Giữ lửa sử vàng

Mạch nguồn từ trang sử đỏ

Giảng đường Trường Chính trị Lê Duẩn những ngày mùa thu dường như lắng đọng hơn. Không chỉ học viên của tỉnh Quảng Trị, các cán bộ đến từ nước bạn Lào cũng dành nhiều sự quan tâm, chăm chú lắng nghe những bài giảng, câu chuyện về Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Đó cũng chính là niềm vui của các cán bộ, giảng viên tâm huyết.

Hơn 20 năm đứng trên bục giảng, tiến sĩ Trần Thanh Thủy, giảng viên Trường Chính trị Lê Duẩn luôn xem mỗi giờ giảng là một lần bản thân có cơ hội nhân lên niềm tự hào dân tộc. Vì thế, tiến sĩ Thủy luôn nghiên cứu sâu từng chuyên đề. Đặc biệt, sự kiện về mùa thu lịch sử được thầy đặc biệt quan tâm.

“Khi giảng về Cách mạng Tháng Tám năm 1945, tôi thường liên hệ với Cách mạng Tula của Lào để làm rõ nét tương đồng về khát vọng giải phóng dân tộc. Mỗi lần như thế, các học viên đến từ nước bạn rất phấn khởi, hào hứng. Có thể khẳng định giá trị của Cách mạng Tháng Tám không chỉ giới hạn trong biên giới một quốc gia, mà còn truyền cảm hứng mạnh mẽ, góp phần thắt chặt tình đoàn kết Việt-Lào”, thầy Thủy chia sẻ.

Đoàn viên, thanh niên xã Triệu Bình thường xuyên đến thăm hỏi, chuyện trò với cựu chiến binh - Ảnh: T.L

Nghiên cứu sâu về lịch sử quê hương, thầy Thủy xúc động chia sẻ lại những thông tin mà mình tìm hiểu được vào mùa thu năm 1945 trên vùng đất Quảng Trị. Phát huy truyền thống yêu nước, ý chí độc lập, tự chủ, tự cường, Nhân dân Quảng Trị đã anh dũng đứng lên khởi nghĩa dưới sự lãnh đạo của Ủy ban khởi nghĩa tỉnh.

Ngày 17/8/1945, tỉnh Quảng Bình (cũ) nhận được lệnh khởi nghĩa của Trung ương Đảng do đồng chí Tố Hữu trực tiếp đưa vào. Tỉnh bộ Việt Minh tổ chức hội nghị tại thị xã Đồng Hới, quyết định lấy 23/8 làm ngày khởi nghĩa chung trong toàn tỉnh. Không khí cách mạng sục sôi. Nhiều cuộc mít tinh, biểu tình, tuần hành diễn ra khắp nơi. Từ thị xã Đồng Hới, tin vui thắng lợi nhanh chóng lan tỏa đến những miền quê khác.

Tại Quảng Trị (cũ), chiều 22/8/1945, lệnh khởi nghĩa của Ủy ban khởi nghĩa tỉnh được ban bố. Các đơn vị vũ trang làm nhiệm vụ chiếm thị xã Quảng Trị vào cuộc, nhanh chóng giành về thắng lợi vào lúc 5 giờ, ngày 23/8. Ở các phủ, huyện, thị trấn: Triệu Phong, Hải Lăng, Vĩnh Linh, Cam Lộ, Đông Hà, Hướng Hóa, được sự hưởng ứng của người dân, lực lượng khởi nghĩa cũng đã kết thành một làn sóng mạnh mẽ, chiến đấu và giành thắng lợi.

Tiến sĩ Trần Thanh Thủy cho biết: “Nhắc đến quá khứ để hướng tới tương lai, tôi rất vui khi thấy Đảng bộ và Nhân dân Quảng Trị luôn trân trọng, phát huy những giá trị vĩ đại của Cách mạng Tháng Tám”.

Không chỉ ở những ngôi trường, dòng chảy lịch sử còn được nối dài tại Bảo tàng Quảng Trị cơ sở 2. Giữa không gian trưng bày hơn 10.000 hiện vật, những chiếc cung nỏ, cây kiếm, chiếc đao, mỏ sảy… thô sơ năm nào vẫn lặng lẽ kể câu chuyện về sức mạnh đại đoàn kết toàn dân. Sức mạnh đó đã góp phần mang về tin vui chiến thắng.

