Dữ liệu làm căn cứ, người dân làm trung tâm phục vụ

Qua đó, từng bước hình thành một nền giám sát mở, minh bạch, lấy dữ liệu làm căn cứ, người dân làm trung tâm phục vụ; kịp thời giải quyết kiến nghị của cử tri nhanh chóng…

Phát huy mạnh mẽ vai trò trung tâm trong hệ thống chính trị cơ sở

Trong thời đại số, dữ liệu mở và tương tác công dân là xu thế tất yếu, mối quan hệ phối hợp giữa HĐND và các đoàn thể cần được nâng lên tầm cao mới, thông qua việc xây dựng một hệ sinh thái thông tin - phản hồi - đồng sáng tạo chính sách. Điều này sẽ giúp HĐND cấp xã, phường phát huy mạnh mẽ vai trò trung tâm trong hệ thống chính trị ở cơ sở; đồng thời, góp phần thực hiện thắng lợi chủ trương xây dựng chính quyền đô thị hiện đại, minh bạch, gần dân và vì dân.

Thường trực HĐND phường Hải Châu, TP. Đà Nẵng trao quà cho các hộ dân tại Diễn đàn “Lắng nghe dân nói”. Ảnh: Thùy Trang

Chuyển đổi số được HĐND phường Hải Châu, TP. Đà Nẵng xem là hướng đi tất yếu nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động, nhất là trong giám sát. Thường trực HĐND phường bước đầu ứng dụng các nền tảng số trong quản lý, giám sát và tương tác với cử tri. Cụ thể: sử dụng biểu mẫu điện tử, khảo sát trực tuyến để thu thập ý kiến Nhân dân về các lĩnh vực văn hóa, môi trường, an sinh xã hội, trật tự đô thị; tăng cường lưu trữ, quản lý hồ sơ, báo cáo giám sát trên hệ thống số thay vì văn bản giấy, giúp truy xuất nhanh và thuận lợi trong so sánh, đối chiếu.

Các Ban của HĐND phường cũng thể hiện rõ sự chuyển mình trong cách tiếp cận, tổ chức và phương thức giám sát. Ban Kinh tế - Ngân sách tập trung đổi mới giám sát theo hướng phân tích dữ liệu chi tiêu công và ngân sách, theo dõi tiến độ giải ngân các công trình phúc lợi, đầu tư hạ tầng đô thị qua nền tảng quản lý số, bảo đảm tính công khai, minh bạch. Ban Văn hóa – Xã hội HĐND phường đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong khảo sát xã hội học, thu thập ý kiến người dân qua phiếu khảo sát điện tử. Qua đó, phản ánh khách quan chất lượng các chính sách về giáo dục, y tế, văn hóa… hướng đến xây dựng hệ thống thông tin giám sát văn hóa – xã hội số phục vụ hoạt động HĐND.

Nhờ phối hợp đồng bộ giữa Thường trực HĐND và các Ban HĐND, công tác giám sát của phường từ thủ công sang phương thức khoa học, có cơ sở dữ liệu, có phân tích, theo dõi đến cùng kết quả thực hiện sau giám sát. Qua đó, từng bước hình thành một nền giám sát mở, minh bạch, lấy dữ liệu làm căn cứ, lấy người dân làm trung tâm phục vụ.

Tương tự, tiên phong ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số nhằm đáp ứng yêu cầu "xây dựng đô thị thông minh, đáng sống”, HĐND phường Tam Kỳ, TP. Đà Nẵng cũng đã số hóa tài liệu kỳ họp, đăng tải trên trang thông tin điện tử, từng bước ứng dụng ứng dụng công nghệ thông tin trong tổ chức, điều hành kỳ họp, hướng đến kỳ họp không giấy. Việc số hóa tài liệu, sử dụng nền tảng công nghệ thông tin đã giúp đại biểu có nhiều thời gian hơn để nghiên cứu chuyên sâu tài liệu, đặc biệt là các dự toán ngân sách và kế hoạch đầu tư công.

Cùng với đó, tập trung sử dụng các ứng dụng, trang thông tin điện tử, mạng xã hội để tiếp cận thông tin đa chiều, nhanh chóng, chính xác từ cử tri như: Zalo, Trang thông tin điện tử của Đảng ủy, UBND phường, Trang thông tin điện tử UBMTQ phường, kênh fanpage của các tổ chức... Thông qua trợ lý ảo về thủ tục hành chính của phường tự đặt hàng xây dựng riêng cho Tam Kỳ... Thiết lập các kênh tương tác chính thức kết nối trực tiếp đến các chi bộ, Tổ dân phố nhằm nắm bắt kịp thời tình hình tư tưởng trong Nhân dân, nhất là những vấn đề bức xúc, khó khăn, vướng mắc để phản ánh các cấp giải quyết. Phương thức này giúp thông tin minh bạch, kịp thời và giải quyết kiến nghị nhanh chóng, từ đó củng cố niềm tin của Nhân dân.

