Giữ màu xanh những cánh rừng giáp ranh

Lực lượng Kiểm lâm tỉnh phối hợp tuần tra, kiểm tra rừng tại tiểu khu 466, khoảnh 7, xã Mường Tùng (giáp với xã Nậm Hàng, tỉnh Lai Châu).

Khi đường biên hành chính không còn khoảng cách

Từ địa phận phường Mường Lay đến xã Mường Nhé, Mường Chà rồi vắt sang Nậm Nhùn, Mường Tè (tỉnh Lai Châu), những cánh rừng trải dài bất tận, phủ kín các dãy núi trùng điệp. Phía sau màu xanh ấy là biết bao gian nan của những người làm nhiệm vụ giữ rừng. Ở những khu vực giáp ranh, nơi địa giới hành chính chỉ được phân định bằng dãy núi, khe suối hay những cột mốc giữa rừng sâu, mỗi chuyến tuần tra đều là hành trình vượt dốc, băng suối hàng chục ki-lô-mét. Anh Tạ Đức Đặng, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Mường Lay chia sẻ: Không chỉ đối mặt với địa hình hiểm trở, lực lượng kiểm lâm còn phải chạy đua với thời tiết khắc nghiệt, với nguy cơ cháy rừng mùa khô và những hành vi xâm hại tài nguyên rừng ngày càng tinh vi. Chính bởi thế, sự phối hợp giữa các lực lượng kiểm lâm vùng giáp ranh không chỉ là yêu cầu nghiệp vụ mà đã trở thành “mạch nối” quan trọng để giữ bình yên cho những cánh rừng đầu nguồn.

Khu vực giáp ranh giữa 5 Hạt Kiểm lâm: Nậm Nhùn, Mường Tè (tỉnh Lai Châu) và Mường Nhé, Nậm Pồ, Mường Lay (tỉnh Điện Biên) có quy mô lớn, gồm 14 xã, phường; tổng diện tích tự nhiên trên 324.500ha, trong đó diện tích đất có rừng trên 210.400ha. Đây là vùng rừng có giá trị đặc biệt về phòng hộ đầu nguồn, bảo tồn đa dạng sinh học, điều tiết nguồn nước và giảm nhẹ thiên tai. Tuy nhiên, địa hình chủ yếu là núi cao, chia cắt bởi nhiều dãy núi, sông suối khiến việc tuần tra, kiểm tra luôn gặp nhiều trở ngại. Mùa mưa, những trận lũ ống, lũ quét, sạt lở đất khiến nhiều khu vực gần như bị cô lập. Mùa khô lại trở thành thời điểm nguy cơ cháy rừng tăng cao bởi thời tiết hanh khô, nhiều vật liệu cháy và tập quán sản xuất nương rẫy của người dân.

Không chỉ vậy, khu vực giáp ranh còn là nơi sinh sống của nhiều đồng bào dân tộc như: Thái, Mông, Khơ Mú, La Hủ, Hà Nhì, Mảng, Si La... Theo anh Anh Tạ Đức Đặng, đời sống của bà con nơi đây còn nhiều khó khăn, nhiều hộ vẫn phụ thuộc vào rừng với các hoạt động lấy củi, hái măng, lấy mật ong, khai thác lâm sản phụ. Bởi thế tình trạng xâm canh, xâm cư vẫn còn xảy ra, tạo áp lực lớn đối với công tác quản lý bảo vệ rừng.

Trong điều kiện ấy, nếu mỗi địa phương chỉ quản lý theo địa giới hành chính thì rất dễ hình thành những “khoảng trống”. Vì vậy, từ Quy chế phối hợp giữa Chi cục Kiểm lâm 3 tỉnh Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, các đơn vị đã tiếp tục ký Kế hoạch phối hợp năm 2026 giữa Hạt Kiểm lâm Nậm Nhùn, Mường Tè, Mường Nhé, Nậm Pồ và Mường Lay. Từ đó tạo nên mạng lưới phối hợp chặt chẽ trong quản lý, bảo vệ rừng, quản lý lâm sản, phòng cháy chữa cháy rừng và bảo đảm chấp hành pháp luật về lâm nghiệp vùng giáp ranh. Nhờ đó, khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, thông tin được chia sẻ gần như ngay lập tức giữa các đơn vị. Những cuộc tuần tra không còn giới hạn trong phạm vi từng địa bàn riêng lẻ mà trở thành hoạt động phối hợp liên vùng.

Lực lượng chức năng phối hợp kiểm tra xác minh vụ phá rừng tại tiểu khu 821, khoảnh 8, lô 12d, phường Mường Lay (giáp bản Nậm Pồ, xã Nậm Hàng, tỉnh Lai châu).

Trong 6 tháng đầu năm 2026, các Hạt kiểm lâm đã trao đổi thông tin qua điện thoại 38 lần, trao đổi trực tiếp 28 lần, kịp thời phối hợp xác minh, xử lý các vụ việc phát sinh. Công tác tuyên truyền cũng được đẩy mạnh. Lực lượng kiểm lâm tổ chức 173 buổi tuyên truyền pháp luật về lâm nghiệp tại các bản vùng giáp ranh với trên 10.000 lượt người tham gia; phối hợp tuyên truyền chung 4 buổi với 251 lượt người tham gia. Nội dung tuyên truyền được đổi mới, hướng tới từng nhóm đối tượng, hướng dẫn người dân đốt nương an toàn, ký cam kết không phá rừng, không khai thác, vận chuyển lâm sản trái phép, không săn bắt động vật rừng. Cùng với tuyên truyền, các lực lượng đã phối hợp tổ chức 36 lượt tuần tra, với 293 lượt người tham gia, góp phần phát hiện, ngăn chặn kịp thời các hành vi xâm hại rừng ngay từ cơ sở.