“Nghe thuyết minh viên kể chuyện, rồi tận mắt ngắm nhìn những kỷ vật đơn sơ, mộc mạc nhưng đã làm nên một cuộc “đổi đời” của dân tộc, lòng tôi dấy lên tình yêu quê hương, đất nước sâu sắc. Qua chuyến thăm Bảo tàng Quảng Trị cơ sở 2 trong những ngày thu này, tôi có thêm tư liệu sống động để truyền lửa cho học trò bài học về tinh thần đoàn kết, tình yêu nước, thương nòi”, cô Nguyễn Thùy Dung, một giáo viên ở phường Nam Đông Hà chia sẻ.

Khắc vào bia đá, tạc vào lòng người

Đến các miền quê Quảng Trị hôm nay, dấu son mùa thu Cách mạng Tháng Tám 1945 vẫn hiện hữu trong những tên đất, tên làng, di tích lịch sử… và những câu chuyện lớp người đi trước kể lại cho thế hệ sau. Đến giờ, người dân trên địa bàn vẫn nhắc đến những địa danh, như: Chùa Cộ (xã Nam Cửa Việt)-nơi diễn ra hội nghị Tỉnh ủy họp bàn kế hoạch chuẩn bị cho cuộc tổng khởi nghĩa; nhà ông Nguyễn Sơ, Lê Táo, là cơ sở cách mạng bí mật quan trọng trong các cuộc kháng chiến, nơi diễn ra các cuộc họp kín của cán bộ cách mạng; chợ Thuận-nơi diễn ra nhiều sự kiện đấu tranh cách mạng từ năm 1930-1945, chứng kiến tinh thần Cách mạng Tháng Tám quật khởi với phương châm: “Mỗi gia đình là một pháo đài, mỗi người dân là một chiến sĩ”…

Thuyết minh viên tại Bảo tàng Quảng Trị cơ sở 2 chia sẻ với khách tham quan về những dấu son trong lịch sử - Ảnh: T.L

Đến xã Triệu Bình, hỏi về địa điểm người dân nhất tề vùng dậy khởi nghĩa vào chiều 22/8/1945, góp lửa cho cuộc cách mạng lớn của dân tộc, hầu như ai cũng biết. Năm 2017, một tấm bia di tích đã được xây dựng ở khu vực chợ Thuận để ghi lại mốc son đặc biệt này.

Những dòng sử trên bia đá giúp mọi người biết rằng, khu vực chợ Thuận còn là nơi tập luyện của các đội tự vệ vũ trang do đồng chí Phạm Khuông, tỉnh ủy viên về trực tiếp chỉ đạo; là địa điểm tổ chức cuộc mít tinh lớn để phát động, kêu gọi quần chúng nhân dân trong phủ khẩn trương chuẩn bị mọi mặt, sẵn sàng đứng lên hưởng ứng cuộc tổng khởi nghĩa khi có lệnh…

Với thế hệ trẻ địa phương, tấm bia ghi tạc dấu son lịch sử quê nhà không chỉ là công trình tưởng niệm mà còn là cột mốc tinh thần. “Sinh ra trên đất cách mạng, từ nhỏ, em đã nghe cha ông kể về hào khí mùa thu năm ấy. Chữ khắc trên đá có thể mòn theo mưa nắng, nhưng ký ức lịch sử sẽ không bao giờ phai nhạt nếu được thế hệ trẻ gìn giữ bằng hành động cụ thể”, chị Võ Thị Tú Uyên, Bí thư Đoàn xã Triệu Bình chia sẻ.

Với suy nghĩ sâu sắc như thế, hằng năm, tuổi trẻ xã Triệu Bình thường xuyên duy trì các hoạt động chỉnh trang di tích, dâng hương, dâng hoa và tổ chức nhiều chương trình, buổi trò chuyện giáo dục truyền thống cách mạng cho đoàn viên, thanh niên ngay tại các di tích lịch sử.

81 năm, đó là quãng thời gian tính bằng cả đời người. Theo bước chân của năm tháng, phần lớn chứng nhân lịch sử về mùa thu cách mạng đã đi về chốn cao xanh. Song, mốc son lịch sử của dân tộc vẫn trường tồn trên khắp dải đất hình chữ S nói chung, Quảng Trị nói riêng nhờ những người đang ngày đêm thầm lặng thắp lửa, giữ lửa sử vàng cho hôm nay và mai sau.