Đột phá phát triển nhà ở xã hội

Thủ tướng Phạm Minh Chính thăm hộ dân sinh sống tại Khu nhà ở xã hội của thành phố Cần Thơ. Ảnh: Dương Giang/TTXVN

Phát triển nhà ở xã hội là chủ trương lớn, chính sách nhân văn của Đảng, Nhà nước. Đây vừa là một trong những trụ cột của các chính sách an sinh xã hội, vừa là một giải pháp hữu hiệu để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, góp phần tăng đầu tư và công bằng xã hội.

Tuy nhiên, việc phát triển nhà ở xã hội trong một thời gian dài còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc. Nguồn cung nhà ở xã hội còn thiếu, chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế. Quỹ đất dành cho phát triển nhà ở xã hội chưa đảm bảo, xa trung tâm, thiếu kết nối hạ tầng. Giá bán nhà cũng chưa phù hợp với đại đa số người dân có thu nhập thấp và trung bình. Thủ tục đầu tư kéo dài khiến dự án chậm triển khai. Người dân cũng gặp không ít khó khăn trong việc tiếp cận và thực hiện các thủ tục để mua nhà, thuê nhà ở xã hội.

Để đáp ứng nhu cầu về nhà ở của người có thu nhập thấp, nhiều chủ trương, chính sách đã được đưa ra. Đặc biệt, tháng 4/2023, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án "Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021 - 2030". Đề án đặt mục tiêu phát triển nhà ở xã hội, nhà ở công nhân có giá phù hợp với khả năng chi trả của hộ gia đình có thu nhập trung bình, thu nhập thấp khu vực đô thị và của công nhân, người lao động trong khu công nghiệp, khu chế xuất. Đề án đã nhận được sự quan tâm của đông đảo người dân, tạo bước đột phá lớn trong chính sách an sinh xã hội.

Dự án nhà ở xã hội tại phố Phan Bá Vành, phường Quang Trung, thành phố Thái Bình: Thế Duyệt/ TTXVN

Để thực hiện mục tiêu này, trong thời gian qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã thể hiện quyết tâm cao khi ban hành 22 Nghị quyết, 12 Chỉ thị, Quyết định, Công điện; Thủ tướng Chính phủ cũng đã chủ trì các Hội nghị toàn quốc để triển khai thực hiện với nhiều giải pháp, nhiệm vụ cụ thể nhằm tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội.

Sự vào cuộc tích cực của cả hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương, bộ, ngành và các cơ quan liên quan đã bước đầu mang lại kết quả đáng ghi nhận. Năm 2025, cả nước hoàn thành trên 102.000 căn nhà ở xã hội, vượt 2% kế hoạch được giao. Có 20 địa phương hoàn thành hoặc vượt chỉ tiêu như: Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên, Nghệ An, Phú Thọ, Hưng Yên, Sơn La.

Lũy tiến tính đến hết tháng 12/2025, cả nước có 698 dự án nhà ở xã hội với quy mô 657.441 căn. Trong đó, 193 dự án đã hoàn thành (169.143 căn); 200 dự án đang thi công (134.111 căn); 305 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư (quy mô 354.187 căn). Như thế, để có thể hoàn thành mục tiêu của đề án là xây dựng 1.062.200 căn nhà ở xã hội vào năm 2030, thì nhiệm vụ còn rất nặng nề với khối lượng công việc lớn.

Trong khi đó, nhu cầu thực tế về nhà ở của người thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp, nhất là tại các đô thị lớn vẫn ở mức rất cao. Vì vậy, nhà ở xã hội tiếp tục được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của chính sách phát triển đô thị và an sinh xã hội.

