Giải pháp nào 'lên đời' hộ kinh doanh?

Gỡ rào cản, tạo động lực

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm cho biết, khu vực kinh tế tư nhân đang ngày càng khẳng định vai trò là động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế. Trong đó, khu vực hộ kinh doanh với số lượng đông đảo, phân bổ rộng khắp các địa phương, chính là nguồn “đầu vào” then chốt để hiện thực hóa mục tiêu có 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030.

“Việc chuyển đổi từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp còn chậm do lo ngại gia tăng nghĩa vụ thuế, chi phí tuân thủ. Phần lớn hộ kinh doanh hoạt động theo mô hình gia đình, quy mô nhỏ, quen với phương thức quản lý đơn giản. Khi đứng trước yêu cầu quản trị doanh nghiệp, quản lý tài chính - kế toán, lao động và tuân thủ pháp luật, không ít hộ có tâm lý e ngại rủi ro khi lớn lên”, Thứ trưởng Bộ Tài chính nói.

Nhận thức rõ khó khăn trên, năm 2026, Bộ Tài chính sẽ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp thực chất tạo động lực và niềm tin cho hộ kinh doanh. Trước hết, Bộ Tài chính rà soát, hoàn thiện khung pháp lý về hộ kinh doanh theo hướng thu hẹp tối đa khoảng cách tổ chức quản trị, chế độ tài chính kế toán giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp; xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp, khả thi.

Theo ông Tâm, việc thúc đẩy chuyển đổi hộ kinh doanh lên doanh nghiệp nhằm mở rộng không gian phát triển, tạo điều kiện cho khu vực này bứt phá mạnh mẽ, bền vững hơn.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm. Ảnh: MOF.

Việc bỏ thuế khoán đối với hộ kinh doanh minh bạch hóa hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh và bình đẳng, đồng thời thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp.

Song song với đó, Bộ Tài chính tiếp tục triển khai các chính sách hỗ trợ theo Nghị quyết số 198/2025/QH15 như: miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong những năm đầu sau khi thành lập; bãi bỏ lệ phí môn bài; hỗ trợ tiếp cận tín dụng; cung cấp miễn phí các nền tảng số và phần mềm kế toán dùng chung. Những chính sách này sẽ giúp giảm chi phí, hạn chế rủi ro trong giai đoạn chuyển đổi.

"Quan điểm nhất quán của Bộ Tài chính: Chuyển đổi không phải để quản chặt hơn mà để mở ra không gian phát triển lớn hơn cho hộ kinh doanh. Khi trở thành doanh nghiệp, hộ kinh doanh sẽ có cơ hội tiếp cận tốt hơn nguồn vốn, công nghệ, thị trường và chính sách hỗ trợ của Nhà nước", ông Tâm khẳng định.

Chuẩn hóa dữ liệu hộ kinh doanh

Theo Cục Thuế, tổng nguồn thu ngân sách từ hộ kinh doanh năm 2025 gần 33.000 tỷ đồng, tăng 37,5% so với năm 2024. Các địa phương có số hộ kinh doanh tăng trưởng lớn như: TPHCM, Hà Nội, Thanh Hóa, Ninh Bình. Trong chiến dịch 60 ngày chuyển đổi thuế khoán sang kê khai cuối năm 2025, hơn 3.200 hộ kinh doanh chuyển đổi mô hình hoạt động lên doanh nghiệp.

Ông Mai Sơn - Phó cục trưởng Cục Thuế - cho biết, trong năm 2026, ngành Thuế chuyển đổi toàn diện từ phương thức thuế khoán sang phương thức kê khai đối với hộ kinh doanh. Ngành thuế hiểu rõ mong muốn của các hộ kinh doanh là chấp hành tốt pháp luật và nghĩa vụ thuế, song nhiều trường hợp còn thiếu công cụ, kỹ năng và chưa quen với phương thức kê khai điện tử.

Cán bộ thuế tuyên truyền, hướng dẫn hộ kinh doanh kê khai thuế.

Vì vậy, quan điểm xuyên suốt của ngành Thuế là hỗ trợ, đồng hành và hướng dẫn cụ thể, theo phương châm "cầm tay chỉ việc". Từ đó nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất để hộ, cá nhân kinh doanh yên tâm và tự tin khi thực hiện nghĩa vụ thuế theo phương thức kê khai.

“Ngành thuế tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, tiếp tục hoàn thiện, nâng cấp phát triển các nền tảng hỗ trợ hộ kinh doanh. Cơ quan thuế nâng cao chất lượng dịch vụ công trực tuyến, công cụ hỗ trợ kê khai, nộp thuế trên nền tảng số, giảm tối đa thao tác thủ công cho hộ kinh doanh. Việc sử dụng Etax Mobile và các dịch vụ điện tử được mở rộng. Tích hợp, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu hộ kinh doanh trên toàn quốc”, ông Sơn nói.

Theo Ban Nghiệp vụ - Cục Thuế, công tác quản lý, chuẩn hóa dữ liệu hộ kinh doanh tiếp tục được đẩy mạnh. Đến hết năm 2025, ngành Thuế đang quản lý khoảng 4,1 triệu hộ kinh doanh, tăng khoảng 400.000 hộ, tương ứng 10,6% so với năm 2024. Đã có 100% số hộ thuộc diện phải rà soát đã được nhập thông tin vào cơ sở dữ liệu, tạo tiền đề quan trọng cho quản lý rủi ro.

Quỳnh Nga