Đức tăng khả năng ứng phó UAV xâm nhập sân bay

8 sân bay được tăng cường năng lực chống UAV

Đầu tháng 8, hoạt động tại sân bay Leipzig/Halle của Đức tạm thời bị đình trệ sau khi một UAV cỡ nhỏ mang theo chất nổ và ngòi nổ được phát hiện gần khu vực đỗ máy bay vận tải thuộc hãng Antonov Airlines của Ukraine.

Cảnh sát triển khai lực lượng tại sân bay Leipzig/Halle sau khi phát hiện UAV mang theo chất nổ.

Theo Tagesschau, các kết quả kiểm tra ban đầu cho thấy, kiện hàng gắn trên UAV chứa chất nổ PETN và Semtex. Thiết bị kích nổ được cho là đã bị bung ra, qua đó ngăn xảy ra vụ nổ. Giới chức Đức đang tiếp tục điều tra vụ việc và chưa công bố kết luận về thủ phạm hoặc động cơ.

Sự việc thúc đẩy Chính phủ Liên bang Đức cùng các đơn vị khai thác sân bay đẩy nhanh việc triển khai năng lực phát hiện và ứng phó UAV tại những đầu mối hàng không trọng yếu.

Theo Hiệp hội Ngành hàng không Đức (BDL), 8 sân bay được xếp vào nhóm hạ tầng trọng yếu sẽ được tăng cường năng lực chống UAV trước cuối năm 2026. Báo Die Zeit cho biết danh sách gồm Berlin, Frankfurt, Düsseldorf, Hamburg, Cologne/Bonn, Leipzig/Halle, Munich và Stuttgart.

Tổng giám đốc BDL Joachim Lang thừa nhận, không thể bảo đảm an ninh tuyệt đối. Mục tiêu của Đức là nâng cao khả năng phát hiện, nhận dạng và phối hợp ứng phó với UAV hoạt động trái phép quanh sân bay.

Thách thức này không chỉ giới hạn ở Đức. Những năm gần đây, các sân bay trên khắp châu Âu ghi nhận ngày càng nhiều vụ việc liên quan đến UAV, buộc giới chức đầu tư mạnh hơn vào công nghệ chống UAV.

Tuy nhiên, sự việc tại Leipzig/Halle cho thấy việc lắp đặt thiết bị mới chỉ là một phần của giải pháp. Phát hiện và vô hiệu hóa an toàn một UAV cỡ nhỏ vẫn là bài toán kỹ thuật, pháp lý và vận hành vô cùng phức tạp.

Sử dụng cấu trúc phát hiện UAV tích hợp, đa tầng

Về lý thuyết, triển khai hệ thống chống UAV, thường được gọi là C-UAS có vẻ đơn giản. Nhưng trên thực tế, không có một loại cảm biến nào đủ khả năng phát hiện chính xác tất cả các loại UAV trong mọi điều kiện.

Phần lớn hệ thống C-UAS tại sân bay hiện sử dụng đồng thời nhiều công nghệ. Một thành phần quan trọng là thiết bị giám sát tần số vô tuyến (RF), được dùng để dò tìm liên kết liên lạc giữa UAV và bộ điều khiển từ xa. Các cảm biến RF quét những dải tần nhất định nhằm nhận diện các giao thức, tín hiệu điều khiển và dạng truyền dẫn đã biết.

Tuy nhiên, phương pháp này ngày càng bộc lộ nhiều hạn chế. UAV hiện đại có thể sử dụng kỹ thuật nhảy tần, giao thức liên lạc mã hóa hoặc liên kết đa băng tần, khiến việc phát hiện và nhận dạng khó khăn hơn. Những công nghệ vốn phát triển nhanh trong lĩnh vực quân sự cũng đang dần xuất hiện trên UAV thương mại và các mẫu UAV tự lắp ghép.

Nhiều UAV góc nhìn thứ nhất (FPV) được chế tạo tùy chỉnh có thể không tích hợp thiết bị nhận dạng từ xa (Remote ID) hoặc hệ thống định vị vệ tinh GNSS. Vì vậy, chúng không chủ động phát thông tin nhận dạng và vị trí như các UAV tuân thủ quy định. Dù vẫn có thể truyền tín hiệu điều khiển và hình ảnh nhưng việc xác định chính xác vị trí UAV cũng như người điều khiển sẽ khó khăn hơn.