Dự án Nhà ở xã hội Bảo Ninh 1 ở Quảng Trị. Ảnh: Nguyên Linh/TTXVN

Để đẩy nhanh tiến độ, ngày 12/1/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 7/NQ-CP, giao chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội cho các địa phương giai đoạn 2026–2030. Theo đó, Chính phủ giao cụ thể chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội từng năm cho từng địa phương. Chỉ tiêu này cũng được đưa vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương để triển khai thực hiện. Nghị quyết cũng nêu rõ, cần rút ngắn tối đa thời gian thẩm định, phê duyệt dự án, giao đất, cấp phép xây dựng và các thủ tục liên quan; đảm bảo cắt giảm tối thiểu 50% thời gian thực hiện thủ tục hành chính và 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính so với quy định hiện hành.

Nghị quyết tạo nền tảng pháp lý và trách nhiệm rõ ràng để các địa phương xây dựng kế hoạch và triển khai thực hiện. Việc giao chỉ tiêu cụ thể sẽ thúc đẩy quá trình triển khai từ Trung ương đến địa phương; cũng như định hướng nguồn lực, thủ tục, quỹ đất phục vụ phát triển nhà ở xã hội.

Khu nhà ở xã hội tại phường Mỹ Hào (Hưng Yên) đã đưa vào sử dụng. Ảnh Mạnh Khánh/TTXVN

Tiếp đó, tại Phiên họp thứ 5 của Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản ngày 13/1, chỉ một ngày sau khi Nghị quyết được ban hành, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu đưa dự án nhà ở xã hội, nhất là nhà ở cho thuê vào nhóm “luồng xanh”, “luồng ưu tiên”; hướng đến mục tiêu hoàn thành 1 triệu căn nhà xã hội vào năm 2028, sớm hai năm so với kế hoạch ban đầu.

Thủ tướng cũng yêu cầu, chính sách nhà ở xã hội cần được điều chỉnh theo hướng tái cấu trúc chỗ ở của người dân theo hướng bền vững, giảm dần tư duy chạy theo số lượng; bảo đảm mọi người đều có cơ hội tiếp cận chỗ ở an toàn, phù hợp với điều kiện và nhu cầu của mình. Các hành vi môi giới trái phép, lừa đảo, chiếm đoạt tài sản, thao túng hồ sơ mua nhà ở xã hội cần phải xử lý nghiêm.

Đây là một bước tiến mạnh mẽ, thể hiện quyết tâm cao của Chính phủ nhằm đáp ứng nhu cầu của người thu nhập thấp, tạo thêm động lực trong thực hiện chính sách an cư cho người dân. Việc cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm các khâu trung gian, cũng như rút ngắn thời gian hoàn thành mục tiêu sẽ tạo cơ hội cho người dân tiếp cận với việc thuê, mua nhà ở xã hội thuận tiện hơn.

Phối cảnh dự án nhà ở xã hội tại Đà Nẵng, khởi công ngày 19/12/2025. Ảnh: Trần Lê Lâm/TTXVN

Đặc biệt, việc đưa nhà ở xã hội vào nhóm “luồng xanh” ưu tiên xử lý nhanh, thể hiện rõ mức độ cần làm ngay, không để tình trạng bị chậm trễ. Điều này vừa thể hiện trách nhiệm của Chính phủ trong việc tháo gỡ điểm nghẽn thủ tục, vừa cho thấy quyết tâm đáp ứng nhu cầu cấp thiết về nhà ở của người dân. Đây là sẽ chìa khóa quan trọng giúp cho nhà ở xã hội “bứt phá” trong năm 2026.

Như thế, quyết tâm và cơ chế đã có, vấn đề còn lại là thực thi làm sao để thực sự đạt hiệu quả, đáp ứng mong mỏi của người dân. Điều này đòi hỏi sự triển khai đồng bộ, từ thủ tục, quỹ đất, nguồn lực tài chính, đến việc xây dựng, quản lý, giám sát chất lượng dự án. Trên hết, đảm bảo nhà ở xã hội đến được với đúng đối tượng, để chính sách nhân văn này phát huy hiệu quả cao nhất.

Xuân Phong