Giấc mơ Bắc Kinh không còn hấp dẫn giới trẻ Trung Quốc

Người trẻ đạp xe trên một con phố ở Bắc Kinh. Ảnh: Công Tuyên/ Pv TTXVN tại Bắc Kinh

Thời phong kiến, các sĩ tử từ khắp nơi đổ về Bắc Kinh để tham dự kỳ thi khoa cử. Những thập niên gần đây, khi nền kinh tế Trung Quốc tăng trưởng mạnh mẽ, các sinh viên mới tốt nghiệp, doanh nhân và lao động nhập cư cũng nối bước nhau đến thủ đô với hy vọng xây dựng tương lai.

Anh Wang Lei, 29 tuổi, là một trong số đó. Sinh ra tại tỉnh Hà Bắc, địa phương giáp với Bắc Kinh, anh vẫn nhớ như in chuyến đi đầu tiên đến thủ đô khi còn nhỏ. “Khi đến ga đường sắt Bắc Kinh, tôi và một người bạn lần đầu nhìn thấy một tòa nhà chọc trời cao vút. Khi ấy tôi đã nói với bạn rằng sau này lớn lên nhất định sẽ đứng trên đỉnh tòa nhà đó”, Wang kể lại.

Năm 2020, anh Wang chuyển đến Bắc Kinh và làm việc trong lĩnh vực bất động sản - khi đó vẫn được coi là một trong những ngành mang lại thu nhập hấp dẫn nhất tại Trung Quốc. Giống như hàng triệu người trước mình, anh tin rằng chỉ cần nỗ lực làm việc, thành công sẽ đến. Tuy nhiên, sau sáu năm, những kỳ vọng ấy gần như tan vỡ. Wang cho rằng tương lai của mình giờ đây không còn nằm ở thành phố từng khiến anh say mê.

Thành phố của những người nhập cư

Kỳ tích tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc được tạo nên từ một trong những làn sóng di cư lớn nhất trong lịch sử nhân loại. Hàng trăm triệu người rời nông thôn và các đô thị nhỏ để đến những thành phố phát triển nhanh, góp phần tạo nên nhiều thập niên tăng trưởng ấn tượng.

Ít nơi phản ánh rõ sự chuyển mình ấy như Bắc Kinh. Dân số thành phố đã gần gấp đôi kể từ năm 1990, tăng từ khoảng 11 triệu người lên gần 22 triệu người. Với nhiều người đến từ các vùng xa, việc sở hữu một địa chỉ cư trú tại Bắc Kinh từng được xem là biểu tượng của thành công. Song trong những năm gần đây, xu hướng này đã bắt đầu thay đổi.

Đà tăng trưởng kinh tế hai con số tưởng chừng không thể ngăn cản của Trung Quốc đã chậm lại xuống mức thấp nhất trong nhiều thập niên. Cuộc khủng hoảng của thị trường bất động sản - từng là một trong những trụ cột của nền kinh tế - cùng với đại dịch COVID-19 đã làm suy giảm niềm tin của doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Nhiều gia đình từng dành phần lớn tài sản để đầu tư vào bất động sản chứng kiến giá nhà giảm mạnh, khiến giá trị tài sản thu hẹp và cảm giác giàu có cũng dần biến mất. Trong khi đó, đại dịch COVID-19 và các biện pháp hạn chế đi kèm khiến nhiều người nhận ra rằng họ cần tích lũy nhiều hơn để phòng ngừa những biến cố bất ngờ.

Người dân thắt chặt chi tiêu, doanh nghiệp hạn chế mở rộng hoạt động và thị trường lao động ngày càng cạnh tranh.

Kế hoạch gây dựng sự nghiệp của Wang tại Bắc Kinh cũng nhanh chóng đổ vỡ. “Thị trường bất động sản lúc đó rất ảm đạm. Áp lực quá lớn nên tôi quyết định nghỉ việc”, anh nói.

Hiện Wang làm nghề tự do, đồng thời góp vốn cùng bạn bè mở một quán bar nhỏ. Công việc mới linh hoạt hơn, nhưng áp lực tài chính vẫn không hề giảm.

