Đưa nghệ thuật vào đời sống học đường

Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến đối với dự thảo Công văn hướng dẫn tổ chức phong trào rèn luyện thể chất và thực hành nghệ thuật trong các cơ sở giáo dục phổ thông từ năm học 2026- 2027. Dự thảo nhằm triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về tổ chức dạy học hai buổi/ ngày, góp phần thúc đẩy giáo dục toàn diện cho học sinh.

Câu lạc bộ Âm nhạc dân tộc Hồn Việt của giáo viên và học sinh Trường THPT Phú Nhuận, TP.HCM biểu diễn

Không phát sinh môn học mới

Theo dự thảo, phong trào được tổ chức trong khuôn khổ Chương trình giáo dục phổ thông, không phát sinh môn học mới, không tăng thời lượng học chính khóa và không tạo thêm áp lực cho học sinh, giáo viên. Các cơ sở giáo dục sẽ công khai nội dung, hình thức tổ chức để học sinh tự nguyện đăng ký ít nhất một môn thể thao và một loại hình nghệ thuật hoặc nhạc cụ phù hợp với sở thích, năng lực và sức khỏe. Từ nhu cầu đăng ký của học sinh, nhà trường xây dựng kế hoạch thực hành thường xuyên, có giáo viên hướng dẫn và sự phối hợp của gia đình.

Việc tham gia không được kiểm tra, chấm điểm hay xếp loại như các môn học chính khóa. Kết quả được ghi nhận qua mức độ tích cực, ý thức rèn luyện, quá trình hình thành thói quen và sự tiến bộ của từng học sinh. Dự thảo cũng yêu cầu không phát sinh thêm hồ sơ, sổ sách gây áp lực cho giáo viên.

Để các hoạt động đi vào đời sống học đường một cách sinh động, Bộ GD&ĐT khuyến khích các trường tổ chức qua câu lạc bộ, đội, nhóm, hội diễn, triển lãm, ngày hội văn hóa, nghệ thuật, thể thao, hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp hoặc Hội khỏe Phù Đổng...

Trong lĩnh vực nghệ thuật, học sinh có thể lựa chọn học nhạc cụ, hát, hợp xướng, múa, mỹ thuật, thiết kế, nhiếp ảnh, nghệ thuật dân gian và nhiều loại hình khác. Các trường được khuyến khích ưu tiên khai thác giá trị văn hóa truyền thống của địa phương, qua đó tạo cơ hội để học sinh tiếp cận những nét đẹp văn hóa ngay trong môi trường học đường. Hoạt động có thể được bố trí trong buổi học thứ hai tại các trường dạy học hai buổi/ngày hoặc triển khai qua các câu lạc bộ theo sở thích.

Không gian học tập, trải nghiệm cũng được mở rộng thông qua sự tham gia của các trường đại học, thiết chế văn hóa, nghệ thuật, thể thao, nghệ sĩ, nghệ nhân, huấn luyện viên và chuyên gia. Công nghệ số có thể được ứng dụng trong khảo sát nhu cầu, đăng ký, quản lý hoạt động và chia sẻ học liệu, nhưng phải tận dụng các nền tảng sẵn có, tránh phát sinh phần mềm hoặc thủ tục không cần thiết.

Chuẩn bị Đề án Nghệ thuật học đường

Trao đổi với Văn Hóa, bà Nguyễn Xuân Mai, Phó Trưởng phòng Học sinh, sinh viên (Sở GD&ĐT TP.HCM) cho biết, Sở đang phối hợp với Sở VHTT TP.HCM triển khai các chỉ đạo của Trung ương về tăng cường giáo dục nghệ thuật trong nhà trường.

Trong năm học 2026-2027, TP dự kiến triển khai Đề án Nghệ thuật học đường do Sở VHTT chủ trì, Sở GD&ĐT phối hợp thực hiện. “Đề án dự kiến được triển khai tại 100% trường tiểu học, THCS và THPT trên địa bàn. Tuy nhiên, nội dung và hình thức thực hiện sẽ được xây dựng theo từng giai đoạn, phù hợp với điều kiện thực tế của từng cấp học”, bà Mai cho biết.

