Giai điệu mùa xuân

Những khúc ca mùa xuân, mừng Đảng quang vinh được cất vang trong những ngày đầu năm mới.

Khúc ca mừng Đảng, mừng xuân

Sự trùng hợp ngẫu nhiên của lịch sử khi Đảng ra đời vào mùa xuân đã tạo nên một dòng chảy âm nhạc cách mạng vừa hào hùng, vừa lãng mạn. Viết về xuân cũng là viết về niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng, và ngợi ca Đảng cũng chính là ngợi ca sức sống vĩnh cửu, tươi trẻ của mùa xuân.

Nhắc đến dòng chảy ấy, trái tim người yêu nhạc không khỏi bồi hồi khi giai điệu của “Đảng đã cho ta một mùa xuân” vang lên. Nhạc sỹ Phạm Tuyên đã bắt trọn được cái thần thái hồ hởi, náo nức của cả một dân tộc đang vươn mình ra ánh sáng. “Đảng đã cho ta một mùa xuân đầy ước vọng/Một mùa xuân tươi tràn ánh sáng khắp nơi nơi”.

Nếu Phạm Tuyên mang đến một mùa xuân rực rỡ ánh sáng, thì Văn Cao lại dẫn người nghe vào một không gian mùa xuân tĩnh tại, sâu lắng và đầy chiêm nghiệm với “Mùa xuân đầu tiên”. Được viết theo nhịp Valse dìu dặt, ca khúc như một thước phim quay chậm về những ngày hòa bình đầu tiên của đất nước. “Rồi dặt dìu mùa xuân theo én về/Mùa bình thường mùa vui nay đã về”. Hai chữ “bình thường” được Văn Cao đặt xuống nhẹ bẫng mà nặng trĩu ân tình. Đó là khát vọng về sự bình yên giản dị sau bao nhiêu năm khói lửa.

Và dòng chảy mùa xuân ấy không bao giờ ngưng nghỉ. Nó được tiếp nối bởi những nhạc sỹ thế hệ sau với những cảm nhận tinh tế, mang hơi thở đương đại. Đó là một mùa xuân nồng nàn, quyến rũ trong “Lắng nghe mùa xuân về” của Dương Thụ. Không hô hào khẩu hiệu, nhạc sỹ mượn hình ảnh “giọt mưa nào rơi thật êm”, “mầm non mùa xuân đang hé” để nói lên sự sinh sôi của tình yêu và tuổi trẻ. Hay như trong “Khúc giao mùa” của Huy Tuấn, thời khắc chuyển giao năm cũ - năm mới được khắc họa rộn ràng nhưng cũng đầy lưu luyến. Những ca khúc ấy đã làm trẻ hóa giai điệu mùa xuân, đưa tình yêu đôi lứa hòa chung vào tình yêu đất nước, tạo nên một bức tranh âm nhạc đa diện, nhiều màu sắc.

Vườn xuân âm nhạc ấy còn trăm hoa đua nở với biết bao giai điệu thân thương khác đã in hằn trong ký ức nhiều thế hệ. Mỗi ca khúc như một cánh én nhỏ báo hiệu xuân sang!

Thanh âm mùa xuân xứ Tuyên

Thanh âm mùa xuân xứ Tuyên hòa chung cùng dòng nhạc mùa xuân ấy nhưng vẫn giữ trọn vẹn bản sắc riêng biệt với những nốt luyến láy mang hồn cốt của đá núi và sự êm đềm của dòng Lô, dòng Gâm chảy mãi.

Nếu ai đã một lần lắng lòng với “Về Tuyên Quang đi em” của bộ đôi nhạc sỹ Hải Dương và Duy Khánh, hẳn sẽ khó lòng chối từ lời mời gọi thiết tha về miền đất sơn thủy hữu tình này. Ca khúc tựa như một bức tranh thủy mặc được dệt bằng âm thanh, nơi có “Dòng Lô xanh êm trôi/ Tiếng sáo chiều, tiếng đàn gọi người thương”. Giai điệu ấy dẫn lối người nghe lãng du từ đỉnh Pác Tạ mây phủ mộng mơ, qua Thác Bản Ba rì rào lời hẹn ước, rồi lạc vào chốn Động Tiên lung linh huyền ảo. Và trong bức tranh thiên nhiên tuyệt mỹ ấy, ta nghe thấy cả nhịp thở của cuộc sống mới, nơi dòng điện bừng sáng bản làng và niềm vui được mùa rộn rã: “Chim én về cho mùa màng tươi tốt”.

