Giải quyết án bằng trách nhiệm và sự thấu đáo

Lấy đặc thù gia đình, trẻ em làm điểm tựa

Đằng sau mỗi vụ án hôn nhân, gia đình hay vụ án có người chưa thành niên không chỉ là những quan hệ pháp lý cần được phân định, mà còn là các mối quan hệ thân nhân, tình cảm và cuộc sống của những người trong gia đình.

Một phán quyết về quyền nuôi con, nghĩa vụ của cha mẹ hay trách nhiệm pháp lý của người chưa thành niên đều có thể tạo ra những tác động lâu dài.

Chính vì vậy, công tác xét xử tại Tòa Gia đình và Người chưa thành niên TAND tỉnh Cà Mau có những yêu cầu riêng. Thẩm phán phải vừa bảo đảm pháp luật được áp dụng chính xác, vừa có cách tiếp cận phù hợp với từng hoàn cảnh, hạn chế những tác động không cần thiết đối với các bên, nhất là trẻ em.

Bà Châu Minh Nguyệt, Chánh Tòa Gia đình và Người chưa thành niên TAND tỉnh Cà Mau

Theo bà Châu Minh Nguyệt, Chánh Tòa Gia đình và Người chưa thành niên TAND tỉnh Cà Mau, các vụ việc thuộc thẩm quyền thường gắn với mâu thuẫn gia đình, quan hệ nhân thân, tài sản và quyền nuôi con. Trong nhiều trường hợp, người chưa thành niên chịu tác động trực tiếp từ quá trình tố tụng.

Do đó, Thẩm phán không chỉ phải nghiên cứu kỹ hồ sơ, đánh giá chứng cứ khách quan mà còn phải lựa chọn cách thức tiếp xúc, hỏi, hòa giải phù hợp; tôn trọng đời tư và hạn chế làm gia tăng xung đột giữa các bên.

“Chất lượng giải quyết án của Tòa Gia đình không chỉ được nhìn ở một bản án đúng pháp luật mà còn ở cách Tòa án giải quyết vụ việc một cách nhân văn, thấu đáo, bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, nhất là phụ nữ và trẻ em”, bà Châu Minh Nguyệt chia sẻ.

Từ yêu cầu đó, đơn vị chú trọng quản lý vụ án ngay từ khi hồ sơ được thụ lý. Thẩm phán xác định rõ nội dung cần giải quyết, các thủ tục tố tụng phải thực hiện và thường xuyên kiểm tra các mốc thời gian.

Với những vụ việc phức tạp, các vấn đề có khả năng làm kéo dài thời gian giải quyết được nhận diện sớm. Thẩm phán chủ động trao đổi nghiệp vụ, phối hợp với các cơ quan liên quan và xử lý ngay những phần việc thuộc trách nhiệm của Tòa án.

Cách làm này giúp đơn vị giữ được sự cân bằng giữa tiến độ và chất lượng. Với án gia đình và người chưa thành niên, yêu cầu đặt ra là giải quyết nhanh nhưng không nóng vội; giải quyết kỹ nhưng không để hồ sơ kéo dài do nguyên nhân chủ quan.

Siết tiến độ, nâng chất lượng từ từng hồ sơ

Những tháng đầu năm 2026, Tòa Gia đình và Người chưa thành niên TAND tỉnh Cà Mau tập trung nguồn lực giải quyết án, đồng thời tăng cường kiểm soát tiến độ từng hồ sơ.

Đến nay, đơn vị đã thụ lý 175 vụ, việc; giải quyết 154 vụ, việc; còn 21 vụ, việc, đạt tỷ lệ 88%. Đáng chú ý, 100% án được giải quyết trong thời hạn tố tụng, không có án quá hạn luật định.

Trong đó, án hôn nhân và gia đình thụ lý 132 vụ, việc; giải quyết 117 vụ, việc; còn 15 vụ, việc, đạt tỷ lệ 88,6%. Án hình sự thuộc thẩm quyền thụ lý 43 vụ, việc; đã giải quyết 37 vụ, việc; còn 6 vụ, việc, đạt tỷ lệ 86,05%.

Để có kết quả này, đơn vị tập trung quản lý công việc từ từng hồ sơ. Thẩm phán phải nắm rõ vụ việc đang ở khâu nào, còn nội dung gì cần thực hiện và thời hạn giải quyết ra sao, từ đó chủ động sắp xếp công việc, hạn chế tình trạng hồ sơ bị dồn vào cuối kỳ.