Về đội ngũ giảng dạy, trước mắt các trường sẽ phát huy lực lượng giáo viên âm nhạc hiện có. Theo chủ trương của Bộ GD&ĐT, các cơ sở giáo dục cũng có thể mời nghệ sĩ, nghệ nhân có kinh nghiệm tham gia hướng dẫn, hỗ trợ hoạt động nghệ thuật. Các hoạt động sẽ được tổ chức ngoài thời lượng học chính khóa của Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Tùy điều kiện thực tế, hiệu trưởng các trường chủ động xây dựng kế hoạch, bảo đảm không ảnh hưởng đến chương trình học.

Thời gian qua, nhiều trường trên địa bàn TP đã tổ chức hoạt động nghệ thuật dưới hình thức câu lạc bộ hoặc mời nghệ sĩ tham gia hướng dẫn. Tuy nhiên, việc đưa nghệ nhân, nghệ sĩ vào trường học mới được thực hiện từ năm học 2025-2026 nên còn khó khăn trong tìm kiếm đội ngũ có chuyên môn, kinh nghiệm và phù hợp với môi trường giáo dục.

“Với sự phối hợp chặt chẽ giữa Sở GD&ĐT và Sở VHTT trong thời gian tới, các trường sẽ thuận lợi hơn trong việc kết nối nguồn lực để triển khai các hoạt động này”, bà Mai nói.

Sự kết nối giữa nhà trường với nghệ sĩ, nghệ nhân và các đơn vị nghệ thuật được kỳ vọng mang đến những trải nghiệm sinh động, giúp học sinh hiểu thêm về từng loại hình nghệ thuật, đồng thời khám phá năng khiếu, sở thích của bản thân.

Kỳ vọng sớm được triển khai Chủ trương tăng cường giáo dục nghệ thuật trong trường học nhận được sự đồng tình của nhiều phụ huynh, bởi đây vừa là cơ hội phát triển năng khiếu, vừa tạo thêm sân chơi lành mạnh cho học sinh.

Chị Lam Phương, phụ huynh có con chuẩn bị vào lớp 5 Trường Tiểu học Lương Định Của, phường Bàn Cờ (TP. HCM) cho rằng, việc học thêm một loại hình nghệ thuật sẽ giúp các em có môi trường phát triển năng khiếu và cân bằng sau giờ học. “Nếu các em có năng khiếu hoặc yêu thích thì đây là cơ hội tốt để được rèn luyện, phát huy sở trường. Ngoài việc học văn hóa, các hoạt động nghệ thuật cũng giúp các em có thêm sân chơi bổ ích”, chị Phương chia sẻ.

Anh Nguyễn Trung Hiếu, phụ huynh có con sắp vào lớp 4 tại Trường Tiểu học Nguyễn Minh Quang, phường Long Bình, TP.HCM cũng cho rằng đây là chủ trương cần thiết, giúp học sinh khám phá khả năng của bản thân. “Tôi nghĩ nếu có thêm các lớp trải nghiệm hoặc giao lưu với các đơn vị nghệ thuật thì sẽ càng tốt. Qua đó, các em có thể biết mình yêu thích lĩnh vực nào để tiếp tục theo đuổi, đồng thời có thêm sân chơi lành mạnh ngoài giờ học”, anh Hiếu nói.

Anh Hiếu đã đăng ký cho con gái tham gia lớp kỹ năng biểu diễn sân khấu học đường dành cho học sinh, thiếu nhi trên địa bàn TP.HCM, do Sở GD&ĐT TP.HCM phối hợp với Nhà hát Kịch TP.HCM tổ chức. Khóa học kéo dài hơn bảy tuần, từ tháng 5 đến tháng 7.2026, vừa hoàn thành chương trình và cấp chứng nhận cho 24 học viên từ 7-15 tuổi.

Từ câu lạc bộ, khóa trải nghiệm đến các chương trình giao lưu, nghệ thuật có thể đi vào trường học bằng nhiều hình thức. Khi được cầm một nhạc cụ, bước lên sân khấu, thử sức với hội họa, nhiếp ảnh hay một điệu múa, học sinh có thêm cơ hội rèn luyện khả năng biểu đạt, sự tự tin, tinh thần hợp tác và cảm nhận cái đẹp.

Theo dự thảo của Bộ GD&ĐT, phong trào hướng tới hình thành lối sống lành mạnh, phát triển năng lực sáng tạo, thẩm mỹ và kỹ năng xã hội cho học sinh. Mục tiêu mỗi học sinh biết một nhạc cụ hoặc gắn bó với một loại hình nghệ thuật vì thế không dừng ở bồi dưỡng năng khiếu, mà còn góp phần làm phong phú đời sống tinh thần và hướng tới giáo dục toàn diện trong nhà trường.