Dòng chảy ngoại thương khởi sắc đầu xuân 2026

Năm 2026 mở ra với nhiều kỳ vọng khi là năm đầu tiên triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030, đánh dấu khởi đầu cho một chu kỳ tăng trưởng mới của nền kinh tế Việt Nam. Trong bối cảnh đó, hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục được xác định là một trong những động lực quan trọng, đóng vai trò “đầu kéo” thúc đẩy tăng trưởng.

Ngay từ những ngày đầu xuân năm mới, bức tranh ngoại thương đã ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực, từ nhịp độ thông quan tại cửa khẩu, cảng biển đến sự khởi sắc của các mặt hàng xuất khẩu chủ lực, tạo nền tảng thuận lợi cho mục tiêu tăng trưởng cao trong cả năm.

CỬA KHẨU, CẢNG BIỂN NHỘN NHỊP NGAY TỪ NHỮNG NGÀY ĐẦU NĂM

Hoạt động xuất nhập khẩu ngay từ những ngày đầu xuân đã diễn ra sôi động tại nhiều cửa khẩu và cảng biển trên cả nước. Đúng 8h sáng mùng 1 Tết (17/2), lô hàng xuất khẩu đầu tiên “xông đất” tại Cửa khẩu quốc tế Lào Cai là 17 tấn sầu riêng đạt tiêu chuẩn xuất khẩu sang Hà Khẩu (Trung Quốc). Lô hàng của Công ty TNHH MTV Thanh Phong được thu mua tại Tiền Giang, vận chuyển bằng xe bảo ôn chuyên dụng để giao cho đối tác tại Côn Minh, tỉnh Vân Nam.

Ngay trong ngày mùng 1 Tết, cửa khẩu Kim Thành ghi nhận 11 xe xuất khẩu và 2 xe nhập khẩu, chủ yếu là nông sản tươi. Các lực lượng hải quan, biên phòng, kiểm dịch thực vật phối hợp chặt chẽ, duy trì trực xuyên Tết, triển khai khai báo điện tử và ưu tiên hồ sơ nông sản, đảm bảo thông quan nhanh chóng, an toàn cho doanh nghiệp.

Không chỉ tại biên giới phía Bắc, hoạt động giao thương tại cảng biển cũng diễn ra nhộn nhịp. Trong đêm Giao thừa, Cảng Cát Lái, cảng container lớn nhất cả nước đã tiếp nhận 7 chuyến tàu container với tổng sản lượng xếp dỡ gần 11.200 TEUs, tương đương khoảng 155.000 tấn hàng hóa. Trong suốt dịp Tết, cảng đón 70 chuyến tàu, tổng sản lượng thông qua đạt 112.000 TEUs, tương đương gần 1,6 triệu tấn hàng hóa, cho thấy dòng chảy thương mại quốc tế được duy trì liên tục.

Tại tỉnh Lạng Sơn, hoạt động xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu diễn ra ổn định. Theo Sở Công Thương Lạng Sơn, trong hai ngày 21-22/2/2026, tổng số phương tiện vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu đạt 715 xe, bình quân khoảng 357 xe mỗi ngày. Trong đó, xuất khẩu đạt 401 xe (chiếm 56%), chủ yếu là hoa quả tươi với tổng sản lượng khoảng 3.361 tấn; nhập khẩu đạt 314 xe (chiếm 44%), tổng sản lượng khoảng 3.264 tấn.

Cụ thể, ngày 21/2 có 369 xe thông quan, gồm 225 xe xuất khẩu và 144 xe nhập khẩu; khối lượng xuất khẩu khoảng 100 tấn, nhập khẩu khoảng 1.289 tấn. Ngày 22/2 có 346 xe, giảm 23 xe so với ngày trước, song khối lượng xuất khẩu tăng mạnh lên khoảng 3.261 tấn, trong khi nhập khẩu đạt 1.975 tấn.

Khu vực mốc 1088/2-1089 (Tân Thanh) chiếm tỷ trọng lớn nhất với 489 xe trong hai ngày, tương đương khoảng 68% tổng lưu lượng; khu vực mốc 1119-1120 (Hữu Nghị) đạt 221 xe; Cốc Nam ghi nhận 5 xe; Chi Ma không phát sinh phương tiện thông quan. Số phương tiện tồn tại cửa khẩu giảm từ 161 xe xuống còn 135 xe, giảm khoảng 16%, cho thấy công tác điều tiết phương tiện và giải phóng hàng hóa được thực hiện hiệu quả.

Ban Quản lý Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn cho biết, từ ngày 15 - 22/2 (28 tháng Chạp năm Ất Tỵ đến mùng 6 tháng Giêng năm Bính Ngọ), đã có hơn 1.400 phương tiện chở hàng hóa xuất nhập khẩu thông quan qua các cửa khẩu trọng điểm, trong đó có 996 phương tiện xuất khẩu. Đồng thời, hơn 190 toa tàu chở hàng hóa cũng được làm thủ tục thông quan qua cửa khẩu ga đường sắt quốc tế Đồng Đăng.