Giữ rừng bằng sự đồng lòng

Những chuyến tuần tra giữa rừng sâu chưa bao giờ là công việc dễ dàng. Có những cung đường phải đi bộ hàng giờ, vượt qua nhiều con suối, nhiều dốc núi dựng đứng. Đặc biệt tại những vị trí hiểm trở chỉ có thể tiếp cận bằng đường sông hoặc đường mòn dân sinh.

Hạt Kiểm lâm Mường Nhé được giao thực hiện nhiệm vụ trên địa bàn 4 xã: Nậm Kè, Mường Toong, Mường Nhé và Sín Thầu. Trong đó, 2 khu vực thuộc xã Mường Toong và Nậm Kè tồn tại tranh chấp đất đai, có đất rừng với các khu vực giáp ranh. Các khu vực tranh chấp này, trước đây là một trong những điểm “nóng” của khu vực Mường Nhé.

Ông Nguyễn Đình Cương, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Mường Nhé cho biết: Để giải quyết tình trạng trên, Hạt đã tham mưu xây dựng Phương án quản lý bảo vệ diện tích rừng chưa giao, chưa cho thuê đối với 2 khu vực tranh chấp. Đồng thời, thực hiện khoán bảo vệ rừng cho nhân dân các bản sở tại thuộc khu vực tranh chấp để được hưởng tiền chi trả dịch vụ môi trường rừng. Hiện nay, xã Mường Toong đã thực hiện khoán bảo vệ rừng cho bản Nậm Ngà, xã Tà Tổng với tổng diện tích trên 930ha; Nậm Kè thực hiện khoán bảo vệ 290ha rừng cho các bản: Na Cô Sa 3, Na Cô Sa 4. Từ khi được nhận khoán bảo vệ rừng, nhân dân các bản nằm trong khu vực tranh chấp được hưởng lợi từ rừng, hưởng chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, các vụ vi phạm pháp luật về lâm nghiệp, nhất là hành vi phá rừng đã giảm mạnh. Người dân tích cực tham gia công tác tuần tra bảo vệ rừng.

Lực lượng Kiểm lâm tỉnh Điện Biên phối hợp kiểm tra xác minh vụ phá rừng tại tiểu khu 821, khoảnh 8, lô 12d, phường Mường Lay (giáp bản Nậm Pồ, xã Nậm Hàng, tỉnh Lai Châu).

Ngoài Hạt Kiểm lâm Mường Nhé, các Hạt kiểm lâm còn lại luôn duy trì thông tin liên lạc thường xuyên, xây dựng kế hoạch phối hợp tuần tra, kiểm tra nhằm kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về lâm nghiệp tại khu vực giáp ranh, kiên quyết không để hình thành điểm “nóng” về khai thác, phá rừng và vận chuyển lâm sản trái phép.

Theo đánh giá của ngành Kiểm lâm, số vụ vi phạm pháp luật về lâm nghiệp đã giảm mạnh so với những năm trước. Ý thức của chính quyền cơ sở và người dân trong bảo vệ rừng ngày càng được nâng lên. Nhiều mô hình quản lý bảo vệ rừng gắn với phát triển sinh kế, phát triển nông thôn được nhân rộng, thu hút đông đảo người dân cùng tham gia giữ rừng.

Khó khăn lớn trong công tác quản lý bảo vệ rừng khu vực này hiện nay là địa bàn rộng, chia cắt; lực lượng kiểm lâm còn mỏng; trang thiết bị, đặc biệt là phương tiện tuần tra đường sông còn thiếu; nhiều đối tượng vi phạm ngày càng tinh vi, lợi dụng địa hình hiểm trở để đối phó với lực lượng chức năng. Ông Hà Lương Hồng, Chi Cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh khẳng định: Thời gian tới các đơn vị sẽ tiếp tục thực hiện nghiêm Quy chế phối hợp giữa các địa phương vùng giáp ranh; tăng cường trao đổi thông tin, nắm chắc tình hình tại các khu vực trọng điểm có nguy cơ xảy ra phá rừng, khai thác lâm sản trái pháp luật và cháy rừng để xử lý ngay từ cơ sở, không để hình thành điểm nóng. Đồng thời, tiếp tục đổi mới công tác tuyên truyền phù hợp với từng địa bàn, từng nhóm đối tượng, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống gần rừng; rà soát, bổ sung phương án phòng cháy, chữa cháy rừng, chuẩn bị đầy đủ lực lượng, phương tiện theo phương châm “4 tại chỗ”.

Giữa những cánh rừng nối tiếp nhau qua ranh giới hành chính của hai tỉnh Điện Biên - Lai Châu, màu xanh hôm nay không chỉ được gìn giữ bằng những cột mốc trên bản đồ mà còn là kết quả của sự phối hợp bền bỉ giữa các lực lượng kiểm lâm, chính quyền cơ sở và người dân. Khi những đường biên không còn là khoảng cách trong quản lý, mỗi cánh rừng được bảo vệ tốt hơn.

Mai Phương