Giữ trọn mạch hồn quê

Những ngày này, người dân thôn Lộc Mỹ (xã Hoàn Lão) hân hoan, phấn khởi bởi tên gọi của làng Lộc Mỹ thuở trước đã thực sự quay trở lại. Theo ông Nguyễn Ngọc Lân (SN 1949), nguyên Phó Bí thư Thường trực huyện ủy Bố Trạch cũ-một người con thôn Lộc Mỹ, tên gọi thân thương của làng Lộc Mỹ đã có từ thuở xa xưa. Khi ông còn nhỏ đã nghe người già trong làng nhắc nhớ nhiều về cái tên này.

Trải qua bao đổi thay của lịch sử, bao lần sáp nhập, chia tách của địa phương, cái tên “Lộc Mỹ” dần được thay thế bởi nhiều tên gọi khác phù hợp hơn với yêu cầu của thực tiễn, nhưng trong tâm khảm của bao thế hệ, tên gọi đó vẫn chưa bao giờ phôi pha. Ngay khi có chủ trương sắp xếp, tổ chức lại thôn, TDP, các bậc cao niên đã đề xuất tên gọi này với mong muốn thế hệ sau nhớ đến ngôi làng phát tích thuở trước, nơi nuôi dưỡng biết bao thế hệ sinh ra, lớn lên và cống hiến cho quê hương.

Trưởng thôn Lộc Mỹ Phan Xuân Thống chia sẻ, sau các lần lấy ý kiến, bà con đều thống nhất cao với tên gọi mới. Từ ngày 1/7/2026, các thôn 6, thôn 7 và một phần của thôn 8, xã Hoàn Lão với tổng số 575 hộ sáp nhập và lấy tên “thôn Lộc Mỹ”. Nhiều bạn trẻ khá tò mò về tên gọi và đã bắt đầu đi sâu tìm hiểu, nghiên cứu về lịch sử của làng.

Đặc biệt, nhiều người con Lộc Mỹ xa quê cũng rất vui mừng, phấn khởi trước sự đổi tên này. Đó chính là tín hiệu vui để nhiều giá trị văn hóa-lịch sử của địa phương được tiếp nối; đồng thời, nhắc nhớ đội ngũ cốt cán của thôn luôn nỗ lực, phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, không hổ thẹn với tên gọi của cha ông thuở trước.

Người dân xã Hoàn Lão bỏ phiếu lấy ý kiến về sáp nhập thôn, tổ dân phố - Ảnh: NVCC

Cùng tâm sự này là Trưởng thôn Võ Thuận Thái Hữu Nghị. Làng Võ Thuận xưa (xã Tây Trạch cũ) vốn nổi tiếng với nhiều trầm tích văn hóa, trong đó có hát đối đáp. Tuy nhiên, theo quy luật thời gian, hát đối đáp đã mai một dần, không còn phổ biến trong bà con. Sau khi sáp nhập các thôn Võ Thuận 1, Võ Thuận 2 và Võ Thuận 3, thôn mới trở về với tên gọi “Võ Thuận”, anh Nghị và đội ngũ cốt cán của thôn càng thêm quyết tâm để khôi phục các giá trị văn hóa xưa của cha ông, trong đó có hát đối đáp.

Dẫu biết rằng đó là một hành trình rất khó khăn, nhưng anh Nghị tin tưởng, cái tên “Võ Thuận” được truyền đời qua nhiều thế hệ sẽ là động lực, điểm tựa tinh thần cho nỗ lực bảo tồn di sản tiền nhân đối với không chỉ anh mà còn cả người dân của thôn Võ Thuận.

