Gieo mùa xuân trên vùng đất đau thương

Từ lũ dữ đến những nền móng hồi sinh

Tháng 9/2024, hoàn lưu bão số 3 (Yagi) trút xuống Cao Bằng những trận mưa lớn kéo dài. Tại xóm Lũng Lỳ, xã Ca Thành, đất đá từ sườn núi bất ngờ sạt lở trong đêm, vùi lấp nhiều ngôi nhà, cướp đi sinh mạng của 9 người dân, để lại nỗi đau khôn nguôi cho cả cộng đồng nhỏ bé nơi vùng cao. Chỉ trong khoảnh khắc, một xóm làng yên bình chìm trong tang tóc; những ngôi nhà gỗ nằm chênh vênh bên sườn núi bị đất đá phá hủy hoàn toàn; tài sản tích góp cả đời của người dân theo dòng bùn đất trôi đi. Sau thiên tai, nhiều hộ dân rơi vào cảnh “trắng tay”, phải sống tạm trong nhà bạt, đối mặt với nỗi lo an cư khi mùa đông vùng cao cận kề.

Nhưng cũng từ chính thời điểm khó khăn nhất ấy, tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau” được thể hiện rõ nét. Các lực lượng cứu hộ, cán bộ địa phương, bộ đội, công an cùng người dân các vùng lân cận đã nhanh chóng có mặt, hỗ trợ tìm kiếm nạn nhân, khắc phục hậu quả, ổn định đời sống ban đầu cho các hộ bị thiệt hại. Không để nỗi đau kéo dài, tỉnh khẩn trương chỉ đạo khảo sát, lựa chọn vị trí an toàn để bố trí chỗ ở cho người dân Lũng Lỳ. Từ đó, hai khu tái định cư mới được hình thành, nằm cách vị trí cũ không xa, có địa hình ổn định, cao ráo, thuận lợi cho sinh hoạt và sản xuất, giúp người dân vừa an cư, vừa giữ được không gian sống quen thuộc gắn với nương rẫy, ruộng vườn.

Những ngôi nhà mới tại các khu tái định cư vùng thiên tai được đầu tư đồng bộ, bảo đảm an toàn và điều kiện sinh hoạt lâu dài cho người dân.

Tại khu tái định cư Lũng Lỳ 1 dành cho 7 hộ dân bị mất nhà ở hoàn toàn trong bão số 3, những căn nhà cấp 4 có diện tích gần 70 m², thiết kế 3 gian được xây dựng kiên cố. Mỗi căn trị giá 240 triệu đồng, nguồn kinh phí từ Ủy ban MTTQ tỉnh, sự chung tay của các nhà hảo tâm trong cả nước và sự góp sức, hiến đất của chính người dân trong xóm. Điều đặc biệt là khu tái định cư này được triển khai xây dựng ngay sau thiên tai và hoàn thành, bàn giao sau 3 tháng, kịp để các hộ dân đón Tết Nguyên đán. Bà Hoàng Mùi Pham, một trong những hộ chịu thiệt hại nặng nề khi vừa mất người thân, vừa mất nhà cửa và gia súc, lặng lẽ ngồi trong căn nhà mới đã được dựng lên sau bão - nơi những ký ức đau buồn vẫn còn đó, nhưng niềm tin đang dần được thắp lại. Bà chia sẻ: Sau khi bão xảy ra, gia đình tôi không nghĩ có ngày lại được ở trong căn nhà khang trang thế này. Những thứ mất mát thì không gì bù đắp được, nhưng có nhà mới, có chỗ ở an toàn, chúng tôi cũng yên tâm hơn để làm ăn, lo cho con cháu. Với bà con nơi đây, Tết năm nay là mùa xuân thứ hai kể từ ngày bão đi qua, nhưng là mùa xuân trọn vẹn hơn, khi nỗi lo về chỗ ở đã lùi lại phía sau.

Song song đó, khu tái định cư Lũng Lỳ 2 được triển khai cho 19 hộ dân sinh sống tại khu vực có nguy cơ sạt lở cao. Đây là bước đi mang tính phòng ngừa, nhằm hạn chế tối đa những thiệt hại có thể xảy ra trong tương lai. Mỗi hộ dân được hỗ trợ 90 triệu đồng từ Ủy ban MTTQ tỉnh, cùng nguồn xã hội hóa từ các nhà hảo tâm. Đến nay, hơn chục căn nhà với đầy đủ công trình phụ trợ đã hoàn thành và đưa vào sử dụng, các hộ còn lại đang tiếp tục hoàn thiện. Anh Hoàng Văn Mình, Bí thư Chi bộ xóm Lũng Lỳ cho biết: Trước đây, nhiều hộ sống ngay dưới chân núi, cứ mưa to là cả xóm thấp thỏm lo sạt lở. Nay được chuyển đến nơi ở mới an toàn, bà con yên tâm hơn rất nhiều. Việc xây dựng 2 khu tái định cư không chỉ giúp người dân có nhà ở, mà còn giúp ổn định tư tưởng, từng bước khôi phục cuộc sống sau thiên tai.