Ngược dòng về miền quê Chiêm Hóa, nhạc sỹ Ngọc Khanh lại “thu” cả không gian lễ hội rực rỡ vào ca khúc “Mùa xuân em đi hội Lồng Tông”. Nghe bài hát, người ta như thấy tiếng trống hội đang đập thình thịch trong lồng ngực: “Tùng tùng em đi hội xuân... tiếng trống rộn vang khắp núi rừng vang lên tiếng tùng tùng”. Dường như dòng Gâm giang lúc này cũng không còn trầm mặc, mà trở nên “xốn xang nghe tiếng trống hội”, hân hoan đón dòng người từ muôn phương đổ về “như rừng hoa của núi”. Cùng chung mạch nguồn cảm hứng ấy, các nhạc sỹ Tăng Thình và Lê Ngọc lại chọn cách khai thác chất liệu dân ca đằm thắm để gọi xuân về. Nếu Lê Ngọc khắc họa nét đẹp văn hóa truyền thống qua “Hội xuân” và “Tìm về hội xuân”, thì Tăng Thình lại ru lòng người vào sự mê đắm của những làn điệu dân ca trong “Cùng em trẩy hội”. Lời ca dẫn dắt ta đi từ hội Lồng Tông đến hội chọi trâu, nơi “nắng xuân tươi hồng lòng người hân hoan”.

Và sẽ là thiếu sót lớn nếu nhắc đến nhạc xuân xứ Tuyên mà không nhắc tới nhạc sỹ Tân Điều - người “nhạc trưởng” tài hoa của núi rừng. Ông có những nét vẽ rất tài tình về mùa xuân với nhiều cung bậc cảm xúc: Khi thì tươi mới, rạng ngời và đầy khí thế trong “Đánh thức mùa xuân” với hình ảnh “Nắng mới non tơ dịu dàng/Cánh én đang khâu đất trời... Cờ Tổ quốc bay bay”; lúc lại đằm thắm, tình tứ trong “Tháng Giêng” (phổ thơ Vũ Tuấn) hay “Áo chàm đi hội” (phổ thơ Mã Văn Tính). Trong những nhạc phẩm này, tiếng đàn Tính và điệu Then được làm mới, vừa hiện đại vừa dân tộc, gợi lên hình ảnh thiếu nữ Tày duyên dáng trong sắc áo chàm, e ấp bên sắc trắng tinh khôi của hoa lê Hồng Thái.

Nhạc sỹ Đào Hữu Thi với tác phẩm “Mùa xuân lên Hà Giang” đã mang đến một góc nhìn rất khác về vùng đất địa đầu Tổ quốc. Không chỉ có đá núi khô cằn, Hà Giang trong nhạc Đào Hữu Thi mềm mại đến ngỡ ngàng: “Mây như dải lụa vòng, dải lụa vòng quanh núi ớ ơ”. Lời mời gọi trong bài hát tha thiết như lời tâm tình của người em gái vùng cao: “Em muốn mời anh lên Hà Giang/Mời anh lên Đồng Văn quê hương em đó/Giữa mùa xuân, giữa mùa xuân hoa nở”.

Góp thêm vào bức tranh xuân rực rỡ ấy là “Xuống chợ mùa yêu” - một sự kết hợp ăn ý giữa nhạc sỹ Quỳnh Hợp và nhà thơ Trang Hà. Mang đậm âm hưởng dân gian miền núi với tiết tấu rộn ràng, ca khúc tựa như men say mời gọi, đưa người nghe lạc vào phiên chợ tình nồng nàn, nơi có tiếng khèn môi réo rắt và sắc váy hoa xúng xính giữa đại ngàn: “Cái bụng em rối bời, con mắt ngời màu nắng/Vó ngựa mộng đêm vắng, lời yêu gửi mây bay/Hỡi hồn ta có hay ruột gan như lửa đốt/Chợ tình mình hò hẹn cuốn nhau vào cơn say”.

Khi những cánh đào phai đã thắp lửa trên triền núi, cũng là lúc những giai điệu mùa xuân ngân vang, giục giã lòng người. Hãy để những nốt nhạc ấy sưởi ấm tâm hồn, tiếp thêm năng lượng để chúng ta bước vào một năm mới rực rỡ, thành công!

Giang Lam