Du lịch tâm linh tiềm năng lớn còn bỏ ngỏ

Tiềm năng rộng lớn

Việt Nam có hơn 41.000 di tích, gần 9.000 lễ hội, đó là nguồn lực dồi dào để đẩy mạnh phát triển du lịch văn hóa, trong đó có du lịch tâm linh.

Từ đầu năm đến nay, các tour du lịch đi đền, chùa, di tích lịch sử như chùa Hương (Hà Nội), Đền Hùng (Phú Thọ), Yên Tử (Quảng Ninh), chùa Bái Đính phủ Dầy, đền Trần, chùa Tam Chúc (Ninh Bình)… được nhiều du khách lựa chọn hành hương vào những dịp đầu năm.

Giám đốc Ban Quản lý Khu di tích và danh thắng Hương Sơn (chùa Hương) Bùi Văn Triều cho biết, từ ngày mồng 1 tết đến ngày mồng 15 tháng Giêng, chùa Hương đã đón 286.575 lượt khách tăng 119% so với cùng kỳ.

Thống kê của Sở Du lịch Ninh Bình cho thấy, trong tháng 2, du lịch Ninh Bình đã đón 4.075 nghìn lượt khách, đến tham quan trong đó du khách chủ yếu đến các điểm du lịch tâm linh như Chùa Bái Đính, Địa Tạng Phi Lai Tự, Tam Cốc - Bích Động.

Du khách đi chùa Hương (Hà Nội) dâng lễ cúng Phật cầu bình an trong năm mới. Ảnh: Hoài Nam

Nắm bắt du lịch tâm linh là “mỏ vàng” để thu hút du khách, nhiều năm nay, các địa phương đã đẩy mạnh đổi mới việc tổ chức lễ hội truyền thống, hoạt động văn hóa gắn với du lịch tâm linh. Tại lễ hội Yên Tử (Quảng Ninh), ngoài lễ chính còn có hoạt động "Xuân di sản - Tết làng Nương" với các trò chơi dân gian, đặc biệt là Chương trình nghệ thuật tái hiện chiều sâu lịch sử, văn hóa Yên Tử, tạo nên không gian văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc, tôn vinh giá trị truyền thống, lan tỏa sâu rộng.

Phó Trưởng Ban Tổ chức Lễ hội chùa Hương Vương Trọng Đạo chia sẻ, nhằm đổi mới cách thức phục vụ du khách, trong mùa lễ hội chùa Hương 2026 lần đầu tiên Ban tổ chức đẩy mạnh ứng dụng công nghệ AI và chuyển đổi số trong công tác tổ chức, quản lý.

Du khách Hồi giáo tham quan Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Ảnh: Hoài Nam

Công tác bán vé, kiểm soát vé thắng cảnh và dịch vụ đò thuyền được thực hiện bằng phương thức điện tử, mã QR, góp phần bảo đảm công khai, minh bạch và hạn chế tình trạng ùn tắc, quá tải. Để tránh ách tắc, quá tải trong những ngày diễn ra lễ hội, Ban Quản lý khu di tích và thắng cảnh Hương Sơn đã thay vé giấy bằng vé điện tử.

Chưa thu hút được du khách quốc tế

Theo các chuyên gia du lịch, việc phát triển du lịch tâm linh sẽ góp phần thúc đẩy giao lưu văn hóa, mở ra cơ hội hợp tác, góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân địa phương.

Tuy nhiên, hiện du lịch tâm linh Việt Nam mang nặng tính thời vụ, tập trung vào dịp cuối năm, đầu năm âm lịch và các thời điểm diễn ra lễ hội dân gian trong năm. Điều này khiến lượng khách nước ngoài đặt tour du lịch hành hương, tâm linh chỉ chiếm từ 10-15% lượng khách quốc tế đến Việt Nam.

Phân tích lý do khiến loại hình du lịch này chưa thu hút du khách quốc tế, Trưởng khoa Du lịch, Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) Phạm Hồng Long nêu rõ, sản phẩm du lịch tâm linh ở các địa phương còn có sự trùng lặp, có tính mùa vụ. Sự phối hợp, quy hoạch của địa phương trong xúc tiến quảng bá các điểm du lịch tâm linh đến du khách còn rất yếu

Du khách trên dòng suối Yên tham quan Chùa Hương. Ảnh: Hoài Nam

Góp ý để du lịch tâm linh phát triển theo hướng bền vững, có chiều sâu, Chủ tịch Câu lạc bộ Lữ hành UNESCO Hà Nội Trương Quốc Hùng cho rằng, với những lợi thế lớn về danh lam, thắng cảnh, nền văn hóa lâu đời độc đáo với nhiều di tích có giá trị, nhiều tín ngưỡng bản địa đặc trưng… Việt Nam hoàn toàn có đủ điều kiện để trở thành điểm đến lý tưởng của loại hình du lịch tâm linh.

