Duyên dáng đội chiêng nữ K'Ho bên dòng sông Đạ Đờng

Trong tiết trời se lạnh, nơi sương mỏng vắt qua triền đồi dưới ánh nắng chạng vạng, tiếng chiêng vang lên từng nhịp trầm ấm từ Khu nghỉ dưỡng Hồ Gia Trang Lâm Hà, Lâm Đồng. Quanh đống lửa bập bùng, những phụ nữ K’Ho trong bộ váy áo thổ cẩm rực rỡ, vừa uyển chuyển bước vòng xoang, vừa nghiêng vai giữ nhịp chiêng. Tiếng chiêng ngân dài như gọi về ký ức bao thế hệ cha ông từ xưa.

Du khách Phạm Thị Vân, thích thú: xem đội chiêng nữ diễn tấu, vẻ đẹp dịu dàng mà không kém phần mạnh mẽ: "Đội chiêng nữ động tác uyển chuyển hơn làm tiếng chiêng nó mềm mại hài hòa hơn, kết hợp với múa xoang uyển chuyển sẽ làm cho bài chiêng âm sắc khác hơn đội chiêng nam; rất phù hợp với văn hóa mẫu hệ truyền thống của người K’Ho”.

Biểu diễn cồng chiêng tại một khu du lịch ở Lâm Hà

Trình diễn thường xuyên tại khu du lịch ở Lâm Hà là Đội cồng chiêng nữ Bồ Liêng. Đội có hơn 20 thành viên, trong đó 6 nữ nghệ nhân trực tiếp đánh cồng chiêng, còn lại là múa xoang phụ họa. Mỗi động tác của từng người- từ nhịp chân, vòng xoang đến cách nghiêng cổ tay, đặt lòng bàn tay vào mặt chiêng- đều toát lên sự duyên dáng. Không chỉ đẹp về hình thức, họ còn đẹp bởi sự tinh tế trong âm sắc cồng chiêng mềm mại, sâu lắng. Nữ nghệ nhân K’Phèn, thành viên đội chiêng nữ Bồ Liêng, ở xã Đinh Văn Lâm Hà, tỉnh Lâm Đồng, chia sẻ: “Tôi rất yêu thích cồng chiêng của dân tộc mình, đây là văn hóa truyền thống từ ông bà để lại. Từ thích nó ngấm vào máu thịt lúc nào không hay. Đến nay cá nhân bản thân tôi thuộc khá nhiều các giai điệu bài chiêng của người K’Ho mình”.

Trong đội chiêng Bồ Liêng, nữ nghệ nhân K’Phôn còn là một giọng hát dân ca K’Ho rất ngọt ngào. Bà hãnh diện cho biết: "Đến trình diễn hay thi thố ở đâu đội chiêng nữ chúng tôi nhận được nhiều sự tán thưởng, nể phục của người xem, người nghe. Bởi các chị em trình diễn cồng chiêng rất nhuần nhuyễn, giai điệu thì hòa hợp, thuộc nhiều bài chiêng, cùng với áo váy thổ cẩm rất đẹp, tạo cảm giác cho người xem, người nghe rất riêng, rất nữ tính. Thời gian tới, chúng tôi truyền dạy cho các cháu nữ, trước tiên là trong họ hàng sẽ có một thế hệ trẻ tiếp nối học đánh cồng chiêng. Bản thân tôi sẽ trực tiếp việc truyền dạy cho con cháu, mong muốn văn hóa truyền thống của ông bà xưa còn lưu giữ mãi”.

Già làng, nghệ nhân ưu tú K’ Bes- người gầy dựng nên đội chiêng nữ Bồ Liêng từ 15 năm trước, hiện vẫn luôn theo sát hoạt động của đội. Trong suốt nhiều năm truyền dạy hơn 200 người đánh cồng chiêng, ông ấn tượng nhất với các cháu là nữ học viên: "Hiện tại, già đang tiếp tục truyền dạy cồng chiêng cho nhiều hế hệ. Năm ngoái già truyền dạy cho các cháu thiếu niên nhi đồng đang là học sinh lớp 5, lớp 6, sau đó là lớp thanh niên từ 30 đến 40 tuổi. Nếu có sự so sánh các thế hệ người học đánh cồng chiêng từ thiếu niên nhi đồng, người trưởng thành, thì nhóm nữ học viên học nhanh tiếp thu, nhanh thuộc các bài chiêng nhất so với các nhóm khác. Lớp chiêng nữ thích học cồng chiêng lắm, già chưa đến lớp thì các cháu đã có mặt đợi già trước rồi, rất đúng giờ, chịu khó học nên già rất vui. Nhiều hôm già truyền dạy thêm ngoài giờ để các em các cháu nắm bắt thêm các bài chiêng rất nhanh, rất đáng khen".

Đội cồng chiêng nữ Bồ Liêng

Thời gian qua, Đội chiêng nữ Bồ Liêng đã tham gia trình diễn trong nhiều lễ hội truyền thống, các dịp lễ, tết, ngày hội lớn của dân tộc Việt Nam. Họ cũng được các khu du lịch ở địa phương “đặt hàng” tham gia các hoạt dộng du lịch cộng đồng. Dù trên sân khấu nào, trong không gian nào, họ vẫn giữ sự giản dị và tinh thần tôn kính với cồng chiêng - biểu tượng linh thiêng trong đời sống văn hóa của người K’Ho. Sự duyên dáng của đội chiêng nữ Bồ Liêng bên dòng sông Đạ Đờng đã góp phần tạo thêm sức hút với ngành du lịch Lâm Đồng.

Ông Nguyễn Văn Thạnh - Phó Giám đốc Trung tâm dịch vụ Tổng hợp xã Đinh Văn Lâm Hà, tỉnh Lâm Đồng cho biết: "Thời gian qua địa phương đã kết nối được các tua du lịch văn hóa, khách du lịch thưởng ngoạn văn hóa cồng chiêng rất thích thú. Đây cùng là một cách để địa phương quảng bá văn hóa cồng chiêng đến với du khách. Qua đó, tạo thêm công ăn việc làm, các nghệ nhân có thêm thu nhập để tăng thêm động lực gắn bó với việc gìn giữ văn hóa truyền thống".

Đội chiêng nữ Bồ Liêng không chỉ làm phong phú thêm nét đẹp của cồng chiêng dân tộc K’Ho, mà còn đang góp phần gìn giữ phát huy văn hóa truyền thống, tạo nền tảng cho sự phát triển kinh tế, xã hội một cách bền vững vùng dân tộc thiểu số Lâm Hà, Lâm Đồng.

K Brọp/VOV-Tây Nguyên