“Rất nhiều người xung quanh tôi, từ đồng nghiệp đến bạn bè, đều đang chịu áp lực tương tự. Thu nhập của họ đơn giản là không đủ để trang trải cuộc sống. Nếu tính thêm chi phí hẹn hò, tiền thuê nhà và thỉnh thoảng đi du lịch, số tiền kiếm được càng trở nên eo hẹp”, Wang chia sẻ.

Rời Bắc Kinh và lựa chọn “nằm yên”

Quang cảnh các tòa nhà chọc trời của Khu trung tâm thương mại ở Bắc Kinh, thủ đô của Trung Quốc. Ảnh: Tân Hoa xã

Trên mạng xã hội Trung Quốc, các bài đăng gắn với chủ đề “rời Bắc Kinh” đang thu hút sự quan tâm lớn, khi ngày càng nhiều người trẻ chia sẻ quyết định rời khỏi thủ đô.

Phần lớn đều đưa ra những lý do tương tự: giá nhà quá cao, môi trường cạnh tranh khốc liệt và triển vọng nghề nghiệp nhiều bất định. Còn với Wang, đây ngày càng trở thành một quyết định mang tính thực tế.

“Nếu chi từng ấy tiền ở một thành phố khác, có lẽ tôi sẽ có chất lượng cuộc sống tốt hơn”, anh nói. Dẫu vậy, quyết định này không hề dễ dàng. Wang thừa nhận vẫn tồn tại quan niệm cho rằng rời Bắc Kinh đồng nghĩa với thất bại và “mất thể diện”.

Tuy nhiên, theo anh, cách suy nghĩ ấy đang dần thay đổi, đặc biệt trong giới trẻ. Ngày càng nhiều người không còn muốn theo đuổi một hệ thống mà theo họ, cái giá phải trả cho thành công đã trở nên quá đắt đỏ.

Trong nhiều năm, văn hóa làm việc “996” - làm từ 9 giờ sáng đến 9 giờ tối, sáu ngày mỗi tuần - được xem là sự đánh đổi tất yếu đối với những ai muốn vươn lên. Quan điểm này từng được nhiều doanh nhân nổi tiếng như Jack Ma, nhà sáng lập tập đoàn công nghệ Alibaba, công khai ủng hộ.

Các thế hệ lớn tuổi ở Trung Quốc cũng thường tự hào về tinh thần “chịu khổ” (“chi ku” - “ăn đắng”) để vượt qua khó khăn và đạt được thành công.

Tuy nhiên, khi tăng trưởng kinh tế chậm lại và cạnh tranh ngày càng gay gắt, quan niệm đó dần thay đổi, kéo theo sự xuất hiện của xu hướng “tang ping” hay “nằm yên”.

Thuật ngữ này xuất hiện từ năm 2021 để chỉ những người trẻ từ chối cuộc cạnh tranh khốc liệt, lựa chọn lối sống đơn giản thay vì không ngừng chạy theo mức lương cao hơn hoặc những chuẩn mực thành công truyền thống.

Thành công được định nghĩa lại

Đó cũng là lựa chọn ngày càng hấp dẫn đối với Wang, nhất là khi anh chứng kiến nhiều bạn bè đã rời Bắc Kinh. “Tôi nhận ra những người chuyển đến sống ở các thành phố khác dường như hạnh phúc hơn tôi. Họ chịu ít áp lực và lo âu hơn rất nhiều. Cuộc sống của tôi không thể thoải mái và tự do như họ”, anh nói.

Wang bác bỏ quan điểm cho rằng rời Bắc Kinh đồng nghĩa với việc từ bỏ khát vọng. “Đúng là có những người trẻ không muốn nỗ lực, nhưng cũng có rất nhiều người vẫn sẵn sàng làm việc chăm chỉ. Chỉ là chúng tôi cần thích nghi với thực tế hiện nay”, anh chia sẻ.

Với Wang, rời Bắc Kinh đồng nghĩa với việc chấp nhận rằng giấc mơ thời thơ ấu của anh đã thay đổi. Nếu trước đây anh được dạy rằng thành công là đặt chân tới những đô thị lớn nhất Trung Quốc, thì giờ đây, thành công đơn giản là tìm được một nơi có thể thực sự hít thở, sống bền vững và xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn.

Vân Khánh/Báo Tin tức và Dân tộc (Theo Al Jazeera)