Động lực kinh tế từ không gian phát triển mới

Nhà máy sản xuất ô-tô Hyundai Thành Công Việt Nam tại Khu công nghiệp Gián Khẩu, Ninh Bình. (Ảnh: THANH HÀ)

Cực tăng trưởng trong không gian mới

Trên công trường Khu công nghiệp Minh Châu, thuộc địa bàn các xã Nghĩa Hưng, Đồng Thịnh, những tuyến hạ tầng đang từng bước hình thành. Khởi công từ tháng 12/2025, dự án do Công ty cổ phần Thịnh Vượng Minh Châu làm chủ đầu tư, có tổng diện tích 300ha; giai đoạn 1 triển khai khoảng 100ha, tổng vốn đầu tư gần 1.300 tỷ đồng.

Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô dự án, mà ở cách một khu công nghiệp mới được định vị ngay từ đầu: Hạ tầng hiện đại, đồng bộ; thu hút đầu tư có chọn lọc, ưu tiên công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ sạch, thân thiện môi trường, hướng tới mô hình khu công nghiệp xanh, thông minh và phát triển bền vững. Minh Châu có lợi thế nằm liền kề trục phát triển nối vùng kinh tế biển với cao tốc Cầu Giẽ-Ninh Bình, cách cao tốc khoảng 12km, thuận lợi kết nối với trung tâm tỉnh, Hà Nội và hệ thống cảng biển phía bắc. Khi đi vào khai thác đồng bộ, khu công nghiệp được kỳ vọng tạo việc làm cho khoảng 30 nghìn lao động.

Ông Vũ Minh Hưng, Trưởng ban Dự án Khu công nghiệp Minh Châu cho rằng, để thu hút và giữ chân người lao động, khu công nghiệp không thể chỉ có nhà máy, đường giao thông và hạ tầng kỹ thuật. Nhà ở xã hội, nhà ở công nhân cùng các công trình phúc lợi cần được đầu tư đồng bộ để người lao động yên tâm gắn bó với doanh nghiệp. Trong quá trình triển khai, bên cạnh thuận lợi khi nhận được sự đồng thuận của người dân trong giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu xây dựng, san lấp vẫn là vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ.

Khu công nghiệp Dệt may Rạng Đông với tổng diện tích 519ha, được xây dựng theo mô hình đô thị công nghiệp sinh thái, hướng tới giải quyết một trong những “nút thắt” của chuỗi dệt may trong nước là dệt, nhuộm và hoàn tất sản phẩm. Đây cũng là lĩnh vực đặt ra yêu cầu đặc biệt cao về bảo vệ môi trường. Khu công nghiệp đã thu hút các nhà đầu tư đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) với tổng vốn gần 400 triệu USD, tạo việc làm cho gần 10 nghìn lao động. Điển hình là dự án Top Textiles thuộc Tập đoàn Toray (Nhật Bản) có tổng vốn đầu tư 203 triệu USD, công suất dự kiến 120 triệu mét vải/năm, tạo việc làm cho hơn 3.000 lao động.

Hai khu công nghiệp với hai tính chất khác nhau nhưng cùng cho thấy một chuyển động đáng chú ý: Ninh Bình không chỉ cần thêm những diện tích dành cho sản xuất mà cần những không gian đủ sức tiếp nhận dòng vốn chất lượng, hình thành chuỗi liên kết, nâng giá trị tạo ra trên mỗi đơn vị đất công nghiệp.

Đồng chí Trần Huy Tuấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Ninh Bình cho rằng, sau hợp nhất, điều quan trọng nhất mà Ninh Bình có được là không gian phát triển mới với quy mô lớn hơn, liên kết mạnh hơn và dư địa phát triển rộng mở hơn. Tỉnh hiện hội tụ nhiều lợi thế đặc biệt: Vị trí kết nối vùng nam Đồng bằng sông Hồng và Bắc Trung Bộ; hệ sinh thái di sản nổi bật toàn cầu; nền tảng công nghiệp chế tạo, công nghiệp hỗ trợ; cùng không gian biển, đô thị, sinh thái và dịch vụ.

