Đừng 'đánh cắp' mùa hè của trẻ

Lịch học hè dày hơn học chính khóa

Với nhiều thế hệ học sinh, mùa hè từng gắn với ký ức về những ngày rong chơi, về quê thăm ông bà hay tụ tập bạn bè ngoài sân bóng, triền đê. Giờ đây, kỳ nghỉ kéo dài gần ba tháng đang dần trở thành một "học kỳ thứ ba", với hàng loạt lớp ôn tập, bồi dưỡng kỹ năng được phụ huynh đăng ký từ rất sớm.

Các chuyên gia giáo dục cho rằng, kỳ nghỉ hè là khoảng thời gian để học sinh nghỉ ngơi sau một năm học căng thẳng để tái tạo năng lượng và phát triển kỹ năng sống (ảnh minh họa).

"Chưa kết thúc năm học mà mẹ đã lên xong lịch học hè cho em rồi", Phạm Ngọc Ánh, học sinh lớp 6 tại Hà Nội nói khi cầm trên tay thời khóa biểu kín gần cả tuần. Kỳ nghỉ của em năm nay gần như không có thời gian cho những chuyến đi chơi xa, thay vào đó là lịch học nối tiếp từ sáng tới tối.

Câu chuyện của Ngọc Ánh cũng là thực tế của nhiều học sinh tại Hà Nội. Ngô Ái Vân, học sinh lớp 8 tại phường Hoàn Kiếm cho biết, ngoài hai buổi bổ trợ Văn, Toán cố định mỗi tuần, em còn tham gia các lớp kỹ năng mềm và ôn luyện nâng cao.

"Mẹ dặn em phải học từ đầu hè để kịp chuẩn bị cho năm học mới, nếu không sẽ bị chậm hơn các bạn", Ái Vân chia sẻ.

Ghi nhận của PV tại nhiều trung tâm giáo dục ở Hà Nội, các khóa học hè đã kín chỗ từ đầu tháng 5. Không chỉ các môn văn hóa, nhiều lớp STEM, lập trình, kỹ năng sống, MC nhí, cờ vua hay mô hình trại hè bán trú cũng thu hút lượng lớn phụ huynh đăng ký.

Nhiều gia đình xem mùa hè là thời điểm để bổ sung kiến thức và tăng cường kỹ năng cho con. Từ ngoại ngữ, tư duy logic đến các lớp chuẩn bị chuyển cấp đều được quan tâm. Hệ quả là không ít học sinh phải duy trì lịch học gần như kín tuần, thời gian nghỉ ngơi bị thu hẹp đáng kể.

Áp lực của "học kỳ thứ ba"

Xuất phát từ tâm lý lo con thua kém bạn bè, chị Thu Hằng (phường Hai Bà Trưng, Hà Nội) chi gần 30 triệu đồng cho con tham gia các lớp tiếng Anh, bơi và trại hè kỹ năng. "Thấy nhiều gia đình cho con học từ sớm nên tôi cũng sốt ruột. Nếu để con ở nhà suốt hè, tôi sợ con chỉ dùng điện thoại hoặc thiếu môi trường rèn luyện", chị Hằng nói.

Ở góc độ khác, áp lực trông giữ con trong dịp hè cũng khiến nhiều phụ huynh lựa chọn các lớp học bán trú. Anh Nguyễn Hoàng Hải (phường Ba Đình, Hà Nội) cho biết, lịch học hè của con trai tiểu học gần như kín từ thứ hai đến chủ nhật.

"Vợ chồng tôi đều đi làm cả ngày nên không yên tâm khi để con ở nhà một mình. Cho con tham gia các lớp học vừa có môi trường sinh hoạt an toàn, vừa giúp con duy trì nền nếp học tập", anh Hải chia sẻ.

Nhiều phụ huynh hiện nay chịu áp lực từ tâm lý sợ con chậm hơn bạn bè cùng trang lứa. Khi chứng kiến ngày càng nhiều học sinh tham gia các lớp luyện thi, ngoại ngữ hay kỹ năng từ sớm, không ít cha mẹ rơi vào trạng thái lo lắng và bị cuốn theo cuộc đua thành tích.

Áp lực điểm số cùng nỗi lo tụt lại phía sau đang khiến kỳ nghỉ hè của nhiều học sinh dần mất đi ý nghĩa vốn có. Giữa kỳ vọng của cha mẹ và nhu cầu nghỉ ngơi của con trẻ, nhiều gia đình vẫn loay hoay tìm điểm cân bằng.

Không riêng ở đô thị, áp lực của "học kỳ thứ ba" cũng là nỗi trăn trở của nhiều giáo viên. Cô Tạ Hồng Hạnh, giáo viên Trường THCS Nông Trang (phường Việt Trì, Phú Thọ) cho rằng, kỳ nghỉ hè đúng nghĩa cần là khoảng thời gian để học sinh được nghỉ ngơi, vui chơi và tái tạo năng lượng sau một năm học nhiều áp lực.

Theo cô Hạnh, thay vì xây dựng lịch học dày đặc, phụ huynh nên đồng hành cùng con lựa chọn những mục tiêu phù hợp với năng lực, sở thích và tâm lý lứa tuổi.

Tự học mới là năng lực cốt lõi

Theo các chuyên gia giáo dục, câu chuyện học hè không chỉ dừng lại ở việc học sinh có được nghỉ ngơi hay không, mà còn phản ánh cách nhiều gia đình đang nhìn nhận về việc học và năng lực tự học của trẻ.

Chuyên gia tâm lý Phạm Thị Hiền, Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam, cho rằng mùa hè là giai đoạn quan trọng để học sinh phục hồi thể chất và tinh thần sau một năm học căng thẳng.

Nhiều phụ huynh lo lắng khi thấy con có quá nhiều thời gian rảnh. Tuy nhiên, khoảng thời gian không bị áp lực bởi bài vở lại giúp trẻ phát triển khả năng sáng tạo, điều chỉnh cảm xúc và hình thành kỹ năng xã hội.

Theo bà Hiền, một mùa hè ý nghĩa không nhất thiết phải gắn với các khóa học đắt đỏ hay lịch trình kín mít. Đó có thể chỉ là những buổi vui chơi ngoài trời, học nấu ăn, đọc sách hoặc trải nghiệm cuộc sống ở vùng quê.

"Nhiều đứa trẻ sau thời gian về quê đã biết trồng cây, thả diều, tự làm đồ chơi và hứng thú khám phá thiên nhiên. Những trải nghiệm giản dị ấy giúp trẻ tích lũy kỹ năng và vốn sống thực tế mà không lớp học nào có thể thay thế", bà Hiền nói.

Đồng quan điểm, TS Nguyễn Tùng Lâm, Phó chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam, cho rằng tình trạng dạy thêm, học thêm kéo dài nhiều năm đang có nguy cơ làm giảm tính chủ động và khả năng tự học của học sinh.

"Năng lực tự học mới là nền tảng bền vững để một học sinh phát triển lâu dài. Sau một năm học nhiều áp lực, điều học sinh cần không chỉ là những lớp học nối tiếp, mà còn là khoảng nghỉ đúng nghĩa để tái tạo năng lượng, nuôi dưỡng hứng thú học tập và trưởng thành từ những trải nghiệm đời sống", ông Lâm nói.

Phượng Nguyễn