Đưa 100% học sinh sinh viên vào “lưới” an sinh y tế

Độ bao phủ ngày càng mở rộng

Theo quy định của pháp luật về bảo hiểm y tế (BHYT), học sinh sinh viên (HSSV) thuộc nhóm tham gia BHYT được ngân sách nhà nước hỗ trợ mức đóng. Việc tham gia BHYT không chỉ bảo đảm thực hiện quy định của pháp luật mà còn giúp HSSV có cơ chế bảo vệ tài chính, được tiếp cận các dịch vụ khám, chữa bệnh trong phạm vi quyền lợi BHYT khi không may ốm đau, bệnh tật. Đáng chú ý, mức hỗ trợ đóng BHYT từ ngân sách nhà nước đối với HSSV đã được nâng từ tối thiểu 30% lên tối thiểu 50% mức đóng BHYT. Chính sách này đã trực tiếp giảm phần kinh phí HSSV và gia đình phải đóng, qua đó tạo thêm điều kiện để duy trì tham gia BHYT liên tục.

Học sinh lớp 3A, Trường Tiểu học Phương Mai, Kim Liên, Hà Nội trong giờ học. Ảnh: Luyện Vũ

Nhờ vậy, độ bao phủ BHYT HSSV liên tục được mở rộng. Nếu năm học 2023 - 2024 có hơn 19,1 triệu HSSV tham gia, đạt khoảng 97,8%, thì đến cuối tháng 6/2026 số người tham gia đã tăng lên 21,55 triệu, tương ứng 99,39%. Đã có 9 địa phương đạt tỷ lệ 100% (bao gồm: Cao Bằng, Cà Mau, Hà Tĩnh, Lạng Sơn, Tây Ninh, Tuyên Quang, Quảng Ninh, Bắc Ninh và Sơn La) và 3 địa phương đạt 99,9% (bao gồm: Quảng Trị, Hải Phòng và Gia Lai). Kết quả này cho thấy khi cấp ủy, chính quyền địa phương quan tâm chỉ đạo; ngành Giáo dục, cơ quan BHXH và các nhà trường phối hợp chặt chẽ; phụ huynh nhận thức đầy đủ về quyền lợi của con em thì mục tiêu bao phủ toàn diện hoàn toàn có thể đạt được.

Đáng chú ý, nhiều địa phương đã chủ động quan tâm, chăm lo cho HSSV thông qua việc bố trí ngân sách và huy động các nguồn lực xã hội để hỗ trợ thêm mức đóng BHYT. Trong năm học 2025 - 2026, có 19 tỉnh, thành phố sử dụng ngân sách địa phương hỗ trợ thêm cho HSSV, trong đó TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Tuyên Quang, An Giang, Quảng Ngãi… là những địa phương có mức hỗ trợ cao. TP. Hồ Chí Minh hỗ trợ 50% mức đóng cho nhóm hoc sinh; Tuyên Quang hỗ trợ thêm 50% mức đóng còn lại cho HSSV; Hà Nội hỗ trợ thêm 50% mức đóng BHYT đối với HSSV thuộc hộ gia đình làm nông, lâm, ngư nghiệp có mức sống trung bình.

Là người cha có 3 con, anh Phan Đăng Quang (phường Hoàng Mai, Hà Nội) cho biết, hai con nhỏ của anh dưới 6 tuổi nên được Nhà nước cấp thẻ BHYT miễn phí. Nhờ có thẻ BHYT mà mấy đợt nằm viện trong năm 2025 vì viêm phổi của bé thứ 2 nhà anh được BHYT thanh toán với chi phí điều trị không nhỏ, giúp giảm gánh nặng cho gia đình. Vì vậy, anh luôn ưu tiên khoản đóng BHYT cho bé lớn đang theo học cấp THCS, bởi theo anh, nếu may mắn con không bị ốm đau là tốt nhưng chỉ cần một lần phải nhập viện mới thấy giá trị của tấm thẻ BHYT.

Thu hẹp khoảng trống, hướng tới tỷ lệ bao phủ 100%

Quyết định số 1468/QĐ-TTg ngày 31/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ về giao chỉ tiêu thực hiện bao phủ BHYT giai đoạn 2026 - 2030 đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% dân số tham gia BHYT. Trong đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao chỉ đạo xây dựng kế hoạch, giải pháp thực hiện BHYT đối với HSSV, phấn đấu đến năm 2030 đạt 100% HSSV tham gia BHYT.