Theo quy định của Liên minh châu Âu, thiết bị nhận dạng từ xa có thể phát định kỳ thông tin về số đăng ký của chủ thể khai thác, vị trí và độ cao của UAV, hướng bay, tốc độ, cùng vị trí người điều khiển hoặc điểm cất cánh. Tuy nhiên, cơ chế này chủ yếu giúp nhận diện những UAV "hợp tác" và tuân thủ quy định; đối tượng có chủ ý gây hại có thể tìm cách tháo bỏ hoặc vô hiệu hóa thiết bị.

Một thách thức khác là những UAV tự động bay theo lộ trình lập trình sẵn có thể không cần duy trì liên kết điều khiển vô tuyến liên tục sau khi cất cánh. Trong những trường hợp này, hiệu quả của phương thức phát hiện chỉ dựa trên RF suy giảm đáng kể.

Do đó, các hệ thống hiện đại ngày càng sử dụng cấu trúc phát hiện tích hợp, đa tầng. Dữ liệu từ thiết bị giám sát RF, radar, cảm biến âm thanh và camera quang điện/hồng ngoại (EO/IR) được hợp nhất để cùng xử lý.

Vô hiệu hóa chủ động

Phát hiện UAV hoạt động trái phép mới chỉ là bước đầu. Vô hiệu hóa thiết bị bay gần một sân bay đang hoạt động đặt ra một loạt thách thức hoàn toàn khác.

Trước khi áp dụng biện pháp đối phó, lực lượng vận hành phải xác định gần như chắc chắn rằng vật thể được phát hiện thực sự là UAV. Trong môi trường sân bay, máy bay, trực thăng, chim, bóng bay và nhiều vật thể khác đều có thể tạo ra tín hiệu khả nghi, đặc biệt vào ban đêm hoặc trong điều kiện tầm nhìn kém. Nhận dạng sai mục tiêu có thể gây hậu quả nghiêm trọng.

Vì vậy, bên cạnh công nghệ phát hiện, quy trình vận hành chặt chẽ, đội ngũ được đào tạo bài bản và khả năng hợp nhất, phân loại dữ liệu từ nhiều cảm biến cũng quan trọng không kém.

Ngay cả khi một UAV được xác định là hoạt động trái phép và có nguy cơ đe dọa an toàn, việc vô hiệu hóa vẫn có thể làm phát sinh rủi ro mới.

Biện pháp gây nhiễu liên kết điều khiển có thể ảnh hưởng đến hệ thống thông tin liên lạc hợp pháp trong khu vực; hoặc không hiệu quả đối với UAV tự hành hoặc UAV sử dụng kết nối di động.

Gây nhiễu tín hiệu GNSS cũng có nguy cơ ảnh hưởng đến máy bay và những hệ thống định vị, dẫn đường, đồng bộ thời gian đang hoạt động trong khu vực lân cận.

Các biện pháp vật lý như sử dụng vũ khí, lưới bắt hoặc UAV đánh chặn lại kéo theo nguy cơ mảnh vỡ rơi xuống mặt đất, đạn lạc hoặc va chạm với máy bay có người lái. Đối với UAV nhỏ bay thấp, thời gian phản ứng rất ngắn khiến việc đánh chặn khó khăn.

Mỗi phương án vô hiệu hóa đều có những giới hạn riêng về kỹ thuật, vận hành, pháp lý và an toàn, đặc biệt trong môi trường nhạy cảm của một sân bay quốc tế đông đúc.

Vì vậy, phần lớn mô hình chống UAV tại sân bay trước tiên tập trung vào phát hiện sớm, bám bắt mục tiêu, nhận dạng chính xác, đánh giá mối đe dọa và phối hợp ứng phó. Biện pháp vô hiệu hóa chủ động chỉ được áp dụng trong khuôn khổ pháp lý và điều kiện vận hành được kiểm soát nghiêm ngặt.

Khi UAV ngày càng tự động, sử dụng kết nối di động và những phương thức điều khiển tinh vi hơn, phát hiện thiết bị bay cỡ nhỏ ở độ cao rất thấp tiếp tục là nhiệm vụ khó khăn. Xây dựng năng lực phòng vệ hiệu quả cho sân bay không chỉ đòi hỏi cảm biến tốt hơn mà còn cần cách tiếp cận tích hợp, kết hợp công nghệ, con người, thông tin nghiệp vụ và quy trình phối hợp ứng phó.

Theo Dronewatch