Galápagos- 'nhà trẻ thiên nhiên' của cá mập búa trơn

Nhà sinh học biển María Antonia Izurieta Burbano De Lara chia sẻ rằng Galápagos vốn nổi tiếng với những đàn cá mập búa răng cưa khổng lồ, nhưng loài cá mập búa trơn lại hoàn toàn vắng bóng trong các ghi nhận chính thức suốt hơn 20 năm qua. Giới khoa học hiện biết rất ít về nơi kiếm ăn, tuyến đường di cư cũng như tình trạng quần thể của loài này.

Đội ngũ nghiên cứu từ Đại học Texas A&M tại Galveston đang thực hiện dự án tìm hiểu sinh thái và nhu cầu bảo tồn của loài cá mập búa trơn. (Ảnh: Shutterstock)

Năm 2024, María Antonia cùng các đồng sự từ Đại học San Francisco de Quito đã phát hiện nhóm cá mập búa trơn con đầu tiên được ghi nhận tại Galápagos. Việc xác định loài đã được kiểm chứng chính xác thông qua phân tích ADN. Loài cá mập này có chiều dài trung bình khoảng 3.6 mét khi trưởng thành.

Phát hiện này mở ra khả năng vùng biển Galápagos chính là một nhà trẻ thiên nhiên của cá mập búa trơn. Đây là nơi cá mập con trải qua những giai đoạn đầu đời trước khi bơi ra đại dương bao la. Hiện tượng này tương tự như các vùng biển ngoài khơi New York của cá mập trắng lớn hay vịnh Delaware của cá mập cát.

Thực tế, cá mập búa trơn và cá mập búa răng cưa có ngoại hình rất giống nhau. Điểm khác biệt nằm ở chỗ cá mập búa trơn không có vết lõm ở giữa phần đầu. Đặc điểm này khiến chúng rất khó phân biệt khi quan sát từ mặt nước, dẫn đến việc chúng có thể đã bị nhận diện nhầm hoặc bỏ qua trong các nghiên cứu trước đây.

Việc hiểu rõ mẫu hình di cư của cá mập búa trơn đóng vai trò then chốt trong công tác bảo tồn.

Để theo dõi sát sao, đội ngũ nghiên cứu đã gắn các thiết bị phát tín hiệu âm thanh lên cá mập con. Họ kết hợp hệ thống quay video dưới nước, phân tích di truyền và nghiên cứu khẩu phần ăn thông qua mẫu phân để tìm hiểu cách chúng sử dụng khu vực này. Dữ liệu ADN thu được cũng được so sánh với các quần thể cá mập khắp vùng Đông Nhiệt đới Thái Bình Dương để xác định xem Galápagos có phải là cầu nối giữa các nhóm cá mập phía bắc và phía nam hay không.

Các nhà nghiên cứu đang đo kích thước một cá thể cá mập búa trơn con tại vùng biển Galápagos

Tương tự như các loài cá mập búa khác, cá mập búa trơn đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi tình trạng đánh bắt quá mức. Mặc dù được bảo vệ an toàn trong khu bảo tồn biển Galápagos, chúng vẫn đối mặt với rủi ro lớn khi di chuyển ra vùng biển quốc tế. Việc xác định chính xác tuyến đường di cư và sinh cảnh cốt lõi sẽ giúp xây dựng các giải pháp bảo tồn hiệu quả hơn.

Hà Vy