Giao thông liên kết vùng thúc đẩy phát triển

Với quan điểm "giao thông đi trước một bước", Thái Nguyên tập trung hình thành các trục liên kết vùng chiến lược, mở rộng dư địa phát triển và nâng tầm vị thế trong cấu trúc khu vực.

Đường Hồ Chí Minh - trục dọc chiến lược

Tuyến đường Hồ Chí Minh đoạn Chợ Chu - ngã ba Trung Sơn dài 29km, tổng mức đầu tư hơn 1.665 tỷ đồng, là đoạn tuyến cuối cùng hoàn thiện trục giao thông huyết mạch xuyên Việt.

Được xây dựng theo tiêu chuẩn đường cấp III miền núi, quy mô hai làn xe, vận tốc thiết kế 60 km/h, tuyến đường giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong kết nối Thái Nguyên với Tuyên Quang và các tỉnh trung du, miền núi phía Bắc.

Việc dự án cơ bản thông tuyến, cho phép người dân lưu thông ngay trong dịp Tết Nguyên đán, đã tạo hiệu ứng xã hội tích cực. Giao thông thuận lợi giúp việc đi lại, vận chuyển nông sản, hàng hóa của người dân vùng cao được cải thiện rõ rệt, giảm chi phí và rút ngắn thời gian kết nối.

Ông Giàng Seo Ao, người dân thôn Vàng On, xã Hùng Lợi, tỉnh Tuyên Quang, chia sẻ: Việc tuyến đường được đầu tư và từng bước hoàn thiện đã mang lại thay đổi rõ rệt trong sinh hoạt và sản xuất. Thôn Vàng On có thế mạnh về kinh tế đồi rừng, còn khu vực Định Hóa có nhiều cơ sở chế biến lâm sản, tuyến đường đã tạo động lực quan trọng thúc đẩy kinh tế rừng ở địa phương.

Tuyến đường Hồ Chí Minh đoạn Chợ Chu - ngã ba Trung Sơn đang được thi công nút giao tiếp giáp xã Hùng Lợi (tỉnh Tuyên Quang).

Ở góc độ phát triển dài hạn, tuyến đường Hồ Chí Minh mang ý nghĩa dân sinh rõ nét, đồng thời giữ vai trò trục động lực của kinh tế vùng.

Theo ông Nghiêm Xuân Tường, Trưởng Phòng Kinh tế xã Định Hóa, tuyến đường giúp địa phương kết nối thuận lợi hơn với các trung tâm kinh tế, tạo điều kiện phát triển du lịch lịch sử - sinh thái gắn với ATK, đồng thời thúc đẩy tiêu thụ nông, lâm sản. Trên nền tảng hạ tầng được cải thiện, Định Hóa đang quy hoạch các cụm công nghiệp chế biến nông, lâm sản gắn với vùng nguyên liệu, qua đó nâng cao giá trị kinh tế lâm nghiệp và tạo động lực phát triển bền vững.

Từ ATK Định Hóa đến Na Hang, Lâm Bình và hồ Ba Bể, một không gian du lịch liên tỉnh đang từng bước hình thành, mở ra hướng phát triển dựa trên lợi thế sinh thái, lịch sử và văn hóa. Theo kế hoạch, toàn bộ Dự án sẽ được hoàn thành vào cuối quý II/2026, qua đó hoàn chỉnh trục kết nối dọc quan trọng của khu vực.

Nhiều tuyến đường liên kết vùng trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên được đầu tư nâng cấp, mở rộng, tạo điều kiện đẩy mạnh giao thương hàng hóa và liên kết kinh tế liên tỉnh.

Hành lang Đông - Tây và Vành đai 5 tạo động lực lan tỏa

Nếu đường Hồ Chí Minh giữ vai trò trục dọc chiến lược, thì tuyến đường liên kết vùng Thái Nguyên - Bắc Ninh - Phú Thọ lại mở ra hành lang phát triển theo hướng Đông - Tây, kết nối trực tiếp các trung tâm công nghiệp, logistics và dịch vụ lớn của vùng.

Tuyến đường dài hơn 42km, tổng mức đầu tư hơn 4.200 tỷ đồng, được xác định là cầu nối quan trọng của tam giác công nghiệp Thái Nguyên, Bắc Ninh và Phú Thọ. Khi Dự án được triển khai, nhiều địa phương dọc tuyến đã chủ động điều chỉnh quy hoạch, thu hút đầu tư và phát triển các khu đô thị, dịch vụ mới.

Theo ông Đỗ Quang Khải, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Nacico, tuyến đường liên kết vùng đã tạo cú hích quan trọng, giúp doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư thêm một dự án khu đô thị trong năm 2026. Hiện Dự án đang triển khai công tác giải phóng mặt bằng. Việc rút ngắn thời gian kết nối với Thủ đô Hà Nội đã góp phần nâng giá trị các dự án, đồng thời gia tăng sức hút đầu tư.

Tuyến đường liên kết, kết nối các tỉnh Bắc Ninh - Thái Nguyên - Phú Thọ (giai đoạn 1) được hoàn thành, đi vào khai thác, mở ra hành lang phát triển công nghiệp - đô thị - dịch vụ hiện đại trên địa bàn các tỉnh.

