Giữ hành lang thoát lũ, giữ dư địa phát triển cho đô thị Huế

Huế trong trận lũ lớn năm 2025. Ảnh: Bảo Minh

Biến đổi khí hậu đang khiến thiên tai ngày càng cực đoan, trong khi quá trình đô thị hóa nhanh đặt ra những sức ép chưa từng có đối với hệ thống sông ngòi, kênh rạch và không gian thoát lũ của hầu hết các đô thị ở Việt Nam.

Điều đáng chú ý là UBND thành phố lựa chọn cách tiếp cận từ gốc. Thay vì chỉ xử lý những vi phạm đã xảy ra, công văn yêu cầu rà soát toàn diện các quy hoạch, chương trình, dự án đầu tư và hoạt động quản lý có liên quan đến lòng sông, bãi sông và hành lang thoát lũ đối với tất cả các địa phương; kịp thời điều chỉnh những nội dung chưa phù hợp, đồng thời lồng ghép yêu cầu bảo vệ hành lang thoát lũ vào toàn bộ quá trình quy hoạch, quản lý đất đai, xây dựng, giao thông và phát triển đô thị.

Đó là một chuyển biến đáng ghi nhận trong tư duy quản lý. Khi nhiều đô thị đang phải trả giá nặng nề vì phát triển thiếu kiểm soát, để ao hồ bị san lấp, lòng sông bị thu hẹp, dòng chảy bị chia cắt, thì việc bảo vệ hành lang thoát lũ chính là bảo vệ "khoảng trống" cần thiết cho thiên nhiên vận hành. Giữ được không gian thoát lũ cũng chính là giữ sự an toàn cho người dân và tạo dư địa cho phát triển bền vững trong tương lai của thành phố Huế.

Tinh thần chủ động của UBND thành phố còn thể hiện ở thời điểm ban hành văn bản, trước mùa mưa bão vài tháng. Trong công tác phòng, chống thiên tai, giá trị lớn nhất không nằm ở việc khắc phục hậu quả mà ở khả năng phòng ngừa từ sớm. Vì vậy, một quyết định đúng thời điểm có thể giúp giảm thiểu rất nhiều thiệt hại về người, tài sản và ngân sách.

Đáng chú ý, Công văn số 11486/UBND-NN không giao nhiệm vụ cho riêng ngành nông nghiệp mà đặt ra yêu cầu đối với toàn bộ hệ thống quản lý nhà nước. Các sở, ban, ngành đều phải rà soát trách nhiệm của mình, phối hợp kiểm tra, xử lý vi phạm và bảo đảm mọi hoạt động quản lý chuyên ngành không làm ảnh hưởng đến khả năng tiêu, thoát lũ.

Điều đó cho thấy bảo vệ hành lang thoát lũ đã được nhìn nhận là vấn đề liên ngành, liên lĩnh vực, gắn chặt với quy hoạch, đầu tư, xây dựng, tài nguyên, môi trường và phát triển đô thị.

Yêu cầu đối với chính quyền cấp xã, phường còn cao hơn. Công văn xác định rõ UBND các xã, phường phải chịu trách nhiệm trước Chủ tịch UBND thành phố về công tác quản lý hành lang thoát lũ trên địa bàn; đồng thời phải rà soát toàn bộ hiện trạng, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi lấn chiếm, xây dựng trái phép, san lấp, khai thác trái quy định và không để phát sinh vi phạm mới.

Di tích Huế bị ngập trong đợt lũ liên tiếp năm 2025. Ảnh: Bảo Minh

Thông điệp của lãnh đạo thành phố rất rõ ràng: phân cấp phải đi đôi với phân định trách nhiệm; quyền hạn phải gắn với trách nhiệm người đứng đầu. Đây cũng là yêu cầu tất yếu trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đang được triển khai, khi cấp cơ sở trở thành lực lượng trực tiếp quản lý địa bàn và xử lý các vấn đề phát sinh từ thực tiễn.

Đối với Huế, bảo vệ hành lang thoát lũ còn có ý nghĩa lớn hơn nhiều so với một giải pháp kỹ thuật. Một đô thị di sản được bao bọc bởi hệ thống sông Hương, sông Bồ, các cửa biển, đầm phá và mạng lưới sông, suối, kênh, hói dày đặc muốn phát triển bền vững thì trước hết phải tôn trọng quy luật của tự nhiên.

Không gian thoát lũ không phải là phần đất "chưa sử dụng", càng không phải quỹ đất để khai thác trước mắt, mà là hạ tầng sinh thái đặc biệt, góp phần điều hòa dòng chảy, giảm ngập úng, bảo vệ môi trường và gìn giữ cảnh quan đặc trưng của Huế.

Bài học từ các mùa lũ lụt trước đây, đặc biệt là ngay trong mùa mưa lũ năm 2025 đã cho thấy rất rõ điều đó. Hơn nữa, hậu quả của biến đổi khí hậu và thiên tai ngày càng khốc liệt lại càng đòi hỏi toàn bộ hệ thống chính trị phải nỗ lực triển khai ngay các giải pháp phòng chống từ sớm, từ xa với hiệu quả cao nhất.

Công văn số 11486/UBND-NN đặt ra những yêu cầu rõ ràng, quyết liệt và đúng hướng. Điều cần thiết lúc này là biến những yêu cầu ấy thành hành động cụ thể ở từng ngành, từng địa phương; tăng cường kiểm tra thực địa, xử lý dứt điểm các vi phạm tồn tại, kiên quyết không đánh đổi không gian thoát lũ lấy những lợi ích ngắn hạn.

Chủ động bảo vệ hành lang thoát lũ hôm nay cũng chính là chủ động bảo vệ sự bình yên của người dân, bảo vệ giá trị của đô thị di sản và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của Huế trong nhiều thập niên tới.

Yên Chi