Thực tế, khu vực công nghiệp đang ngày càng thể hiện rõ vai trò động lực. Sáu tháng đầu năm 2026, GRDP của tỉnh tăng 11,44% so với cùng kỳ; riêng khu vực công nghiệp-xây dựng tăng 16,52%. Trong đó, hệ thống các khu công nghiệp đang tạo ra một phần đáng kể nguồn lực cho tăng trưởng. Đến nay, các khu công nghiệp của tỉnh đã thu hút 1.178 dự án, gồm 574 dự án FDI và 604 dự án trong nước, tổng vốn đăng ký khoảng 11,4 tỷ USD và 139.055 tỷ đồng. Riêng bảy tháng đầu năm 2026, các khu công nghiệp thu hút 65 dự án mới; 55 dự án điều chỉnh tăng vốn; tổng vốn đầu tư cấp mới và tăng thêm đạt khoảng 1,07 tỷ USD và 6.738 tỷ đồng.

Hiệu quả của dòng vốn thể hiện rõ hơn qua hoạt động sản xuất. Sáu tháng đầu năm, doanh thu của các doanh nghiệp trong khu công nghiệp đạt 252.924 tỷ đồng; kim ngạch xuất khẩu đạt 12,566 tỷ USD, chiếm khoảng 72,8% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh. Các doanh nghiệp nộp ngân sách 11.872 tỷ đồng, chiếm khoảng 35,9% tổng thu ngân sách; tạo việc làm cho khoảng 223 nghìn lao động, thu nhập bình quân khoảng 8,5 triệu đồng/người/tháng.

Không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng

Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Ninh Bình lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025-2030 đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân tối thiểu 11%/năm; đến năm 2030, công nghiệp-xây dựng chiếm 55,2% GRDP, tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo đạt hơn 43%; kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 40 tỷ USD. Nghị quyết đồng thời xác định phát triển công nghiệp hiện đại, thông minh, xanh hóa, tham gia sâu chuỗi giá trị toàn cầu; hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư, hoàn thiện hạ tầng ít nhất 10 khu công nghiệp mới trong nhiệm kỳ. Bài toán của Ninh Bình không chỉ là có thêm bao nhiêu khu công nghiệp hay thu hút thêm bao nhiêu tỷ USD vốn đầu tư, mà quan trọng hơn là lựa chọn mô hình phát triển và chất lượng của dòng vốn.

Đồng chí Trần Huy Tuấn nhấn mạnh, Ninh Bình xác định phát triển xanh và bền vững là yêu cầu xuyên suốt trong toàn bộ chiến lược phát triển của tỉnh. Quan điểm nhất quán là không đánh đổi môi trường, di sản và chất lượng sống của Nhân dân lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần. Từ quan điểm đó, tiêu chí thu hút đầu tư cũng phải thay đổi. Tỉnh ưu tiên các dự án công nghệ cao, công nghệ sạch, quản trị hiện đại, sử dụng hiệu quả tài nguyên và có giá trị lan tỏa lớn. Đối với công nghiệp, Ninh Bình tập trung phát triển công nghiệp xanh, công nghiệp hỗ trợ, cơ khí chế tạo, điện tử, công nghệ số, năng lượng sạch và chế biến sâu.

Đồng chí Nguyễn Hoàng Anh, Trưởng Ban Quản lý khu kinh tế và các khu công nghiệp tỉnh Ninh Bình cho biết, sau khi mở rộng không gian phát triển, tỉnh có điều kiện hình thành hệ thống khu công nghiệp quy mô lớn hơn, đa dạng và có tính bổ trợ cao hơn. Đây là cơ hội tái cấu trúc không gian công nghiệp theo hướng chuyên môn hóa, liên kết vùng và nâng cao giá trị gia tăng, thay vì phát triển dàn trải hoặc cạnh tranh đơn thuần về mặt bằng và chi phí. Một định hướng xuyên suốt là chuyển từ thu hút đầu tư theo số lượng sang lựa chọn đầu tư theo chất lượng. Các lĩnh vực điện tử, vi mạch, bán dẫn, linh kiện chính xác, tự động hóa và những ngành công nghiệp mới sẽ được quan tâm; đồng thời thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước.

Từ Minh Châu, Rạng Đông đến Gián Khẩu, Đồng Văn và những khu công nghiệp mới đang hình thành, một không gian công nghiệp rộng lớn hơn đang được kiến tạo. Nhưng trong không gian phát triển mới ấy, Ninh Bình không lựa chọn con đường tăng trưởng bằng mọi giá. Công nghiệp phải tạo ra của cải, việc làm và nguồn thu, đồng thời trở thành một bộ phận hài hòa trong cấu trúc phát triển xanh.