Dọn sạch 'rác' trên mạng xã hội, trả lại giá trị thật cho tri thức

"Cái bẫy" độc hại mang tên “không học vẫn giàu”

Mỗi độ thu về, khi tiếng trống khai trường giòn giã vang lên từ đồng bằng đến rẻo cao biên giới, hàng triệu trẻ thơ lại hồ hởi bước vào năm học mới. Tiếng trống ấy là biểu tượng thiêng liêng của một hành trình bền bỉ: đi tìm con chữ, tích lũy tri thức để hoàn thiện con người, xây dựng tương lai và phụng sự quê hương. Đó như lẽ tự nhiên, thể hiện sự nỗ lực vươn lên của bao thế hệ trong xã hội, góp phần thúc đẩy đất nước phát triển mạnh mẽ, bền vững...

Thế nhưng, trong kỷ nguyên số hóa, khi chiếc điện thoại thông minh trở thành vật bất ly thân với hầu hết người trẻ, mặt trái công nghệ khiến không gian văn hóa học đường đối mặt với một cuộc "xâm lăng tư tưởng" nguy hại. Trên màn hình nhỏ của học trò, thuật toán mạng xã hội liên tục đẩy lên xu hướng những hình ảnh: cọc tiền chất đống, siêu xe bóng loáng, biệt thự lộng lẫy và những bữa tiệc xa hoa...

Những cái tên, những hình ảnh "idol mạng xã hội" như Huấn Hoa Hồng, Phú Lê, Hải Sapa..., từng một thời bao phủ khắp các diễn đàn, thu hút hàng triệu lượt theo dõi từ thanh, thiếu niên. Bằng những màn khẩu chiến thô tục, "triết lý giang hồ", kịch bản thị phi, khoe tiền khoe xe và những buổi livestream bán hàng "chốt đơn" kỷ lục..., họ dựng nên một hình mẫu thành đạt khiến không ít người trẻ phải trầm trồ ngưỡng mộ.

Huấn Hoa Hồng thường xuyên khoe dàn siêu xe trên mạng xã hội

Đi liền với đó là xu hướng ngầm "quay lưng" với học thức". Trên các nền tảng mạng xã hội, không khó để bắt gặp những dòng bình luận có nội dung như: "Học nhiều để làm gì?", "Thầy cô dạy chữ cả đời có kiếm bằng một đêm livestream?", "Bằng đại học ra trường lương ba cọc ba đồng”...

Một bộ phận thanh, thiếu niên rơi vào hội chứng lệch chuẩn thang giá trị xã hội. Có những học sinh bắt đầu nhìn nhận việc học như gánh nặng vô ích, xem thường công lao cha mẹ và thầy cô. Sự kiên trì đọc một cuốn sách, nỗ lực giải một bài toán hay rèn luyện tay nghề bỗng bị đem ra chế giễu trước số tiền mà một "idol mạng" khoe "kiếm được" sau một đêm phát sóng.

Khi giá trị ảo "vỡ vụn" trước ánh sáng công lý

Thế nhưng, quy luật vận động của đời sống và sự tôn nghiêm của luật pháp chưa bao giờ dung dưỡng cho những giá trị ảo. Sự nghiệp xây trên cát ắt sụp đổ trước sóng gió; sự giàu sang kiến tạo từ xảo trá và chiêu trò lừa bịp chắc chắn sẽ phải trả giá đắt.

Thời gian qua, việc các cơ quan Công an vào cuộc điều tra, xử lý hàng loạt sai phạm liên quan đến các cá nhân có sức ảnh hưởng trên không gian mạng đã "giáng đòn chí mạng" vào ảo tưởng làm giàu bất chính. Nhiều người tỉnh ngộ nhận ra, đằng sau lớp vỏ bọc "thành đạt", "hào sảng" của các "idol mạng" không phải là tài năng kinh doanh thiên bẩm, càng không phải thành quả của lao động chân chính.

