Đồng hành cùng học sinh phòng ngừa bạo lực học đường
Một đoạn video ghi lại cảnh học sinh bị đánh, một nhóm bạn cùng lớp lập nhóm trên mạng xã hội để chế giễu một bạn khác, hay việc một học sinh liên tục bị cô lập, đe dọa... đều có thể bắt đầu từ những mâu thuẫn tưởng như rất nhỏ. Nhưng nếu không được phát hiện, can thiệp kịp thời, hậu quả đối với trẻ có thể rất lớn. Điều đáng lưu ý là bạo lực học đường hiện không chỉ diễn ra bằng những hành vi đánh nhau. Xúc phạm danh dự, nhân phẩm, cô lập, đe dọa, ép buộc, phát tán hình ảnh hoặc thông tin nhằm làm nhục người khác trên không gian mạng cũng có thể trở thành những hình thức bạo lực gây tổn thương nghiêm trọng.
Học sinh Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Hoằng Hóa tham gia buổi sinh hoạt ngoại khóa (ảnh minh họa).
Luật Trẻ em năm 2016 xác lập nhiều quyền của trẻ em và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, gia đình, cá nhân trong bảo vệ trẻ em. Trong khi đó, Luật Trợ giúp pháp lý (TGPL) năm 2017 quy định Nhà nước cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho người được TGPL, trong đó có đối tượng là trẻ em nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của họ. Đây chính là cơ sở để hoạt động TGPL trở thành một mắt xích quan trọng trong phòng ngừa, xử lý các vụ việc liên quan đến bạo lực học đường.
Trong quá trình giải quyết các vụ việc bạo lực học đường, không ít phụ huynh và học sinh gặp khó khăn vì thiếu kiến thức pháp luật. Nhiều người chưa biết cần trình báo với cơ quan nào, thu thập chứng cứ ra sao hoặc làm thế nào để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Đây chính là lúc hoạt động TGPL phát huy vai trò là “cầu nối” giữa người dân với pháp luật, giúp các em và gia đình tiếp cận công lý một cách thuận lợi, đúng quy định. TGVPL đóng vai trò như “người dẫn đường” pháp lý, lắng nghe học sinh, xác định vấn đề, giải thích quyền và nghĩa vụ của các bên, hướng dẫn gia đình cách thu thập, bảo quản tài liệu, chứng cứ; đồng thời tư vấn trình tự, thủ tục cần thiết và phối hợp tham gia bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người được TGPL theo quy định. Quan trọng hơn, với trẻ em, hỗ trợ pháp lý phải đi cùng sự tôn trọng, lắng nghe và bảo mật thông tin. Đó là yếu tố đặc biệt quan trọng bởi nhiều học sinh bị bạo lực thường mang tâm lý sợ hãi, mặc cảm hoặc lo ngại.
Tại Thanh Hóa, Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh là đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Sở Tư pháp, thực hiện cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho người được TGPL theo quy định. Cùng với giải quyết các vụ việc cụ thể, hoạt động truyền thông, phổ biến, giáo dục pháp luật tại cơ sở giáo dục cũng là một phương thức quan trọng để phòng ngừa bạo lực học đường. Thông qua các buổi tuyên truyền, tư vấn, sinh hoạt ngoại khóa, phiên tòa giả định..., học sinh được trang bị kiến thức về quyền trẻ em, nhận diện hành vi bạo lực, cách tìm kiếm sự hỗ trợ.
Trong một vụ việc cụ thể, TGVPL giúp các bên hiểu đúng pháp luật, tránh xử lý theo cảm tính và quan trọng nhất là đặt quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ em vào vị trí trung tâm. Một môi trường học đường an toàn là nơi mà học sinh biết mình có quyền được bảo vệ; phụ huynh biết tìm đến đâu khi quyền lợi của con bị xâm phạm; nhà trường biết cách phối hợp và các cơ quan chức năng có cơ chế can thiệp kịp thời. Phía sau một vụ việc có thể là một học sinh đang sợ hãi, một gia đình đang hoang mang và rất nhiều câu hỏi chưa có lời giải. Khi ấy, sự xuất hiện kịp thời của hoạt động TGPL có thể giúp các em hiểu rằng: lên tiếng chính là tìm kiếm sự bảo vệ, là quyền chính đáng và pháp luật luôn là điểm tựa để bảo vệ những người yếu thế.