thách thức lớn nếu người dân không quan tâm đúng mức đến sức khỏe của mình.

"Cách hiệu quả nhất để phát hiện sớm bệnh thận vẫn là khám sức khỏe tổng quát định kỳ", ông khuyến cáo.

Các bệnh nhân đang chạy thận nhân tạo tại Bệnh viện Thanh Nhàn (Ảnh: Kim Thoa).

Tùy theo đặc thù nghề nghiệp, mỗi người cần có sự điều chỉnh lối sống phù hợp. Với nhóm lao động văn phòng, thường xuyên ngồi nhiều, bác sĩ khuyên nên tăng cường vận động, tránh ngồi liên tục trong thời gian dài để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn tiết niệu, một yếu tố có thể dẫn đến bệnh thận về sau.

Đối với người trẻ có thói quen sử dụng bia rượu, ăn nhiều đạm, nguy cơ rối loạn lipid máu, bệnh gout và các bệnh lý chuyển hóa khác sẽ tăng cao, kéo theo nguy cơ tổn thương thận nếu không được kiểm soát sớm.

BS Quốc nhấn mạnh, mọi thói quen sinh hoạt thiếu điều độ đều có thể để lại hệ lụy lâu dài đối với các cơ quan trong cơ thể trong đó có thận. Người trẻ cần chủ động xây dựng lối sống lành mạnh, duy trì vận động thể lực thường xuyên, ăn uống cân đối, đủ chất, hạn chế đồ ăn nhanh, bia rượu và các chế độ ăn quá nhiều đạm không cần thiết.

Khi xuất hiện các dấu hiệu như mệt mỏi kéo dài, suy nhược hoặc cảm nhận những bất thường của cơ thể, người dân không nên chủ quan mà cần đi khám sớm để tránh hậu quả đáng tiếc.

Chia sẻ thêm về công tác điều trị trong dịp lễ, Tết BS Quốc cho biết, với Khoa Thận nhân tạo, việc điều trị cho bệnh nhân xuyên Tết là nhiệm vụ thường xuyên không phải chỉ đến dịp Tết mới triển khai.

"Chăm sóc và hỗ trợ người bệnh là công việc được duy trì quanh năm. Cụ thể, khoa đã kết nối với các nhóm thiện nguyện để tổ chức phát suất cơm miễn phí cho bệnh nhân lọc máu vào buổi trưa nhiều ngày trong tuần.

Hàng tháng, khoa còn tổ chức sinh nhật cho các bệnh nhân có ngày sinh trong tháng, tạo không khí ấm áp, gần gũi, giúp người bệnh vơi bớt cảm giác cô đơn trong hành trình điều trị dài ngày", BS Quốc nói.

Riêng trong những ngày Tết đến, xuân về với sự quan tâm của Ban Giám đốc bệnh viện, các phòng ban chức năng cùng sự đồng hành của các nhà hảo tâm, khoa thường xuyên đón các đoàn thiện nguyện đến thăm hỏi, trao tặng quà Tết và hỗ trợ thiết thực cho bệnh nhân chạy thận.

Không gian điều trị cũng được trang hoàng, chuẩn bị những món quà nhỏ để người bệnh cảm nhận được không khí Tết, yên tâm điều trị và giữ vững tinh thần lạc quan.

"Mục tiêu của chúng tôi là để người bệnh luôn cảm thấy được sẻ chia, được tin tưởng và không bị bỏ lại phía sau trong hành trình chống chọi với bệnh tật", BS Quốc nhấn mạnh.

Hoàng Bích - Kim Thoa