Đột phá năng suất từ giống lúa mới

Giống lúa TBR19 có năng suất thực thu đạt 75,85 tạ/ha, cao hơn so với giống truyền thống. Ảnh: HỮU ANH

Hiệu quả từ mô hình trình diễn

Công tác giống luôn giữ vai trò then chốt trong chuỗi giá trị sản xuất lúa gạo, quyết định trực tiếp đến năng suất, chất lượng nông sản và khả năng thích ứng với thổ nhưỡng địa phương. Tuy nhiên, trước sự bùng nổ của nhiều chủng loại giống trên thị trường, việc lựa chọn được bộ giống phù hợp với tập quán canh tác và điều kiện thời tiết khắc nghiệt của miền Trung vẫn là bài toán cần lời giải thực tế.

Trên cơ sở đó, vụ đông xuân 2025 - 2026, Công ty TNHH ThaiBinh Seed - miền Trung - Tây Nguyên (thuộc Tập đoàn ThaiBinh Seed) đã phối hợp với Hợp tác xã Nông nghiệp Bình Đào (xã Thăng An) triển khai mô hình trình diễn giống lúa thuần TBR19 tại địa phương.

Mô hình trình diễn được triển khai trên quy mô 0,5ha tại cánh đồng tổ 7, thôn Phước Long, xã Thăng An với sự tham gia trực tiếp của 10 hộ dân. Đặc thù của vùng đất này là chịu tác động mạnh mẽ từ biến đổi khí hậu như nắng hạn, mưa lũ thất thường và tình trạng xâm nhập mặn, khiến diện tích sản xuất nông nghiệp thường xuyên biến động.

TBR19 cho thấy khả năng chống chịu sâu bệnh, chống đổ ngã hiệu quả. Ảnh: HỮU ANH

Ghi nhận thực tế tại cánh đồng thôn Phước Long, giống lúa TBR19 đã cho thấy những ưu điểm vượt trội so với các giống truyền thống. Ông Võ Công Thanh, một trong những hộ dân tham gia mô hình với diện tích 400m2, phấn khởi khi chứng kiến ruộng lúa sắp đến ngày thu hoạch. Từ khi gieo sạ đến nay, gia đình ông hầu như không phải sử dụng thuốc bảo vệ thực vật vì lúa rất sạch sâu bệnh. “Điều tôi tâm đắc nhất là cây lúa rất cứng, đều tăm tắp và không hề bị đổ ngã dù thời tiết có những đợt mưa lạnh. Lúa cho nhiều bông, nhiều hạt, bông dài, hạt mẩy. Năng suất dự kiến sẽ rất cao, đây thực sự là bộ giống mà nông dân rất mong đợi”, ông Thanh chia sẻ.

Dưới góc độ quản lý sản xuất, ông Võ Tấn Sanh, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Bình Đào đánh giá, TBR19 là giống lúa có khả năng chịu thâm canh tốt và chống chịu hiệu quả với các điều kiện thời tiết bất lợi. Qua theo dõi, giống lúa này thể hiện khả năng đẻ nhánh khỏe, bộ lá giữ được màu xanh bền bỉ đến tận cuối vụ.

Đặc biệt, chất lượng cơm gạo của TBR19 đạt tiêu chuẩn khá, cơm mềm, phù hợp với thị hiếu tiêu dùng hiện đại lẫn nhu cầu trong chăn nuôi tại địa phương. Giống lúa TBR19 có năng suất thực thu đạt 75,85 tạ/ha. Những kết quả bước đầu này là cơ sở quan trọng để hợp tác xã tự tin kiến tạo các chuỗi liên kết sản xuất lúa giống và lúa thương phẩm bền vững trong thời gian tới.

Việc tìm ra giống lúa kháng bệnh tốt, cứng cây giúp hạn chế tối đa thiệt hại từ các đợt mưa lũ cuối vụ. Ảnh: HỮU ANH

Kiến tạo bệ phóng lúa gạo bền vững

Thành công của mô hình trình diễn TBR19 không phải là kết quả ngẫu nhiên mà là thành quả của quá trình nghiên cứu, chọn tạo bài bản dựa trên ứng dụng khoa học công nghệ cao. Ông Triệu Tấn Phú, Giám đốc ThaiBinh Seed - miền Trung - Tây Nguyên, cho biết TBR19 là giống lúa thuần do tập đoàn chọn tạo, đã trải qua các đợt khảo nghiệm nghiêm ngặt trong hệ thống quốc gia. Với hành trình gần 20 năm gắn bó với dải đất miền Trung (từ năm 2007), đơn vị luôn kiên trì mục tiêu chuyển giao những bộ giống ngắn ngày, năng suất ổn định và có khả năng kháng các loại sâu bệnh chính.

Theo ông Phú, việc kết hợp ba đặc tính là thời gian sinh trưởng ngắn, chống chịu điều kiện bất lợi và chất lượng gạo ngon vào trong một bộ giống là thách thức lớn. Tuy nhiên, bằng công nghệ chuyển đổi gen và chọn lọc hiện đại, TBR19 đã đáp ứng được các tiêu chí khắt khe này. Dự kiến, bộ giống này sẽ hoàn tất các thủ tục pháp lý để được công nhận chính thức vào tháng 8/2026.

“Chúng tôi hướng tới việc rút ngắn thời gian sinh trưởng để giúp bà con né tránh thiên tai cuối vụ, đồng thời tăng cường tính thích ứng để phục vụ nông dân trên địa bàn thành phố Đà Nẵng một cách thực chất nhất”, ông Phú nói.

Trong khi đó, ông Nguyễn Tấn Vinh, đại diện Phòng Kinh tế - Hạ tầng xã Thăng An nhận định sự xuất hiện của TBR19 là luồng gió mới cho sản xuất nông nghiệp địa phương. Trong bối cảnh một số giống lúa cũ đang có biểu hiện thoái hóa và nhiễm bệnh sau nhiều năm canh tác, việc đưa giống mới vào khảo nghiệm là bước đi đúng đắn để thay thế cơ cấu giống cũ. Qua kiểm tra thực tế, lúa sinh trưởng khỏe, bộ lá xanh bền và năng suất dự kiến cao hơn hẳn các giống truyền thống.

Đặc biệt, tính thích nghi của TBR19 giúp nông dân chủ động hoàn toàn trong khung lịch thời vụ. Tại Thăng An, diện tích đất lúa tuy không quá lớn nhưng đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo an ninh lương thực tại chỗ và nâng cao thu nhập cho cư dân nông thôn. Việc tìm ra giống lúa kháng bệnh tốt, cứng cây giúp hạn chế tối đa thiệt hại từ các đợt mưa lũ cuối vụ vốn là nỗi lo thường trực của nông dân khu vực.

Để giống lúa TBR19 thực sự trở thành giống chủ lực, ông Nguyễn Tấn Vinh đề nghị Công ty ThaiBinh Seed phối hợp chặt chẽ hơn nữa với các hợp tác xã và tổ hợp tác tại các thôn để nhân rộng mô hình trong vụ hè thu 2026. Đồng thời có những đánh giá kỹ lưỡng hơn trên nhiều chân đất khác nhau để xây dựng quy trình canh tác chuẩn hóa cho từng khu vực.

“Việc gắn kết giữa doanh nghiệp chọn tạo giống, hợp tác xã dịch vụ và nông dân sẽ tạo nên một hệ sinh thái sản xuất khép kín, giảm thiểu chi phí trung gian và nâng cao giá trị thặng dư trên mỗi đơn vị diện tích”, ông Vinh cho hay.

HỮU ANH