Hơn một năm sau bão, khu tái định cư Lũng Lỳ đi vào ổn định. Xuân này, giữa những dãy nhà mới, tiếng cười trẻ nhỏ đã trở lại. Những ngày cuối năm, người dân cùng nhau dọn dẹp nhà cửa, chỉnh trang không gian sinh hoạt, chuẩn bị đón tết trong tâm thế nhẹ nhõm hơn. Trước mỗi ngôi nhà, những lá cờ Tổ quốc được treo trang trọng, còn trong những căn bếp nhỏ, khói bếp quyện cùng sương sớm vùng cao gợi lại nhịp sống quen thuộc tưởng chừng đã đứt gãy. Không chỉ an cư, người dân đang từng bước ổn định sản xuất, gây dựng lại sinh kế để mùa xuân không chỉ đến sớm, mà còn ở lại lâu hơn trên mảnh đất này.

“An cư” sau thiên tai - chính sách mang hơi ấm mùa Xuân

Không chỉ riêng Lũng Lỳ, hành trình hồi sinh sau thiên tai đang hiện diện ở nhiều vùng đất từng chịu tổn thương. Thời gian qua, tỉnh quan tâm triển khai đồng bộ 16 dự án bố trí, ổn định dân cư vùng thiên tai tại các địa bàn thường xuyên chịu ảnh hưởng của lũ quét, sạt lở đất. Tổng mức đầu tư 182,3 tỷ đồng, trong đó, nguồn vốn dự phòng ngân sách Trung ương năm 2024 là 145 tỷ đồng, Quỹ cứu trợ tỉnh 37,3 tỷ đồng. Hiện nay, các khu tái định cư: Nà Tè, xóm Nà Ca, xã Bảo Lâm; Cà Lung, Nà Sích, Khuổi Sang, xã Cốc Pàng; Khau Piao, xóm Nà Luông, xã Quảng Lâm; xóm Nặm Pắt, xóm Phiêng Chầu 2, xóm Bản Ỏ, xã Huy Giáp… đã giúp gần 300 hộ dân từng sống trong vùng nguy cơ cao được di dời đến chỗ ở mới an toàn hơn.

Người dân từng bước khôi phục sinh kế, đưa sản xuất trở lại bình thường, tạo nền tảng cho cuộc sống ổn định, lâu dài.

Tại những khu tái định cư này, hạ tầng thiết yếu được đầu tư đồng bộ, từ mặt bằng dân cư, đường nội khu, điện, nước sinh hoạt đến các điều kiện phục vụ sản xuất và đời sống hằng ngày. Quan trọng hơn, người dân không chỉ có nơi ở mới mà còn yên tâm để bắt đầu lại sau những tháng ngày sống trong lo âu, tạm bợ. Những nền móng được dựng lên từ tro tàn bão lũ đã mang theo một mùa xuân rất khác: mùa xuân của sự an cư, của niềm tin được khôi phục sau mất mát. Điều này phản ánh rõ nét cách tiếp cận mang tính nhân văn, chủ động và lâu dài của tỉnh trong công tác khắc phục hậu quả thiên tai. Thay vì chỉ dừng lại ở hỗ trợ khẩn cấp, tỉnh xác định tái định cư an toàn, bền vững là giải pháp căn cơ để người dân thực sự ổn định cuộc sống, tránh tái diễn những mất mát đau lòng.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hoàng Văn Thạch khẳng định: Sau mỗi đợt thiên tai, tỉnh xác định ưu tiên hàng đầu là bảo đảm an toàn tính mạng và chỗ ở cho người dân. Các khu tái định cư được triển khai trên cơ sở lựa chọn vị trí an toàn, ổn định lâu dài, thuận lợi cho sinh hoạt và sản xuất, để người dân không còn phải sống trong tâm trạng lo lắng khi mùa mưa bão quay trở lại. Cùng với nguồn lực của Nhà nước, tỉnh huy động sự chung tay của Ủy ban MTTQ các cấp, các tổ chức, doanh nghiệp và nhà hảo tâm, qua đó đẩy nhanh tiến độ xây dựng, giúp bà con ổn định cuộc sống, từng bước khôi phục sản xuất, an tâm đón Tết trong những ngôi nhà mới.

Với những nền móng đã được dựng lên từ sau lũ dữ, mùa xuân ở Lũng Lỳ và ở nhiều vùng đất khác của Cao Bằng không chỉ là mùa của đất trời giao hòa, mà còn là mùa của sự hồi sinh. Từ những ngôi nhà mới, niềm tin được thắp lại, cuộc sống được nối dài bằng những việc làm cụ thể và đầy trách nhiệm. Giữa sắc xuân lan tỏa khắp núi rừng, những vùng đất từng chịu nhiều mất mát đang lặng lẽ hồi sinh, mang theo hy vọng về một tương lai an toàn, ổn định và bền vững hơn cho người dân vùng cao.

An Lê