Theo Chủ tịch UBND xã Hoàn Lão Nguyễn Văn Tứ, trước sắp xếp, tổ chức lại các thôn, TDP trên địa bàn, xã có 42 thôn, TDP. Trong đó, có 13 TDP (thuộc thị trấn Hoàn Lão cũ) và 29 thôn (thuộc xã Trung Trạch cũ có 8 thôn, xã Đại Trạch cũ có 8 thôn, xã Hòa Trạch cũ có 6 thôn, xã Tây Trạch cũ có 7 thôn). Việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, TDP sẽ góp phần tinh gọn đầu mối, giảm số lượng người hoạt động không chuyên trách, tiết kiệm ngân sách nhà nước; đồng thời, tạo điều kiện tập trung nguồn lực đầu tư cơ sở hạ tầng, thiết chế văn hóa ở khu dân cư.

Sau sắp xếp, các thôn, TDP có quy mô phù hợp hơn, bảo đảm điều kiện để xây dựng chi bộ độc lập, nâng cao chất lượng sinh hoạt đảng, hiệu quả hoạt động của Ban công tác Mặt trận và các tổ chức chính trị-xã hội; tăng cường khả năng tập hợp, vận động Nhân dân tham gia các phong trào thi đua yêu nước, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh và giữ vững quốc phòng, an ninh ở cơ sở. Sau sắp xếp, xã Hoàn Lão có 22 thôn, trong đó 17 thôn hình thành mới, 5 thôn giữ nguyên.

Không chỉ riêng thôn Lộc Mỹ và thôn Võ Thuận, lần sắp xếp này, một số tên gọi của làng hay hợp tác xã cũ đã quay trở lại, nhắc nhở về truyền thống văn hóa-lịch sử lâu đời của mảnh đất nơi đây, như: Dài Hổ, Phú Lâm,... Một số tên gọi cũ vẫn tiếp tục giữ nguyên sau sáp nhập, như: Lý Nhân, Cà, Phúc Tự Đông, Phúc Tự Tây... Những tên gọi quay trở lại theo đúng tâm tư, nguyện vọng của bà con và tin tưởng rằng đó sẽ là điểm tựa tinh thần để xã tiếp tục phát triển trong không gian mới.

Còn tại xã Quảng Ninh, bên cạnh các tên gọi đã có từ lâu đời được giữ nguyên, như: Văn La, Lương Yến, Trúc Ly..., nhiều thôn mới sau sáp nhập đã được đặt tên theo các xã cũ, có thể kể tên: Quán Hàu, Nam Quán Hàu, Võ Ninh, Vĩnh Ninh, Hàm Ninh hoặc tên của các làng cổ, như: Võ Xá. Đặc biệt nhất chính là thôn Văn La-một trong “bát danh hương” của tỉnh Quảng Bình cũ được giữ nguyên tên gọi trong lần sắp xếp này.

Nhà nghiên cứu văn hóa văn nghệ dân gian Đỗ Duy Văn-một người con của thôn Văn La chia sẻ, sự quay trở lại của các tên gọi xưa của xã Quảng Ninh chính là tín hiệu vui cho thấy những giá trị văn hóa-lịch sử vẫn tiếp tục được trao truyền qua các thế hệ và gắn kết cộng đồng vì một mục tiêu chung cho sự nghiệp phát triển của quê hương.

Nhà nghiên cứu văn hóa văn nghệ dân gian Đặng Thị Kim Liên, Chi hội trưởng Chi hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam tỉnh Quảng Trị chia sẻ: Nhiều tên gọi của các làng, địa danh truyền thống, lịch sử ngày xưa được lựa chọn đặt tên cho các thôn, TDP mới sau sáp nhập chính là “tín hiệu vui” cho sự gắn kết cộng đồng hướng về nguồn cội của dân tộc. Dẫu qua bao biến thiên, các “pháo đài” làng vẫn chính là nơi bảo tồn, phát huy vẹn nguyên những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của cha ông để lại. Sự lựa chọn này cũng rất phù hợp với lòng dân, đáp ứng nguyện vọng gìn giữ những tên gọi đã hàng trăm năm tuổi của các địa phương.

Mai Nhân