Trước thềm năm học 2026 - 2027, tỷ lệ HSSV tham gia BHYT đã đạt 99,39% tính đến ngày 30/6/2026, tạo nền tảng thuận lợi để tiến tới mục tiêu bao phủ 100%. Tuy khoảng cách từ 99,39% đến 100% chỉ còn rất ngắn, nhưng để hoàn thành mục tiêu này, đòi hỏi không chỉ quyết tâm mà còn những giải pháp sát thực tế, nhất là đối với các nhóm HSSV có hoàn cảnh khó khăn, những địa bàn còn tỷ lệ tham gia chưa cao.

Ông Phan Văn Mến - Trưởng Ban Quản lý thu và Phát triển người tham gia, (BHXH Việt Nam) cho biết, mặc dù tỷ lệ HSSV tham gia BHYT đã ở mức rất cao nhưng vẫn còn một bộ phận HSSV chưa tham gia hoặc chưa duy trì tham gia liên tục. Nguyên nhân chủ yếu liên quan đến nhận thức, tính chủ động của một bộ phận HSSV, phụ huynh và công tác phối hợp tổ chức thực hiện tại một số cơ sở giáo dục.

Thực tế cho thấy việc duy trì tỷ lệ tham gia cần tiếp tục được quan tâm ở nhóm sinh viên, nhất là sinh viên từ năm thứ hai trở đi. Do không còn tập trung vào thời điểm nhập học, việc rà soát, tuyên truyền, vận động và hướng dẫn duy trì tham gia BHYT liên tục đối với nhóm này cần được nhà trường và cơ quan BHXH phối hợp thực hiện thường xuyên. Bên cạnh đó, đặc thù tuyển sinh, nhập học và biến động sinh viên tại các trường cao đẳng, đại học cũng đặt ra yêu cầu thường xuyên cập nhật, chuẩn hóa dữ liệu và tăng cường phối hợp giữa cơ sở giáo dục với cơ quan BHXH trong rà soát, xác định HSSV thuộc diện tham gia BHYT. Những vấn đề này cần tiếp tục được tháo gỡ để tiến tới mục tiêu bao phủ 100% HSSV. Những hạn chế trên, dù xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, đều tác động trực tiếp đến việc hoàn thành mục tiêu bao phủ 100% HSSV.

Theo ông Nguyễn Đức Hòa - Phó Giám đốc BHXH Việt Nam, để tiến tới mục tiêu 100% HSSV tham gia BHYT, cần tiếp tục phát huy sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành. Trong đó, sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan BHXH, ngành Giáo dục và Đào tạo, nhà trường, gia đình, HSSV và các cơ sở khám, chữa bệnh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Trên cơ sở đó, BHXH Việt Nam tiếp tục phối hợp với ngành Giáo dục và Đào tạo tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương tăng cường chỉ đạo thực hiện BHYT HSSV ngay từ đầu năm học; xác định mục tiêu, chỉ tiêu phù hợp đối với từng cơ sở giáo dục và phân công rõ trách nhiệm của các ngành, đơn vị trong tổ chức thực hiện.

Cùng với việc giao chỉ tiêu, cần quan tâm đúng mức đến những trường hợp còn khó khăn về kinh tế. Các địa phương được đề nghị nghiên cứu, đề xuất chính sách hỗ trợ thêm mức đóng BHYT từ ngân sách địa phương; đồng thời rà soát HSSV có hoàn cảnh khó khăn để huy động nguồn lực xã hội, các tổ chức, cá nhân hỗ trợ thẻ BHYT. Mục tiêu là không để hoàn cảnh kinh tế trở thành rào cản khiến HSSV không có thẻ hoặc bị gián đoạn quyền lợi BHYT.

Theo định hướng của BHXH Việt Nam, thời gian tới, công tác phối hợp giữa cơ quan BHXH với ngành Giáo dục và Đào tạo, các tổ chức hội, đoàn thể trong nhà trường sẽ tiếp tục được tăng cường nhằm nâng cao nhận thức của HSSV. Đồng thời, phối hợp với ngành Y tế nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người có thẻ BHYT.