Tòa Gia đình và Người chưa thành niên TAND tỉnh Cà Mau chú trọng cách tiếp cận phù hợp với từng vụ việc, nhất là những vấn đề liên quan đến phụ nữ, trẻ em

Tinh thần này được đẩy mạnh trong “Chiến dịch 90 ngày giải quyết đơn, án”. Toàn bộ hồ sơ được rà soát, phân loại; những vụ việc đủ điều kiện được tập trung giải quyết dứt điểm, trong khi các hồ sơ còn vướng mắc được xác định nguyên nhân để có phương án xử lý.

Theo bà Châu Minh Nguyệt, chiến dịch tạo yêu cầu rõ về kỷ luật tiến độ và trách nhiệm đối với từng hồ sơ. Những phần việc có thể hoàn thành được tập trung xử lý; những vấn đề cần phối hợp được chủ động đôn đốc, qua đó hạn chế tình trạng công việc dồn vào cuối kỳ.

Điểm đáng chú ý là đơn vị không xem chiến dịch đơn thuần như một đợt cao điểm về số lượng án được giải quyết. Qua rà soát từng hồ sơ, đội ngũ Thẩm phán, Thư ký nâng cao ý thức về thời hạn, chủ động nhận diện khó khăn và tìm hướng tháo gỡ.

Thực tế, một số vụ việc vẫn phải xác minh, thu thập chứng cứ, giám định, định giá hoặc chờ kết quả phối hợp từ cơ quan khác. Những vụ án có nhiều tình tiết liên quan đến quan hệ gia đình, tài sản hoặc quyền lợi của người chưa thành niên càng đòi hỏi sự thận trọng trong đánh giá.

Để hạn chế thời gian chờ đợi không cần thiết, đơn vị chủ động đôn đốc, phối hợp và xử lý ngay những thủ tục thuộc trách nhiệm của Tòa án. Khi phát sinh vấn đề, Thẩm phán chủ động nghiên cứu, trao đổi nghiệp vụ để thống nhất hướng xử lý phù hợp.

Theo Chánh tòa Tòa Gia đình và Người chưa thành niên TAND tỉnh Cà Mau, kết quả đạt được là sự nỗ lực, đoàn kết và tinh thần trách nhiệm của tập thể Thẩm phán, Thư ký, cán bộ, công chức trong đơn vị. Đặc thù công việc đòi hỏi mỗi cán bộ không chỉ vững chuyên môn, nghiệp vụ mà còn phải có kỹ năng ứng xử, sự kiên trì và trách nhiệm cao trong từng vụ việc.

Thời gian tới, đơn vị tiếp tục tăng cường trao đổi nghiệp vụ, nâng cao chất lượng xét xử, kiểm soát chặt tiến độ và chú trọng kỹ năng giải quyết các vụ án có tính chất đặc thù. Những hồ sơ phức tạp được nhận diện, tháo gỡ ngay từ đầu; những vấn đề còn có cách hiểu khác nhau được tăng cường trao đổi để thống nhất trong áp dụng pháp luật.

Mục tiêu đến cuối năm 2026, Tòa Gia đình và Người chưa thành niên TAND tỉnh Cà Mau phấn đấu đạt tỷ lệ 100% đối với án hình sự thuộc thẩm quyền; án hôn nhân và gia đình đạt trên 90%, vượt chỉ tiêu của ngành.

Với đặc thù của lĩnh vực này, hoàn thành chỉ tiêu về tiến độ phải đi cùng với yêu cầu giữ vững chất lượng xét xử. Mỗi vụ án cần được xem xét khách quan, đúng pháp luật, phù hợp với hoàn cảnh và bảo vệ tốt nhất quyền, lợi ích hợp pháp của những người liên quan, nhất là phụ nữ và trẻ em.

Từ cách quản lý sát từng hồ sơ, chủ động tháo gỡ vướng mắc đến chú trọng đặc thù của từng vụ án, Tòa Gia đình và Người chưa thành niên TAND tỉnh Cà Mau đang từng bước xây dựng phương pháp làm việc phù hợp với lĩnh vực xét xử đặc thù.

Với tinh thần giải quyết án bằng trách nhiệm và sự thấu đáo, tập thể đơn vị tiếp tục nỗ lực hoàn thành các chỉ tiêu đề ra, nâng cao chất lượng xét xử và góp phần bảo đảm tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em.