Gần 2 triệu vệ tinh đe dọa bầu trời đêm

Theo phóng viên TTXVN tại Paris, nghiên cứu trên cho biết kể từ năm 2019 đã có khoảng 14.000 vệ tinh được phóng lên quỹ đạo, phần lớn thuộc hệ thống Starlink của SpaceX. Tính cả các vệ tinh ngừng hoạt động và rác thải không gian, hiện có khoảng 32.000 vật thể đang quay quanh Trái Đất.

Theo nhóm nghiên cứu, các vệ tinh phản chiếu ánh sáng Mặt Trời với độ sáng lớn hơn nhiều so với các thiên hà ở rất xa. Khi đi qua vùng quan sát của kính thiên văn, chúng tạo ra các vệt sáng che khuất những thiên thể phía sau, làm giảm chất lượng dữ liệu và buộc các nhà thiên văn phải kéo dài thời gian quan sát để thu được hình ảnh không bị nhiễu.

Nghiên cứu cho rằng, tình hình có thể trở nên nghiêm trọng hơn trong những năm tới khi nhiều doanh nghiệp tiếp tục triển khai các dự án siêu chòm vệ tinh. Riêng SpaceX được cho là đang nghiên cứu kế hoạch phóng thêm khoảng 1 triệu vệ tinh phục vụ các trung tâm dữ liệu AI trên không gian. Các vệ tinh này dự kiến sử dụng pin Mặt Trời để hoạt động liên tục và tận dụng môi trường không gian nhằm giảm chi phí làm mát hệ thống.

Ngoài SpaceX, các dự án chòm vệ tinh CTC-1 và CTC-2 của Trung Quốc, cùng hệ thống vệ tinh của công ty khởi nghiệp E-Space (Pháp), cũng được dự báo làm gia tăng mật độ vệ tinh trên quỹ đạo.

Theo tác giả nghiên cứu Olivier Hainaut, nếu tất cả các kế hoạch hiện nay được triển khai, số lượng vệ tinh trên quỹ đạo Trái Đất thấp có thể lên tới khoảng 1,7 triệu chiếc, cao gấp hàng chục lần hiện nay. Ông cho rằng, con số này cần được giới hạn ở mức khoảng 100.000 vệ tinh để giảm tác động đối với hoạt động nghiên cứu thiên văn.

Nghiên cứu cũng đề cập dự án của công ty Mỹ Reflect Orbital nhằm đưa khoảng 50.000 vệ tinh gương lên quỹ đạo trước năm 2035 để phản chiếu ánh sáng Mặt Trời xuống Trái Đất vào ban đêm. Theo ESO, nếu được triển khai, đây có thể sẽ là những vệ tinh sáng nhất từng được đưa vào không gian, với độ sáng tại một số khu vực có thể vượt cả ánh trăng tròn, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng bầu trời đêm.

Ngoài việc cản trở quan sát thiên văn, các nhà khoa học cảnh báo sự gia tăng quá mức của các chòm vệ tinh còn có thể làm bầu trời đêm sáng hơn từ 3 đến 4 lần, ảnh hưởng đến sức khỏe con người và các hệ sinh thái. Bên cạnh đó, quá trình phóng vệ tinh cũng như việc các vệ tinh cháy khi quay trở lại khí quyển được cho là góp phần làm gia tăng ô nhiễm không khí.

Theo Tổng Giám đốc ESO Xavier Barcons, thiên văn học không chỉ mang lại giá trị khoa học mà còn đóng góp cho phát triển công nghệ, kinh tế và giáo dục. Vì vậy, cộng đồng quốc tế cần sớm xây dựng các biện pháp hạn chế số lượng vệ tinh được phóng lên quỹ đạo, đồng thời tăng cường phối hợp giữa giới khoa học, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhằm giảm thiểu tác động đối với bầu trời đêm.

Hiện SpaceX và Reflect Orbital đã nộp hồ sơ xin phép triển khai các dự án lên Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC). ESO cho biết, đã gửi ý kiến phản biện dựa trên kết quả nghiên cứu mới và kỳ vọng cơ quan quản lý Mỹ sẽ cân nhắc đầy đủ những tác động lâu dài đối với hoạt động thiên văn trước khi đưa ra quyết định.

Hữu Chiến (TTXVN)