Giữa hàng hàng bia mộ ở nghĩa trang

Vào sáng mỗi ngày, các chiến sĩ thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên đều thắp hương trên từng phần mộ ở Nghĩa trang liệt sĩ Độc Lập, sau đó mới tiến hành khai quật, tìm mẫu. (Ảnh: LÊ LAN)

Sáng sớm một ngày thu tháng Tám, khi đường phố Điện Biên còn chìm trong làn sương mờ mỏng tĩnh lặng thì đoàn cán bộ, chiến sĩ Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Điện Biên đã tập trung đông đủ ở Nghĩa trang liệt sĩ Độc Lập. Rất khẩn trương, các chiến sĩ chia thành nhiều tốp vận chuyển thiết bị, nguyên liệu đến trước các phần mộ để phục vụ khai quật, lấy mẫu và hoàn nguyên.

Trung tá Nguyễn Văn Ngọc, Phòng Chính trị Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Điện Biên, cho biết: Kể từ khi anh em cán bộ, chiến sĩ thống nhất "chốt" hạn hoàn thành khai quật, lấy mẫu tại Nghĩa trang liệt sĩ Độc Lập là ngày 31/8/2026 thì mỗi người đều tự nhận làm thêm việc mỗi ngày. Dù kết cấu các phần mộ không giống nhau; độ sâu cũng khác nhau (trung bình sâu khoảng 1,5-1,7 mét nhưng cũng có phần mộ sâu tới 2 mét), song mỗi cán bộ, chiến sĩ đều động viên và hỗ trợ nhau thực hiện.

Đại tá Dương Quốc Long, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Điện Biên thắp hương viếng các Anh hùng liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Độc Lập. (Ảnh: LÊ LAN)

"Việc khai quật, lấy mẫu ở Nghĩa trang liệt sĩ Độc Lập được các đồng chí tổ trưởng phân công cụ thể từng nhóm, từng người, nhưng anh em chiến sĩ đều sẵn lòng cùng thực hiện với mong muốn việc được đẩy nhanh tiến độ hoàn thành", Trung tá Nguyễn Văn Ngọc cho biết.

Hiện tại ở Nghĩa trang liệt sĩ Độc Lập có 60 cán bộ, chiến sĩ đang chia thành 2 tổ, đều tập trung thực hiện khai quật, lấy mẫu; trung bình mỗi ngày khai quật được 70 phần mộ; ngày nhiều hơn được gần 100 phần.

Có nhiều phần mộ mà các chiến sĩ phải bới đất đào sâu tới 2m mới tìm được hài cốt để lấy mẫu. (Ảnh: LÊ LAN)

Chiến sĩ Tòng Văn Hưng, Tiểu đội 2, Trung đoàn 741 Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Điện Biên, cho biết: "Đội em chia 2 người làm chung việc khai quật một phần mộ. Sau khi cán bộ lấy mẫu xong thì chúng em lại hoàn nguyên và tiếp tục khai quật sang phần mộ khác. Yêu cầu chỉ huy đặt ra là tiến độ phải nhanh, nhưng làm việc nào gọn gàng việc đó nên chúng em bảo nhau cùng cố gắng thực hiện tốt nhất".

Từ đầu tháng 8, khi đội họp bàn và quyết tâm hoàn thành khai quật, lấy mẫu trước ngày 2/9 tới thì mỗi ngày các chiến sĩ, như: Tòng Văn Hưng, Quàng Văn Hưng, Lường Thành Đạt, Mai Văn Lợi... đều làm việc bằng hai, thậm chí bằng ba khối lượng công việc ngày thường.

Để tìm được mẫu, các chiến sĩ phải dùng tay bốc từng vốc đất... (Ảnh: LÊ LAN)

Thường xuyên thăm, động viên cán bộ, chiến sĩ đang thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm tại Nghĩa trang liệt sĩ Độc Lập, Đại tá Dương Quốc Long, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Điện Biên đã ân cần căn dặn cán bộ, chiến sĩ phải chú ý bảo đảm an toàn lao động, thực hiện nghiêm quy trình lấy mẫu.

Đại tá Dương Quốc Long cho biết: Thời gian hình thành Nghĩa trang liệt sĩ Độc Lập đã lâu, lại qua nhiều lần tu sửa, nâng cấp nên kết cấu của các phần mộ không giống nhau. Trung bình các phần mộ đều nằm ở độ sâu khoảng 1,5m vậy nhưng có phần mộ lại sâu hơn 2m cho nên công tác khai quật rất vất vả, đòi hỏi các chiến sĩ phải kiên trì, nỗ lực.

"Ngày mưa thì nước ngầm tràn vào các phần mộ rất nhiều, các chiến sĩ phải vào moi đất vừa múc nước đổ đi mà phải nhanh tay mới kịp còn nếu không cứ múc đi một ca thì nước ngầm lại ngấm vào một ca. Còn ngày nắng thì oi mệt; chỉ riêng nhiệt từ bê-tông trên các phần mộ tỏa ra cũng hầm hập như thiêu...", Đại tá Dương Quốc Long chia sẻ.

Với các phần mộ bị ngập nước, cán bộ, chiến sĩ Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh phải dùng gáo, ống hút "tự chế" để rút nước trong mộ ra ngoài. (Ảnh: LÊ LAN)

Nhấn mạnh mục tiêu đẩy nhanh tiến độ để sớm tìm lại tên cho các Anh hùng, liệt sĩ trong Chiến dịch 500 ngày đêm, Đại tá Dương Quốc Long đồng thời khẳng định: Với mỗi cán bộ, chiến sĩ cần xác định, được tham gia Chiến dịch 500 ngày đêm vừa là trách nhiệm vừa là niềm vinh dự của người lính hôm nay được góp sức cùng dân tộc đáp nghĩa, tri ân thế hệ cha anh đi trước. Việc dù vất vả nhưng vô cùng ý nghĩa, bởi vậy, mỗi người cần đồng sức, đồng lòng hoàn thành Chiến dịch trong thời gian sớm nhất...

Tại Nghĩa trang liệt sĩ Độc Lập có 2.042 phần mộ cần lấy mẫu. Đến 15 giờ ngày 19/8 các lực lượng đã hoàn thành khai quật 1.429 phần mộ (trong đó lấy được 1.328 mẫu). Số mộ còn lại (613 phần) cần khai quật đang được cán bộ, chiến sĩ Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh dốc sức thực hiện, phấn đấu hoàn thành toàn bộ khai quật lấy mẫu trước ngày 2/9.

Các mẫu khi đã lấy được đánh số, lưu trữ cẩn thận trước khi bàn giao cho cơ quan chuyên môn theo quy định. (Ảnh: LÊ LAN)

Ba-lăng xích là dụng cụ không thể thiếu trong suốt công đoạn khai quật, lấy mẫu tại các nghĩa trang liệt sĩ được cán bộ, chiến sĩ Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh sử dụng. (Ảnh: LÊ LAN)

Trung bình mỗi ngày, các chiến sĩ phải đào hàng chục khối đất, đá, bê-tông. (Ảnh: LÊ LAN)