Giải ngân đầu tư công 8 tháng đạt 50,5% kế hoạch cả năm

Tiến độ giải ngân còn chậm

Trong tổng số vốn đã giải ngân, vốn đầu tư thực hiện do Trung ương quản lý ước đạt 75.900 tỷ đồng, bằng 48,2% kế hoạch năm; vốn đầu tư thực hiện do địa phương quản lý ước đạt 470.900 tỷ đồng, bằng 50,9% kế hoạch năm. Quy mô và tiến độ giải ngân cho thấy khu vực địa phương đang giữ vai trò chủ lực trong đưa nguồn vốn ngân sách vào nền kinh tế.

Tính đến hết tháng 8, có 9 bộ, cơ quan trung ương và 20 địa phương có tỷ lệ giải ngân cao hơn mức bình quân chung của cả nước. Trong số đó có nhiều đơn vị vừa đạt tiến độ tốt, vừa giải ngân khối lượng vốn lớn. Hà Nội tiếp tục dẫn đầu về giá trị giải ngân với khoảng 89.900 tỷ đồng; tiếp đến là TP Hồ Chí Minh với khoảng 81.300 tỷ đồng...

Tuy nhiên, bức tranh giải ngân vẫn chưa đồng đều. Hiện vẫn còn 24 bộ, cơ quan trung ương và 14 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới mức bình quân chung của cả nước. Trong đó, 6 bộ, cơ quan trung ương có tỷ lệ giải ngân dưới 10% hoặc chưa giải ngân.

Dự án đường Vành đai 1 Hà Nội đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục có tổng vốn đầu tư hơn 7.200 tỷ đồng đã thông xe kỹ thuật. Ảnh: Thế Đoàn/Báo Tin tức và Dân tộc

Theo Bộ Tài chính, một trong những khó khăn lớn đang tác động đến tiến độ giải ngân là tình trạng thiếu hụt và biến động giá nguyên vật liệu xây dựng.

Nguồn cung đá, cát xây dựng và một số vật liệu khác tại nhiều khu vực vẫn khan hiếm, ảnh hưởng đến khả năng tổ chức thi công của các nhà thầu. Trong khi đó, giá nhiều loại nguyên vật liệu và nhiên liệu tăng so với thời điểm mời thầu khiến một số chủ đầu tư phải điều chỉnh, đàm phán lại hợp đồng, phát sinh thêm thủ tục và kéo dài thời gian thực hiện.

Bên cạnh đó, giải phóng mặt bằng cũng là một trong những nút thắt lớn. Vướng mắc không chỉ nằm ở việc xác định giá đất và nguồn gốc đất mà còn liên quan đến thay đổi chính sách bồi thường, bố trí tái định cư và sự đồng thuận của người dân.

Ngoài ra, trong tháng 8, mưa lớn kéo dài tại nhiều địa phương khiến việc thi công, vận chuyển vật liệu và nghiệm thu khối lượng hoàn thành bị gián đoạn. Tại một số địa phương miền núi phía Bắc, Bắc Trung Bộ và Tây Nguyên, mưa lũ, sạt lở còn gây chia cắt giao thông, hạn chế khả năng huy động nhân lực và máy móc đến công trường.

Bên cạnh những yếu tố khách quan, Bộ Tài chính cũng chỉ ra những hạn chế trong công tác chuẩn bị và tổ chức thực hiện dự án. Việc lập kế hoạch của một số bộ, ngành, địa phương chưa sát với khả năng thực hiện; chất lượng chuẩn bị đầu tư chưa cao dẫn đến phải điều chỉnh kế hoạch vốn nhiều lần.

Một số dự án khởi công mới phải dành nhiều thời gian trong những tháng đầu năm để lập, thẩm định, phê duyệt hồ sơ và lựa chọn nhà thầu. Một số dự án lớn, có tính chất phức tạp cần tham vấn nhiều cấp, nhiều ngành nên chưa thể triển khai ngay.

Đối với các dự án ODA, quy trình giải ngân và đấu thầu theo yêu cầu của nhà tài trợ vẫn là một trở ngại. Một số dự án khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cũng gặp khó do sử dụng công nghệ chuyên sâu, thiết bị đặc thù hoặc công nghệ trong nước chưa làm chủ được...

Tập trung tháo gỡ điểm nghẽn

Để hoàn thành giải ngân 100% số vốn được giao, tạo động lực quan trọng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026, Bộ Tài chính đề nghị các địa phương có mỏ vật liệu rà soát, nâng công suất khai thác các mỏ đang hoạt động, đồng thời tháo gỡ thủ tục để cấp phép mỏ mới và gia hạn các mỏ còn trữ lượng. Các địa phương cần ưu tiên nguồn vật liệu cho các công trình trọng điểm quốc gia, nhất là các dự án tại khu vực phía Nam.

Về phía Bộ Xây dựng cần theo dõi sát diễn biến thị trường, tăng cường quản lý giá vật liệu, nghiên cứu cơ chế điều phối nguồn vật liệu giữa các địa phương và các giải pháp sử dụng vật liệu thay thế nhằm giảm áp lực lên những nguồn tài nguyên đang thiếu hụt.

Đối với công tác giải phóng mặt bằng, Bộ Tài chính đề nghị chính quyền địa phương tiếp tục tăng cường tuyên truyền, vận động, giải thích rõ chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Các địa phương cũng cần đẩy nhanh tiến độ xây dựng các khu tái định cư, tạo điều kiện để người dân ổn định cuộc sống và bàn giao mặt bằng cho dự án.

Dự án đường Vành đai 2,5 Hà Nội đoạn qua Cầu Giấy tăng tốc về đích trong quý IV/2026. Ảnh: Thế Đoàn/Báo Tin tức và Dân tộc

Các bộ, cơ quan trung ương và địa phương khẩn trương hoàn thiện thủ tục đầu tư đối với số vốn mới được giao bổ sung và số vốn chưa phân bổ chi tiết, bảo đảm đủ điều kiện để phân bổ vốn cho từng nhiệm vụ, dự án.

Cùng với đó, Bộ Tài chính đề nghị các bộ, cơ quan trung ương và địa phương tăng cường kỷ luật trong xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện. Các cơ quan cần bố trí vốn sát hơn với khả năng triển khai, giải ngân; đồng thời rà soát những dự án không có khả năng giải ngân hoặc giải ngân chậm để kịp thời điều chuyển vốn sang các dự án có tiến độ tốt và có nhu cầu vốn.

Các cơ quan tăng cường kiểm tra hiện trường, yêu cầu chủ đầu tư và nhà thầu huy động đầy đủ nhân lực, máy móc, thiết bị thi công các dự án trọng điểm. Trước diễn biến thời tiết phức tạp, các đơn vị cần chủ động điều chỉnh kế hoạch thi công, tranh thủ tổ chức thi công bù khi điều kiện thời tiết thuận lợi.

Đặc biệt, Bộ Tài chính đề nghị các chủ đầu tư không để khâu thanh toán trở thành điểm nghẽn làm chậm tiến độ chung. Chủ đầu tư cần lập hồ sơ thanh toán ngay khi có khối lượng hoàn thành được nghiệm thu, tránh tình trạng dồn hồ sơ vào cuối tháng hoặc những tháng cuối năm.