Gỡ 'nút thắt' trong tuyển dụng giáo viên, nâng cao chất lượng giáo dục

Ngày 20/1/2026, Bộ GD-ĐT vừa ban hành Thông tư số 01/2026/TT-BGDĐT quy định thẩm quyền tuyển dụng nhà giáo. Theo đó, Giám đốc Sở GD-ĐT có thẩm quyền tuyển dụng nhà giáo trong các cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên, trường chuyên biệt và trường trung học nghề công lập trên địa bàn tỉnh.

Cũng theo Thông tư này, hiệu trưởng trường dự bị đại học, Trường Hữu nghị T78, Trường Hữu nghị 80, Trường Phổ thông Vùng cao Việt Bắc có thẩm quyền tuyển dụng nhà giáo thuộc thẩm quyền quản lí.

Người đứng đầu các trường của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị; trường chính trị của tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; trung tâm chính trị của xã, phường, đặc khu trực thuộc tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có thẩm quyền tuyển dụng nhà giáo thuộc thẩm quyền quản lí.

Đối với các địa phương đã ban hành đề án, kế hoạch tuyển dụng nhà giáo trước ngày 1/1, việc thực hiện vẫn được tiếp tục đến hết ngày 31/12 năm nay. Sau thời điểm này, toàn bộ hoạt động tuyển dụng giáo viên sẽ thực hiện theo cơ chế mới.

Việc giao quyền tuyển dụng giáo viên cho Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo được xây dựng trên cơ sở Nghị quyết 248 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội nhằm tạo đột phá trong phát triển giáo dục và đào tạo.

Như vậy, với Thông tư 01, Sở GD-ĐT các địa phương hoàn toàn được tự chủ trong tuyển dụng giáo viên, thay vì phụ thuộc vào Sở Nội vụ như trước đây.

Cô Phạm Thanh Hà, giáo viên tiểu học tại Hải Phòng cho rằng, thời gian qua giáo viên từ mầm non đến THCS đều thuộc thẩm quyền quản lý của UBND cấp huyện, do đó việc điều động giáo viên giữa các huyện gần như không thể thực hiện, dẫn đến tình trạng nơi thừa, nơi thiếu nhưng lại không thể linh hoạt điều chuyển.

Cô Bùi Thị Kim Chi, Hiệu trưởng Trường Lê Văn Tám (Lào Cai) cho rằng, Bộ GD-ĐT ban hànhThông tư số 01/2026/TT-BGDĐT, theo đóGiám đốc Sở GD-ĐT được quyền tuyển dụng giáo viên trong các cơ sở giáo dục công lập trên địa bàn tỉnh là phù hợp, sẽ giúp cho việc tuyển dụng, phân bổ giáo viên có sự cân đối giữa các cấp học, vùng miền trên địa bàn tỉnh.

“Tại Lào Cai, một số trường ở vùng khó khăn tỷ lệ giáo viên/lớp còn thiếu. Có tình trạng giáo viên trúng tuyển nhưng khi được điều động đến trường khó thì lại không nhận việc. Với quy định Sở GD-ĐT được tuyển dụng giáo viên sẽ chủ động tuyển dụng, điều động giáo viên phù hợp với điều kiện địa phương, môn học, từng bước tháo gỡ được khó khăn trong thiếu giáo viên tại các trường vùng cao, biên giới.

Thầy Hồ Tuấn Anh, Hiệu trưởng Trường THCS Quỳnh Phương (Nghệ An) cũng đồng quan điểm rằng, đội ngũ nhà giáo là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục, lâu nay việc ngành giáo dục không được chủ động trong công tác lựa chọn nhân lực của ngành đã gây ra nhiều bất cập, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động và chất lượng giáo dục.

“Các cơ sở giáo dục ở địa phương gần như không có một chút thẩm quyền nào trong tuyển dụng, bổ nhiệm, luân chuyển viên chức của mình.

Sau khi tuyển dụng các cơ sở giáo dục cũng bị động trong việc tiếp cận con người, nhiều khi muốn tuyển người giỏi nhưng lại không được. Các cơ sở giáo dục cũng bị động trong cơ cấu môn học, thiếu giáo viên môn này nhưng lại không được chủ động tuyển, vẫn chấp nhận thiếu”, thầy Hồ Tuấn Anh chỉ rõ.

Bên cạnh đó, theo thầy Hồ Tuấn Anh, khi phụ thuộc vào ngành Nội vụ, việc tuyển dụng bị kéo dài, ảnh hưởng tới kế hoạch năm học. Thầy Hồ Tuấn Anh dẫn chứng, như chỉ tiêu giao cho từng trường từ sớm để phục vụ năm học mới, nhưng vì qua nhiều cấp trung gian, việc tuyển dụng có khi kéo dài đến hết tháng 12, quá 1 học kỳ vẫn chưa tuyển đủ.

