'Gam màu sáng' để ngành gỗ Việt thăng hoa?

Đáng chú ý, bước sang đầu năm 2026, ngành gỗ Việt Nam đón nhận một tín hiệu được đánh giá là tạm thời tích cực: phía Mỹ quyết định hoãn áp dụng lộ trình tăng thuế nhập khẩu đối với một số nhóm sản phẩm gỗ, qua đó giúp doanh nghiệp có thêm thời gian chuẩn bị, tránh cú sốc chi phí ngay từ đầu năm. Tuy nhiên, phía sau “khoảng đệm” chính sách này là những thách thức không nhỏ, buộc ngành gỗ phải sớm có bước chuyển căn cơ nếu muốn phát triển bền vững.

Ngành gỗ vẫn phải đối diện với nhiều thách thức

Thị trường Mỹ vẫn là trụ cột, nhưng rủi ro ngày càng rõ

Theo các doanh nghiệp xuất khẩu, nhu cầu tiêu dùng đồ nội thất tại Mỹ đã phục hồi tương đối rõ nét trong nửa cuối năm 2025, đặc biệt với các sản phẩm đồ gỗ nội thất phòng khách, phòng ngủ và nhà bếp. Lợi thế về giá, khả năng giao hàng nhanh cùng hệ thống sản xuất quy mô lớn tiếp tục giúp doanh nghiệp Việt Nam giữ được thị phần.

Tuy nhiên, mức độ phụ thuộc lớn vào thị trường Mỹ cũng khiến ngành gỗ đối diện rủi ro ngày càng rõ nét. Trước đó, Mỹ dự kiến tăng thuế nhập khẩu đối với gỗ nguyên liệu và sản phẩm gỗ chế biến sâu từ đầu năm 2026. Dù kế hoạch này đã được điều chỉnh, lùi thời điểm áp dụng, song thông điệp chính sách là rất rõ ràng đó là các rào cản thương mại sẽ ngày càng khắt khe hơn.

Ông Nguyễn Văn Hùng, Giám đốc điều hành Công ty CP Gỗ Hùng Phát (Bình Dương) cho biết, việc Mỹ hoãn tăng thuế giúp doanh nghiệp “dễ thở” hơn trong ngắn hạn. Khoảng đệm vài tháng đầu năm 2026 giúp chúng tôi duy trì đơn hàng, ổn định lao động và có thêm thời gian rà soát lại chuỗi cung ứng. Nhưng về dài hạn, áp lực tuân thủ tiêu chuẩn và chi phí chắc chắn sẽ còn tăng.

Các doanh nghiệp cần tận dụng "khoảng đệm" chính sách để ổn định

Giới chuyên gia cho rằng, việc Mỹ hoãn tăng thuế chỉ mang tính tạm thời, không làm thay đổi bản chất các thách thức mà ngành gỗ Việt Nam đang đối mặt.

Bà Lê Thị Phương, chuyên gia cao cấp của Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (Viforest) nhận định, quyết định hoãn thuế giúp ngành gỗ tránh được cú sốc tức thời, nhưng không nên hiểu đây là tín hiệu an toàn dài hạn. Mỹ vẫn là thị trường rất nhạy cảm với các vấn đề về xuất xứ, nguồn gốc gỗ hợp pháp và phòng vệ thương mại. Nếu doanh nghiệp không chủ động chuẩn bị, rủi ro sẽ quay trở lại. Việc phụ thuộc quá lớn vào một thị trường khiến ngành gỗ dễ tổn thương trước những thay đổi chính sách. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp vẫn chủ yếu gia công, giá trị gia tăng chưa cao, khả năng tự chủ thiết kế và thương hiệu còn hạn chế.

Giải bài toán từ tăng trưởng kim ngạch sang nâng giá trị

Con số 17,3 tỷ USD xuất khẩu trong năm 2025 cho thấy quy mô và năng lực sản xuất của ngành gỗ Việt Nam. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng bài toán của giai đoạn tới không còn là tăng nhanh kim ngạch, mà là nâng cao chất lượng tăng trưởng.

Chuyên gia kinh tế Trần Minh Đức chia sẻ, xuất khẩu gỗ sang Mỹ mang lại giá trị lớn nhưng cũng là con dao hai lưỡi. Nếu không đẩy nhanh đa dạng hóa thị trường và nâng cấp chuỗi giá trị, ngành gỗ Việt Nam sẽ luôn ở thế bị động trước các quyết định chính sách từ bên ngoài.

Thực tế, một số doanh nghiệp đã bắt đầu chuyển hướng, đầu tư vào thiết kế sản phẩm, phát triển thương hiệu riêng, tăng tỷ lệ chế biến sâu và hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc. Song, quá trình này vẫn còn chậm và chưa đồng đều trong toàn ngành.

Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư để nâng cao giá trị sản phẩm xuất khẩu

Việc Mỹ hoãn tăng thuế tạo ra khoảng đệm quan trọng cho những tháng đầu năm 2026, giúp doanh nghiệp có thời gian củng cố sản xuất và đơn hàng. Tuy nhiên, khoảng đệm này không dài và không đủ để giải quyết những vấn đề mang tính cấu trúc của ngành.

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu tiếp tục biến động, các hiệp hội và cơ quan quản lý cho rằng ngành gỗ cần đẩy nhanh hơn nữa quá trình tái cấu trúc từ nguồn nguyên liệu hợp pháp, sản xuất xanh đến mở rộng thị trường sang châu Âu, Nhật Bản, Trung Đông là những khu vực có tiềm năng nhưng yêu cầu cao về chất lượng và bền vững.

Quyết định hoãn tăng thuế của Mỹ mang lại sự “tạm ổn” cho xuất khẩu gỗ Việt Nam trong giai đoạn đầu năm 2026, giúp doanh nghiệp tránh được cú sốc ngắn hạn. Tuy nhiên, đây không phải là sự bảo đảm cho tăng trưởng dài hạn. Khi các rào cản thương mại ngày càng rõ nét, chỉ những doanh nghiệp chủ động nâng cấp chuỗi giá trị, giảm phụ thuộc thị trường và đi theo hướng phát triển bền vững mới có thể trụ vững. Với ngành gỗ Việt Nam, khoảng đệm đã có, nhưng thời gian để chuyển mình không còn nhiều.

Đức Hiền