Đưa cây chè cổ vào phát triển du lịch

Người dân Pà Cò thu hoạch chè shan tuyết cổ thụ.

Vừa qua, địa phương cùng ngành nông nghiệp tỉnh xây dựng hồ sơ để trình tỉnh Phú Thọ công nhận cây chè shan tuyết cổ thụ là cây di sản.

Pà Cò - mảnh đất đẹp hút hồn du khách bởi những ngọn núi xanh ngắt quanh năm mây vờn bảng lảng. Dưới núi là lòng chảo thơ mộng có bản làng của người dân tộc H'Mông sinh sống. Đến đây, du khách sẽ được chiêm ngưỡng những cây chè shan tuyết cổ thụ có thân mốc mọc rêu từ gốc lên cành ở các gia đình và trên những đỉnh núi. Người dân kể rằng, họ không biết những cây chè shan tuyết cổ thụ kia có từ bao giờ và đã được bao nhiêu năm tuổi... Chỉ biết từ thời ông cha sinh sống đầu tiên trên mảnh đất đã có cây chè shan tuyết rồi, họ lớn lên cùng nó cho đến tận bây giờ. Cây chè đã trở thành tài sản quý giá trong mỗi gia đình người dân tộc H'Mông nơi đây. Ngày xưa, chè shan tuyết cổ thụ Pà Cò gần như nhà nào cũng có, nhưng qua thời gian mai một, giờ toàn xã hiện còn khoảng 1.400 cây và đang được chính quyền, người dân gìn giữ để gắn với phát triển du lịch.

Tại xóm Pà Háng, xã Hang Kia, chúng tôi gặp ông Sùng A Xía trao đổi về cây chè, ông say sưa kể: “Cây chè cổ thụ giờ rất có giá trị, được trồng từ thời cha ông để lại, thế hệ chúng tôi và sau này phải có ý thức giữ gìn. Nhà tôi còn năm cây, mỗi năm hái được khoảng 50 kg lá. Có người hỏi bán cả cây để họ đánh đi nhưng tôi bảo, bao nhiêu tiền tôi cũng không bán. Chúng tôi giữ như cây di sản của gia đình, dòng họ. Cây chè shan tuyết cổ thụ có hình dáng rất đẹp, rất riêng bởi nó trải qua bao năm tháng thăng trầm của thời gian. Khách du lịch lên Pà Cò đều rất thích ngắm nhìn và chụp ảnh cùng những cây chè cổ thụ này”.

Chị Sùng Y Hoa ở xóm Xà Lính, xã Pà Cò cho biết, tuổi thơ chị lớn lên với những cây chè shan tuyết cổ thụ. Từ ký ức đến hiện tại hôm nay, mỗi dịp cây chè shan tuyết cổ thụ có búp non, họ vẫn trèo lên cây hái về sao thủ công bán cho du khách thưởng thức. Chỉ có ở miền núi cao, khí hậu mát mẻ, quanh năm sương mù che phủ cây chè shan tuyết mới có chất lượng ngon đặc biệt. Nhờ khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp, cây chè mọc tự nhiên, không bị tác động hóa chất nên bảo đảm an toàn cho sức khỏe con người.

Tiềm năng vùng chè shan tuyết được mở rộng ra các thị trường nhờ tâm huyết của bà Nguyễn Thị Tâm, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất và Kinh doanh Giống cây trồng Phương Huyền (phường Hòa Bình) đã tiên phong liên kết với nông dân cùng xây dựng chuỗi giá trị nông nghiệp sạch. Với sự hướng dẫn của doanh nghiệp, chè shan tuyết cổ thụ được trồng, chăm sóc đúng quy trình, thu hái theo tiêu chuẩn và được đồng bào người H'Mông nơi đây lựa chọn tỉ mỉ từng búp. Ngay sau khi hái, những búp chè non xanh được trải qua quy trình chế biến bằng phương pháp truyền thống tạo ra trà có màu trắng như tuyết, là sản phẩm đặc trưng của vùng núi cao Pà Cò.

Bà Tâm cho biết: Chè shan tuyết trồng trên vùng núi cao Pà Cò có chất lượng tốt nhất. Năm 2019, cùng với thảo dược giảo cổ lam, chè shan tuyết Pà Cò của doanh nghiệp đã xây dựng được thương hiệu và vinh dự nhận cúp vàng “Vì sự phát triển cộng đồng các dân tộc thiểu số Việt Nam”. Sản phẩm chè shan tuyết Pà Cò trải qua sự đánh giá, thẩm định khắt khe để được chứng nhận sản phẩm OCOP 4 sao cấp tỉnh. Giờ đây, chè shan tuyết Pà Cò đã khẳng định thương hiệu và xuất bán đến thị trường trong và ngoài nước. Tiềm năng, thế mạnh vùng chè shan tuyết ngày càng được gìn giữ, phát huy.

Bên cạnh khai thác chè thương phẩm, đồng bào H'Mông nơi đây triển khai mô hình du lịch nông nghiệp sạch với hoạt động nổi bật là tham quan trải nghiệm chè shan tuyết cổ thụ mọc trên núi cao, cùng người dân thu hái, sao chè theo cách làm truyền thống... Tại Homestay A Páo, chúng tôi gặp một nhóm khách từ Hà Nội đang thưởng thức trà. Du khách Trần Văn Đạt cho biết, trà shan tuyết cổ thụ Pà Cò có hương vị rất đặc biệt, màu sóng sánh ánh vàng chanh, hương ngan ngát thoảng quanh bàn. Khi thưởng thức có vị hơi chát, nhưng uống xong lại có vị ngọt thanh đọng trong cổ họng lâu, tạo ra hương vị rất riêng.

Ông Sùng A Chênh, Bí thư Đảng ủy xã Pà Cò cho biết: “Chúng tôi đang đề xuất lên tỉnh Phú Thọ công nhận cây chè shan tuyết cổ thụ là cây di sản. Vì cây chè gắn với văn hóa, với đời sống người H'Mông sinh sống vài trăm năm tại mảnh đất này. Chúng tôi sẽ hướng tới có một không gian để cho khách du lịch đến thẩm trà và kể những câu chuyện về cây chè shan tuyết cổ thụ trên mảnh đất đầy thơ mộng này”...

Tháng 4 vừa qua, tỉnh Phú Thọ đã giao Sở Nông nghiệp và Môi trường hoàn thiện hồ sơ để công nhận cây chè shan tuyết cổ thụ Pà Cò là cây di sản. Chè shan tuyết cổ thụ còn khoảng 1.400 cây nằm rải rác quanh xã Pà Cò được đánh số, treo biển và địa phương có trách nhiệm duy trì, bảo tồn quần thể cây để phát triển thành cây du lịch trên địa bàn. Đồng thời, nhân rộng thêm trong thời gian tới, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và gắn với phát triển du lịch.