“Việc ngành giáo dục được chủ động tuyển dụng sẽ giúp đạt được mục tiêu tuyển được giáo viên phù hợp với cơ cấu, vị trí việc làm, năng lực chuyên môn, trình độ sư phạm, chất lượng đội ngũ từ đó cũng được đảm bảo”, thầy Hồ Tuấn Anh kỳ vọng.

GS.TS Đinh Quang Báo, nguyên Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm Hà Nội cho rằng, đây là bước chuyển mình quan rất quan trọng trong ngành giáo dục.

Việc trao quyền tuyển dụng cho người đứng đầu ngành giáo dục các địa phương được tuyển dụng giáo viên từ mầm non đến phổ thông là sự tiến bộ, đồng thời cũng là kết quả quá trình nỗ lực của ngành giáo dục.

Với quy định này, các Sở GD-ĐT sẽ được chủ động đưa ra phương án tuyển dụng phù hợp về số lượng, cơ cấu và tiêu chuẩn, từ đó từng bước giải quyết tình trạng thừa thiếu giáo viên cục bộ giữa các địa phương, cơ sở giáo dục.

“Trước đây ngành Nội vụ phụ trách tuyển dụng, nên khi cần tinh giản biên chế, việc cắt biên chế bị cắt cơ học theo số lượng dẫn đến ngành giáo dục dù đang thiếu giáo viên vẫn bị cắt giảm biên chế, tình trạng thừa thiếu giáo viên càng nghiêm trọng. Có thể nói trước đây ngành Giáo dục phải chịu trách nhiệm về sứ mệnh trồng người, nhưng quyền được tuyển nhà giáo và tài chính là 2 yếu tố quan trọng tác động đến chất lượng giáo dục thì đều không có quyền chủ động, dẫn đến khó khăn trong quá trình triển khai chương trình giáo dục, gây khó khăn, lãng phí”, GS.TS Đinh Quang Báo chỉ rõ.

GS.TS Đinh Quang Báo cho rằng, chính sách này khi đi kèm với các chính sách về thu hút người tài trong ngành sư phạm, chế độ đãi ngộ giáo viên được cải thiện sẽ góp phần quan trọng trong nâng cao chất lượng giáo dục.

Còn theo GS.TS Phạm Tất Dong, cố vấn Hội Khuyến học Việt Nam, mỗi địa phương có một điều kiện kinh tế xã hội khác nhau, do đó giáo dục cũng cần khớp với điều kiện, đặc thù địa phương. Điều này phù hợp với xu hướng tại nhiều nước phát triển trên thế giới. Đơn cử như tại Mỹ, việc tuyển dụng giáo viên được phân cấp mạnh mẽ cho các địa phương, các bang.

“Các trường phổ thông phải gắn liền với sự phát triển của địa phương. Việc phân cấp để Giám đốc Sở GD-ĐT tuyển dụng giáo viên là một bước đi mới, một cách thay đổi tư duy trong quản lý và phát triển giáo dục, từ đó khắc phục được những ‘nút thắt” trong tuyển dụng giáo viên hiện nay. Ở từng địa phương - tức một diện hẹp hơn, việc dự báo nhu cầu giáo viên cũng dễ dàng hơn quy mô toàn quốc. Từ đó, các địa phương dễ dàng điều chỉnh kế hoạch tuyển dụng gắn với đặt hàng các trường sư phạm, đào tạo, bồi dưỡng lại giáo viên”, GS.TS Phạm Tất Dong nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, GS.TS Phạm Tất Dong cũng nhấn mạnh, trong thời gian tới, cũng cần có quy định rõ ràng về cơ chế chính sách đặt hàng giữa các trường sư phạm lớn và các Sở GD-ĐT địa phương trong việc đào tạo và cam kết tuyển dụng giáo viên. Các trường Sư phạm cũng cần điều chỉnh chỉ tiêu, ngành tuyển sinh phù hợp dựa trên nhu cầu đặt hàng của các Sở GD-ĐT.

“Theo tôi cần mạnh dạn trao quyền tuyển dụng cho ngành giáo dục các địa phương để họ chủ động bố trí, điều tiết nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới. Bên cạnh đó, việc giao quyền cũng đi liền với trách nhiệm, chịu trách nhiệm về chất lượng và số lượng giáo viên tuyển dụng, không để xảy ra tình trạng tuyển dụng tràn lan, lạm quyền”, GS.TS Phạm Tất Dong nhấn mạnh.

Tác giả: Nguyễn Trang - Trình bày: Hân Anh