Gỡ nút thắt hạ tầng, nối dài chuỗi giá trị nông sản

Nhiều trang trại hiện thiếu kho bãi nên không có không gian để chứa cây giống và phân bón

Kho không chỉ là nơi chứa đồ

Quyết định 54/2026 (QĐ 54) của UBND tỉnh có hiệu lực từ ngày 20/8/2026 mở ra dư địa mới cho các vùng sản xuất tập trung. Tuy nhiên, để chính sách thực sự trở thành đòn bẩy cho chuỗi giá trị, câu chuyện không chỉ nằm ở số mét vuông được phép xây dựng, mà ở cách nhận diện đúng hạ tầng phục vụ sản xuất.

Với những nông dân và doanh nghiệp làm nông nghiệp công nghệ cao tại Lâm Đồng, cái kho trên trang trại không đơn thuần là nơi cất giữ vài chiếc cuốc hay máy bơm. Đó là “trung tâm điều hành”, nơi đặt hệ thống công nghệ tưới, nơi chứa phân bón, vật tư, đồng thời là mắt xích bảo vệ chất lượng nông sản ở những giờ đầu sau khi thu hoạch.

Anh Nguyễn Quang Ngọc, một nhà vườn gắn bó với cây dâu tây công nghệ cao tại xã Lạc Dương chia sẻ thực tế: “Kho chỉ vài chục mét đối với mô hình dâu tây công nghệ cao luôn trong tình trạng chật như nêm, không thể gánh vác cùng lúc máy bơm, hệ thống tưới tự động, máy làm đất, vật tư, phân bón…”.

Theo tính toán của anh Ngọc, chỉ riêng 2 sào dâu tây đã cần khoảng 100 m² không gian phụ trợ. Nếu mở rộng lên quy mô 5 sào, diện tích tối thiểu để vận hành tốt cần tới 130 m². “Nông nghiệp hiện đại không thể thiếu không gian phân loại, đóng gói ban đầu để chờ xe đến vận chuyển. Chưa kể khu vực sinh hoạt tối thiểu cho công nhân và chỗ trực đêm cho bảo vệ. Điện, nước, trạm bơm… đều là những mắt xích sống còn, không thể tách khỏi khu vườn”, anh Ngọc khẳng định.

Khu vực sản xuất nông nghiệp ở Trại Mát

Đến hạ tầng chuỗi giá trị

QĐ 54 đã ban hành quy định mới về diện tích đất sử dụng để xây dựng công trình phục vụ trực tiếp sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng.

Tại Điều 10, Quyết định xác lập 5 điều kiện cốt lõi: Thửa đất đã được đăng ký đất đai theo quy định; khu đất sử dụng phải có diện tích từ 500 m² trở lên; việc xây dựng công trình không thuộc trường hợp phải chuyển mục đích sử dụng đất theo Điều 121 Luật Đất đai; không làm ảnh hưởng đến các công trình thủy lợi, đê điều, giao thông nội đồng và diện tích đất sản xuất nông nghiệp liền kề; đối với đất trồng lúa, việc sử dụng đất phải tuân thủ nghiêm quy định pháp luật chuyên ngành về đất trồng lúa và không thuộc trường hợp áp dụng theo Điều 11.

Điểm đột phá mang tính thực tiễn cao của QĐ 54 so với trước là cơ chế phân tầng hạn mức diện tích xây dựng tăng dần theo quy mô khu đất: Từ 500 m² đến 5.000 m² được sử dụng tối đa 25 m² đất xây dựng... đến trên 300.000 m²: tối đa 500 m². Công trình có thể bố trí tại một hoặc nhiều vị trí trong khu đất, nhưng tổng diện tích không vượt hạn mức quy định.

Nhìn từ góc độ vận hành doanh nghiệp, dư địa diện tích mới chỉ là một nửa câu chuyện. Nửa mấu chốt còn lại nằm ở cách nhận diện bản chất công trình trên đất nông nghiệp.

Thu hoạch nông sản công nghệ cao

Ông Phạm Quang Sơn - Giám đốc doanh nghiệp sản xuất cây giống và cà phê tại Lâm Đồng cho rằng, hạn mức diện tích hiện hành theo QĐ 54 vẫn còn khoảng cách so với thực tế.

Quản lý của Nhà nước không nên chỉ khống chế mét vuông theo tư duy trật tự xây dựng, mà cần kiểm soát đúng bản chất là công trình đó có thực sự phục vụ trực tiếp sản xuất nông nghiệp hay bị lợi dụng để biến tướng mục đích sử dụng, ông Phạm Quang Sơn nhấn mạnh.

Vì vậy, người nông dân mong rằng, chính quyền tiếp tục quan tâm nhìn vào điểm nghẽn hạ tầng sản xuất nông nghiệp công nghệ cao để tiếp tục tháo gỡ, giúp nông sản Lâm Đồng ngày càng gia tăng giá trị.