Theo Thường trực HĐND phường Tam Kỳ, trong bối cảnh cải tổ mạnh mẽ của việc xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp hiện nay, đặc biệt là xây dựng chính quyền đô thị, để thực thi sứ mệnh của mình, một yêu cầu quan trọng đặt ra với đại biểu là có trí tuệ sắc bén và ứng dụng công nghệ. Trí tuệ của đại biểu trong kỷ nguyên số không chỉ là kiến thức, am hiểu pháp luật, am hiểu tình hình kinh tế - xã hội của địa phương, biết được những đề địa phương đang thiếu, đang cần; mà còn là khả năng tư duy hệ thống để nhận diện mối liên hệ giữa các chính sách, tư duy phản biện để đánh giá tính hiệu quả. Đặc biệt, trí tuệ còn đòi hỏi khả năng phân tích dữ liệu: sử dụng thông tin số hóa, các nền tảng công nghệ để tổng hợp, đánh giá thực trạng. Trên cơ sở đó, tham gia quyết định các vấn đề đúng đắn, tránh tình trạng quyết định dựa trên cảm tính hoặc báo cáo một chiều.

Quản lý tập trung kiến nghị theo từng khu vực, lĩnh vực

Tiếp tục phát huy vai trò “cầu nối” của người đại biểu HĐND trong kỷ nguyên số, Thường trực HĐND phường Tam Kỳ đề xuất hỗ trợ xây dựng một nền tảng dữ liệu số hóa các nghị quyết, quyết định của HĐND/UBND từ cấp trên đến cấp phường. Nền tảng này cần tích hợp công cụ tìm kiếm thông minh, giúp đại biểu dễ dàng tra cứu, phân tích tính tương thích, khả thi và lịch sử thực thi của chính sách. Đây là công cụ thiết yếu để phát huy trí tuệ trong công tác thẩm tra.

Cùng với đó, áp dụng quy tắc hoặc hệ thống quản lý phản ánh - kiến nghị cấp phường. Theo đó, đề xuất xây dựng hệ thống quản lý tập trung các ý kiến, kiến nghị của cử tri theo từng khu vực và từng lĩnh vực, thay vì chỉ sử dụng sổ sách hoặc nhóm Zalo đơn thuần. Hệ thống này giúp đại biểu và Thường trực HĐND theo dõi, giám sát tiến độ xử lý của chính quyền khoa học, tránh bỏ sót, kéo dài và cung cấp dữ liệu đầu vào cho việc đánh giá chất lượng hoạt động.

Việc tổng kết, đánh giá và nhân rộng các mô hình hiệu quả như "Zalo Đại biểu", “Zalo tiếp nhận ý kiến cử tri” hay "Cà phê sáng với đại biểu", “Ngày thứ sáu nghe dân nói”, hoặc xây dựng kênh thông tin chuyên môn hóa nhằm sàng lọc, tổng hợp ý kiến của Nhân dân, trở thành công cụ chính thức và thường xuyên của người đại biểu.

Thường trực HĐND phường Hải Châu thì đề xuất xây dựng hệ thống “Giám sát và phản hồi điện tử của HĐND phường”, cho phép các tổ chức đoàn thể, đại biểu, cử tri gửi phản ánh, kiến nghị, hình ảnh, video minh chứng qua nền tảng trực tuyến; kết quả xử lý được cập nhật công khai, minh bạch. Triển khai “Bản đồ số giám sát địa bàn” trên nền GIS hoặc các công cụ đơn giản (như Google Maps cộng đồng), giúp theo dõi trực quan tình hình trật tự đô thị, vệ sinh môi trường, hạ tầng, điểm nóng an sinh xã hội... qua thời gian thực. Phát triển kho dữ liệu mở phục vụ giám sát, tích hợp thông tin về ngân sách, đầu tư công, quy hoạch, quản lý dân cư, hộ nghèo, người có công... nhằm tạo cơ sở dữ liệu minh bạch cho HĐND và Nhân dân cùng giám sát.

Việc thúc đẩy mô hình “Kỳ họp không giấy” và “Báo cáo giám sát điện tử”, ứng dụng phần mềm quản lý văn bản và biểu quyết trực tuyến sẽ giúp tiết kiệm thời gian, giảm chi phí, tăng hiệu quả phân tích dữ liệu. Xây dựng kênh tương tác số giữa đại biểu HĐND và cử tri thông qua mạng xã hội chính thống, cổng thông tin điện tử hoặc ứng dụng di động, để việc TXCT được thực hiện thường xuyên, linh hoạt và mang tính tương tác đa chiều.

Cùng với đó, cần đẩy mạnh bồi dưỡng kỹ năng số, kỹ năng phân tích dữ liệu và giám sát dựa trên bằng chứng cho đại biểu HĐND, nhất là đại biểu kiêm nhiệm. Có thể tổ chức tập huấn chuyên đề về sử dụng các công cụ số, phần mềm khảo sát, quản trị dữ liệu, công cụ trực quan hóa. Khuyến khích đại biểu HĐND chủ động nghiên cứu, cập nhật tri thức về quản trị công, công nghệ, kinh tế số, chính quyền điện tử; hình thành văn hóa làm việc khoa học, dựa trên số liệu và bằng chứng thực tiễn.

Bảo An