Ẩn sâu dưới lớp vỏ xa hoa của "idol mạng" là những hành vi vi phạm pháp luật tinh vi: buôn bán hàng giả, hàng nhái; kinh doanh mỹ phẩm, thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc gây hại sức khỏe cộng đồng; trốn thuế hàng tỷ đồng; cờ bạc trá hình; lừa đảo và tiếp tay cho tín dụng đen,...

Chỉ trong tháng 8/2026, vợ chồng Huấn Hoa Hồng, Phú Lê, Hải Sapa đã bị khởi tố (Ảnh: Bộ Công an)

Sai phạm của các "idol mạng" bị phanh phui, xử lý đã chứng minh, hoạt động trên không gian mạng không thể ngoài vòng pháp luật. Hành vi đi ngược đạo đức xã hội, kinh doanh xảo trá không thể tạo được hình tượng tốt đẹp, không thể làm giàu bền vững.

Đối với thế hệ trẻ, đây là bài học thực tế đắt giá: con đường tắt không bao giờ dẫn tới tương lai rực rỡ, mà sẽ dẫn vào ngõ cụt bởi sự tha hóa và vòng lao lý.

Tri thức là "mỏ neo" ngàn đời

Lịch sử nhân loại cho thấy của cải vật chất có thể biến động theo thời cuộc, nhưng tri thức và nhân cách mới là tài sản trường tồn, bảo chứng cho sự tự do cùng phẩm giá của mỗi con người.

Từ ngàn xưa, truyền thống hiếu học đã luôn gắn liền với vận mệnh đất nước. Khắc ghi trên tấm bia tiến sĩ khoa Nhâm Tuất (1442) tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám, danh sĩ Thân Nhân Trung đã khẳng định: "Hiền tài là nguyên khí của quốc gia, nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh, rồi lên cao, nguyên khí suy thì thế nước yếu, rồi xuống thấp". Sự hưng thịnh của một dân tộc chưa từng được tạo nên từ thói lười nhác hay coi thường học vấn, mà kết tinh từ nỗ lực miệt mài học tập của những người trân trọng giá trị con chữ.

Bước sang thời kỳ hiện đại, tư tưởng Hồ Chí Minh về sự học tiếp tục là kim chỉ nam soi đường cho mọi thế hệ. Ngay sau Cách mạng Tháng Tám, trước muôn vàn gian khó của thù trong giặc ngoài, Người đã nhấn mạnh một sự thật kiên quyết: "Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu".

Trong bức thư lịch sử gửi các em học sinh nhân ngày khai trường đầu tiên vào tháng 9 năm 1945, Bác Hồ đã gửi gắm trọn vẹn niềm tin và kỳ vọng của non sông: "Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em". 

Người cũng vạch rõ mục đích tối thượng của việc học, đập tan tư duy thực dụng, thiển cận: "Học để làm việc, làm người, làm cán bộ. Học để phụng sự đoàn thể, phụng sự giai cấp và nhân dân, phụng sự Tổ quốc và nhân loại".

Trong kỷ nguyên công nghệ số và trí tuệ nhân tạo ngày nay, những công việc đơn giản cùng các trào lưu giải trí bề nổi trên mạng xã hội sẽ nhanh chóng bị đào thải.

Ngược lại, người có học vấn sâu rộng sở hữu những giá trị bền vững mà không máy móc nào thay thế được: tư duy phản biện, khả năng thích ứng và năng lực tạo ra sản phẩm thực chất cho đời sống. Chính những người lao động trí tuệ nghiêm túc mới là rường cột gánh vác sự hưng thịnh của quốc gia, thay vì bất kỳ sự nổi tiếng phù phiếm nào.

Để bảo vệ tương lai của thế hệ trẻ, gia đình, nhà trường cùng các cơ quan chức năng cần phối hợp xây dựng một môi trường văn hóa lành mạnh, giúp thanh thiếu niên nhận diện và bài trừ những nội dung độc hại trên không gian mạng. Dù thời đại đổi thay, con đường học tập bền bỉ vẫn luôn là mỏ neo vững chắc nhất để mỗi người rèn giũa phẩm giá và khẳng định giá trị đích thực của cuộc đời mình.