Tuy nhiên, doanh nghiệp lữ hành cũng rất khó khăn để bán tour du lịch tâm linh, đặc biệt là cho khách nước ngoài… Nguyên nhân là bởi hiện loại hình du lịch này còn đơn điệu chủ yếu đi cầu may mắn nên khó có thể kéo dài thời gian lưu trú cho du khách. Như vậy muốn kéo dài thời gian lưu trú của du khách bên cạnh việc đưa du khách đi lễ chùa, phải có thêm các hoạt động trải nghiệm.

“Để làm được điều này các địa phương nên hướng du lịch tâm linh đón khách theo chủ đề phù hợp với cảnh quan thiên nhiên địa phương như du lịch tâm linh sinh thái, homestay, ẩm thực… từ đó tạo nên sản phẩm du lịch tâm linh có sức hấp dẫn du khách quốc tế” - ông Trương Quốc Hùng gợi mở.

Du khách quốc tế tham quan Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Ảnh: Hoài Nam

Để tạo sức hút với du khách, khai thác hiệu quả “mỏ vàng” du lịch tâm linh, Phó Chủ tịch Liên chi hội Lữ hành Việt Nam Phùng Quang Thắng cho rằng, các địa phương cần có kế hoạch đầu tư bài bản cho những lễ hội, điểm di tích tâm linh mang tính nổi bật, tạo thành thương hiệu riêng. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền cho những lễ hội tổ chức vào mùa hè, mùa thu. Đồng thời cần có sự liên kết với các đơn vị lữ hành xây dựng tour, tuyến du lịch tâm linh trọn gói hấp dẫn, nhiều trải nghiệm cho du khách.

Thông tin về việc thu hút du khách quanh năm trong đó chú trọng tới thị trường quốc tế, Bí thư Đảng ủy xã Hương Sơn Trần Đức Hải cho biết, sau mùa lễ hội, các hoạt động du lịch văn hóa, tín ngưỡng, trải nghiệm, thể thao của Khu di tích và danh thắng Hương Sơn sẽ tiếp tục được tổ chức qua đó kéo dài thời gian khai thác du lịch, hướng tới hoạt động quanh năm chứ không chỉ trong mùa lễ hội đầu năm.

Dưới góc độ cơ quan quản lý, Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Đặng Hương Giang cho biết, để thu hút khách quốc tế đến với sản phẩm du lịch tâm linh, thì trước hết các địa phương, doanh nghiệp du lịch cần phải nâng cao chất lượng dịch vụ các tour hành hương, đáp ứng yêu cầu du khách.

Bên cạnh đó, nên đẩy mạnh xúc tiến, quảng bá du lịch lễ hội một cách thường xuyên và có hiệu quả, đồng thời công tác đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ hướng dẫn viên nhằm truyền tải nội dung và ý nghĩa của các lễ hội đến du khách, đặc biệt là du khách quốc tế phải đặc biệt được quan tâm. Ngoài ra các địa phương cần đẩy mạnh liên kết xây dựng tour, tuyến du lịch tâm linh, tránh tình trạng mạnh ai nấy làm.
“Thời gian tới, du lịch Hà Nội tiếp tục tăng cường liên kết với các địa phương Ninh Bình, Bắc Ninh... phát triển trục du lịch tâm linh các tỉnh thành phố, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp tạo được sản phẩm thế mạnh trong mùa lễ hội năm 2026 và những năm tiếp theo từ đó thu hút du khách quốc tế đến Việt Nam” - bà Đặng Hương Giang nhấn mạnh.

Như vậy, để du lịch tâm linh hút khách bốn mùa đòi hỏi các địa phương bên cạnh việc tăng cường đầu tư, cần sớm có nâng cao chất lượng dịch vụ, kết hợp du lịch văn hóa tâm linh với các loại hình du lịch khác đáp ứng yêu cầu của du khách, đặc biệt cần khai thác được giá trị chiều sâu của văn hóa tâm linh, tín ngưỡng, tránh phụ thuộc vào mùa lễ hội.

Lê Nam