Theo Chi cục Hải quan khu vực III, trong 7 ngày Tết Nguyên đán (14 - 20/2/2026), đơn vị ghi nhận 734 tờ khai đăng ký làm thủ tục với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 5,45 tỷ USD; 537 tờ khai đã được thông quan, nộp ngân sách nhà nước trên 22,6 tỷ đồng, không phát sinh vi phạm pháp luật về hải quan. Riêng tháng 1/2026, số thu ngân sách đạt trên 7.843 tỷ đồng, tăng 30,6% so với cùng kỳ, cho thấy hoạt động ngoại thương duy trì nhịp tăng trưởng tích cực.

MẶT HÀNG XUẤT KHẨU CHỦ LỰC “LÊN HƯƠNG”

Cùng với sự sôi động tại cửa khẩu và cảng biển, nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam ghi nhận tăng trưởng khả quan ngay từ tháng đầu năm. Trong lĩnh vực nông sản, xuất khẩu chè đạt kết quả tích cực khi tháng 1/2026 Việt Nam xuất khẩu 12.390 tấn, đạt gần 21 triệu USD, tăng 28% về lượng và 27% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, giá xuất khẩu bình quân đạt 1.686 USD/tấn, giảm 2,29% so với tháng 12/2025 và giảm nhẹ 0,45% so với cùng kỳ, phản ánh thực tế tăng trưởng vẫn chủ yếu dựa vào mở rộng sản lượng.

Cơ cấu thị trường xuất khẩu chè có sự chuyển dịch đáng chú ý. Xuất khẩu sang Nga, Ấn Độ và Ba Lan tăng mạnh; đặc biệt thị trường Philippines ghi nhận mức tăng trưởng ba chữ số, tăng 544,7% về lượng và 312,2% về giá trị so với cùng kỳ năm trước. Ba thị trường đạt kim ngạch cao nhất gồm Pakistan, Đài Loan (Trung Quốc) và Trung Quốc, chiếm 25,8% tổng kim ngạch xuất khẩu chè. Trong đó, xuất khẩu sang Trung Quốc đạt 1,14 nghìn tấn, trị giá 1,52 triệu USD; Đài Loan đạt 1,13 nghìn tấn, trị giá 2,2 triệu USD; trong khi thị trường Pakistan giảm mạnh về tỷ trọng so với cùng kỳ năm trước.

Ở nhóm nông sản tươi, các mặt hàng trái cây như sầu riêng và hoa quả tươi tiếp tục duy trì sức tiêu thụ tốt tại thị trường Trung Quốc ngay từ đầu năm. Việc lực lượng chức năng ưu tiên phân luồng, tăng cường xử lý hồ sơ nông sản và triển khai thông quan nhanh đã góp phần giảm chi phí logistics, bảo đảm chất lượng hàng hóa và nâng cao hiệu quả xuất khẩu.

Không khí sôi động đầu năm 2026 được tiếp nối từ nền tảng vững chắc của năm 2025, khi tổng sản lượng container thông qua hệ thống cảng của Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn đạt 11,4 triệu TEUs, tăng gần 5% so với cùng kỳ, tương đương gần 160 triệu tấn hàng hóa. Năng lực hạ tầng logistics ngày càng được củng cố đã tạo nền tảng quan trọng để hoạt động xuất nhập khẩu phát triển bền vững hơn.

Dù vậy, triển vọng tăng trưởng xuất khẩu năm 2026 vẫn đối mặt nhiều thách thức. Môi trường thương mại toàn cầu tiềm ẩn rủi ro từ xu hướng bảo hộ gia tăng, biến động địa chính trị và sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo trong sản xuất và chuỗi cung ứng.

Trong nước, nhiều ngành vẫn phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu; năng lực thiết kế, marketing quốc tế và xây dựng thương hiệu còn hạn chế; doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp khó trong đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật và tiêu chuẩn xanh của thị trường nhập khẩu.

Trước bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra cho năm 2026 không chỉ là gia tăng kim ngạch xuất khẩu mà còn phải nâng cao chất lượng tăng trưởng, tăng tỷ lệ nội địa hóa, phát triển công nghiệp hỗ trợ, đẩy mạnh chế biến sâu và nâng cao hàm lượng công nghệ trong sản phẩm xuất khẩu. Những tín hiệu tích cực từ hoạt động xuất nhập khẩu sôi động ngay từ đầu xuân cho thấy nền kinh tế đang khởi động với tâm thế chủ động, tạo nền tảng quan trọng để ngoại thương tiếp tục là điểm sáng và động lực tăng trưởng trong giai đoạn phát triển mới.

Hà Linh