Đồng minh hoài nghi vai trò dẫn dắt của Mỹ

Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: Reuters.

Theo khảo sát rủi ro toàn cầu công bố ngày 10/2, vị thế của Mỹ trong một năm qua bị nhìn nhận là "đe dọa hơn". Đáng chú ý, xu hướng này trái ngược hoàn toàn với việc một số quốc gia phương Tây bắt đầu giảm bớt cái nhìn khắt khe đối với Trung Quốc.

Báo cáo được phát hành ngay trước thềm Hội nghị An ninh Munich (MSC) - sự kiện an ninh quốc tế thường niên quan trọng bậc nhất thế giới, theo SCMP.

Tài liệu của MSC đồng thời cáo buộc Trung Quốc đang gây xáo trộn khu vực tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, nhưng cũng không quên chỉ trích chính quyền Trump. Báo cáo cho rằng chính sách Trung Quốc thiếu ổn định của Washington đang gây ra một "cuộc khủng hoảng niềm tin" chưa từng có, khiến các đồng minh lâu đời của Mỹ phải hoài nghi.

Báo cáo dựa trên Chỉ số An ninh Munich, tổng hợp khảo sát hơn 11.000 người dân tại 11 quốc gia, bao gồm toàn bộ nhóm G7 (Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Italy, Canada và Nhật Bản) cùng các thành viên BRICS ban đầu là Brazil, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi, không bao gồm Nga.

Kết quả cho thấy, tại 8 trong số 10 quốc gia ngoài Mỹ, số người coi Washington là đồng minh vẫn nhiều hơn số coi Mỹ là mối đe dọa. Tuy nhiên, mức độ ủng hộ Mỹ đã suy giảm đồng loạt tại tất cả các nước được khảo sát. Chỉ số thiện cảm ròng - chênh lệch giữa đánh giá tích cực và tiêu cực - đều thấp hơn so với năm trước.

Canada ghi nhận mức sụt giảm nghiêm trọng nhất, giảm tới 52 điểm phần trăm, trong bối cảnh căng thẳng ngoại giao và thương mại Mỹ - Canada leo thang.

Báo cáo nhấn mạnh: “Tại tất cả các quốc gia được khảo sát, người dân đều nhìn nhận Mỹ là mối đe dọa lớn hơn so với một năm trước”.

Báo cáo An ninh Munich 2026 mô tả chính quyền Trump nhiệm kỳ hai là lực lượng tiêu biểu trong làn sóng chính trị hứa hẹn “phá bỏ các ràng buộc của trật tự hiện hữu để tái thiết một quốc gia mạnh mẽ hơn”.

Theo báo cáo, thế giới đang bước vào thời kỳ “chính trị quả phá”, nơi những hành động mang tính phá vỡ diện rộng lấn át các cải cách thận trọng và điều chỉnh chính sách từng bước.

Tài liệu cảnh báo rằng, tại hầu hết quốc gia, người dân hiện coi nhiều nước là mối đe dọa hơn so với năm ngoái, phản ánh tâm lý bất an ngày càng gia tăng về trật tự quốc tế.

Những lo ngại này được cho là sẽ chi phối chương trình nghị sự của Hội nghị An ninh Munich kéo dài ba ngày, khai mạc vào thứ Sáu. Hội nghị năm ngoái từng chứng kiến bài phát biểu gây tranh cãi của Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance, trong đó ông chỉ trích nhiều chính phủ châu Âu và cảnh báo về “mối đe dọa từ bên trong”. Bài phát biểu được xem là dấu mốc phơi bày sự rạn nứt sâu sắc giữa chính quyền Mỹ và các đối tác xuyên Đại Tây Dương.

Phó tổng thống Mỹ JD Vance từng chỉ trích châu Âu tại Hội nghị An ninh Munich năm ngoái. Ảnh: Reuters.

Theo ông Wolfgang Ischinger, Chủ tịch Hội nghị An ninh Munich, bài phát biểu này cho thấy khoảng cách lớn giữa cách tiếp cận của chính quyền Trump với sự đồng thuận lưỡng đảng theo chủ nghĩa tự do - quốc tế vốn định hình chiến lược toàn cầu của Mỹ trong nhiều thập kỷ. Trong báo cáo mới nhất, ông mô tả việc Washington điều chỉnh chính sách đối ngoại là “con voi trong căn phòng”.

Dữ liệu dư luận cũng cho thấy, tại hầu hết các quốc gia - trừ Nhật Bản và Trung Quốc - Mỹ bị đánh giá là rủi ro nghiêm trọng hơn so với năm trước. Ngược lại, trừ Mỹ và Ấn Độ, nhiều nước nhìn nhận rủi ro từ Trung Quốc đã giảm. Đáng chú ý, Italy và Canada ghi nhận mức cải thiện mạnh trong cách nhìn về Trung Quốc.

Tuy nhiên, hình ảnh Trung Quốc tại các nước G7 nhìn chung vẫn đầy hoài nghi. Riêng tại Nhật Bản, rủi ro từ Trung Quốc được xếp là mối quan ngại lớn thứ hai, trong bối cảnh căng thẳng song phương leo thang liên quan đến vấn đề Đài Loan.

Báo cáo kết luận rằng dù Washington tuyên bố kiềm chế tham vọng của Bắc Kinh, các đối tác khu vực lại đánh giá chính sách của Mỹ là thiếu nhất quán, thậm chí mâu thuẫn, đặc biệt khi Mỹ gia tăng sức ép với chính các đồng minh về chi tiêu quốc phòng và thương mại.

Phương Linh