Ở góc độ quản lý địa phương, ông Nguyễn Văn Hưng, Chủ tịch UBND xã Vạn Phú, cho biết: Tuyến đường liên kết vùng tạo điều kiện thuận lợi thu hút đầu tư, đồng thời làm thay đổi tư duy phát triển của địa phương, chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang định hướng công nghiệp, dịch vụ gắn với đô thị hóa.

Trên thực tế, tuyến đường được triển khai theo 2 giai đoạn, trong đó Vạn Phú là điểm kết nối, trung chuyển quan trọng giữa các trục giao thông phía Nam. Từ lợi thế này, nhiều dự án đô thị, thương mại và dịch vụ đã và đang được đầu tư, góp phần định hình không gian phát triển mới của địa phương.

Đáng chú ý, việc đưa vào khai thác tuyến đường Vành đai 5 đoạn qua Thái Nguyên từ tháng 4-2025, với tiêu chuẩn cao tốc 5 làn xe, tổng vốn đầu tư gần 1.800 tỷ đồng, đã tạo bước chuyển quan trọng trong kết nối giao thông vùng.

Tuyến đường giúp giảm tải cho hệ thống giao thông hiện hữu, đồng thời mở ra hành lang công nghiệp, đô thị và dịch vụ hiện đại, phát huy lợi thế vị trí cửa ngõ phía Bắc Thủ đô Hà Nội.

Ông Nguyễn Đình Việt, Phó Trưởng Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh Thái Nguyên, đánh giá: Tuyến đường Vành đai 5 cho phép các khu công nghiệp của tỉnh kết nối trực tiếp với sân bay Nội Bài, cảng biển Hải Phòng và hệ thống cao tốc quốc gia, tạo lợi thế cạnh tranh rõ rệt trong thu hút đầu tư, đặc biệt đối với các dự án công nghệ cao…

Cụm công nghiệp Yên Lạc (xã Phú Lương) được xây dựng sát tuyến đường Thái Nguyên - Chợ Mới, thu hút nhiều doanh nghiệp đầu tư thứ cấp.

Trục dẫn dắt tăng trưởng

Theo Quy hoạch tỉnh Thái Nguyên thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, tỉnh lựa chọn phát triển theo cấu trúc 5 hành lang kinh tế. Trong đó, giao thông giữ vai trò trục dẫn dắt trong tổ chức không gian phát triển và phân bổ dòng chảy đầu tư.

Trục Bắc - Nam với cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên - Cao Bằng và Quốc lộ 3 được xác định là hành lang huyết mạch, mở rộng không gian liên kết của Thái Nguyên với vùng Thủ đô, các tỉnh Đông Bắc và cửa khẩu quốc tế, đồng thời tạo nền tảng phát triển hệ thống đường sắt kết nối Hà Nội theo hướng giao thông xanh, bền vững.

Từ trục động lực này, các hành lang còn lại được kích hoạt. Hành lang kinh tế sông Cầu trở thành trục phát triển đô thị, dịch vụ và sinh thái; các tuyến Đông - Tây như Quốc lộ 3B, Quốc lộ 280 và cao tốc Tuyên Quang - Thái Nguyên - Lạng Sơn mở ra không gian mới cho công nghiệp, logistics và du lịch.

Đặc biệt, hành lang Vành đai 5 cùng các tuyến liên kết vùng được xác lập như một vành đai công nghiệp, đô thị và dịch vụ, giữ vai trò lan tỏa tăng trưởng và tạo lực hút đầu tư quy mô lớn.

Dự án đường Bắc Kạn - hồ Ba Bể - Na Hang được tăng tốc thi công dù đang trong thời điểm giáp Tết Nguyên đán. Trong ảnh: Cầu Tà Han trên tuyến đường đã được thi công trên 60% khối lượng.

Song song với đầu tư hạ tầng, Thái Nguyên chủ động thúc đẩy liên kết thể chế với Bắc Ninh, Phú Thọ, Cao Bằng, lấy kết nối giao thông làm điểm tựa. Cách tiếp cận này cho thấy tư duy phát triển đã chuyển từ đơn lẻ theo địa giới hành chính sang phát triển trong cấu trúc vùng, trong đó giao thông giữ vai trò kết nối, dẫn dắt và lan tỏa động lực tăng trưởng.

Bà Dương Phương Hoa, Phó Giám đốc Sở Tài chính, cho rằng: Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được xây dựng trên cơ sở tham vấn đầy đủ ý kiến các bộ, ngành Trung ương, đặc biệt trong lĩnh vực giao thông, nhằm bảo đảm tính liên kết vùng. Cùng với đó là tăng cường phối hợp với các tỉnh lân cận như Bắc Ninh, Tuyên Quang, Phú Thọ, Cao Bằng để triển khai các dự án giao thông liên vùng, tạo động lực cho các hành lang kinh tế trọng điểm, hướng tới mục tiêu đến năm 2050 Thái Nguyên trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Từ đường Hồ Chí Minh đến các trục liên kết vùng và Vành đai 5, mỗi tuyến đường vừa kết nối không gian địa lý, vừa đánh thức tiềm năng phát triển, mở ra cơ hội và tương lai mới. Qua đó, Thái Nguyên cùng các địa phương lân cận bước vào giai đoạn phát triển sâu hơn về liên kết, nhanh hơn về vận động và bền vững hơn về thịnh vượng.

Chinh Lan - Phi Hùng